III SA/Kr 790/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] orzekającą o przyznaniu P. M. (dalej w skrócie skarżącej) świadczenia rodzicielskiego na dziecko: F. J. M. (Pesel: [...]) w wysokości 207,90 zł miesięcznie na okres od dnia 5 maja 2017 do dnia 4 maja 2018, w okresie od 5 maja 2017 do dnia 31 maja 2017 w wysokości 181,10 zł w okresie od dnia 1 czerwca 2017 do dnia 30 kwietnia 2018 w wysokości 207,90 zł w okresie od dnia 1 maja 2018 do dnia 4 maja 2018 w wysokości 26,90 zł. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j., Dz. U. z 2017, poz. 1952) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznał skarżącej świadczenie rodzicielskie na dziecko: F. J. M. (Pesel: [...]) w wysokości 207,90 zł miesięcznie na okres od dnia 5 maja 2017 do dnia 4 maja 2018, w okresie od 5 maja 2017 do dnia 31 maja 2017 w wysokości 181,10 zł w okresie od dnia 1 czerwca 2017 do dnia 30 kwietnia 2018 w wysokości 207,90 zł w okresie od dnia 1 maja 2018 do dnia 4 maja 2018 w wysokości 26,90 zł. Wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przepis art. 17 c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stanowiła różnicę między kwotą świadczenia rodzicielskiego a kwotą pobranego przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Organ ustalił, że pobrany przez skarżącą za okres od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 30 maja 2017 r. zasiłek dla osób bezrobotnych, pomniejszony o zaliczkę na podatek dochodowy wynosi kwotę 792,10 zł. Zasiłek za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę przysługującego zasiłku przez 30 i mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie, za który przysługuje zasiłek. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że kwota przysługującego jej świadczenia rodzicielskiego została nieprawidłowo wyliczona, gdyż w maju 2017 r. otrzymała zasiłek w kwocie 717,30 netto (brutto 831,30 zł) a ponadto w kolejnych miesiącach otrzymywała kwoty niższe, w związku z czym przysługujące jej świadczenie powinno w każdym miesiącu wzrastać proporcjonalnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji odwoławcze wskazało, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia rodzicielskiego w pełnej wysokości (1000 zł), gdyż urodziła dziecko w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W związku z tym, kwota świadczenia rodzicielskiego jest uzależniona od wysokości pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych. Organ miał na uwadze otrzymany z Powiatowego Urzędu Pracy wykaz pobranych przez skarżącą świadczeń z tytułu zasiłku dla bezrobotnych a dla potrzeb niniejszej sprawy przyjął miarodajną kwotę zasiłku pobraną za miesiąc maj 2017 r. tj. 831,10 zł (pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 39 zł, co dało kwotę 792,10 zł). Dokonał następujących wyliczeń: świadczenie wychowawcze 1000,00 zł - 792,10 zł = 207,90 zł na okres od dnia 5 maja 2017 do dnia 4 maja 2018, świadczenie rodzicielskie w okresie od dnia 5 maja 2017 do dnia 31 maja 2017 otrzymywane za 27 dni: (27 x 207,90 zł: 31) =181,10 zł (w zaokrągleniu do 10 groszy w górę), świadczenie rodzicielskie w okresie od dnia 1 czerwca 2017 do dnia 30 kwietnia 2018 wynosi: 1 000,00 zł - 792,10 zł = 207,90 zł, świadczenie rodzicielskie w okresie od dnia 1 maja 2018 do dnia 4 maja 2018 za 4 dni: (4 x 207,90 zł : 31 = 26,90 zł (w zaokrągleniu do 10 groszy w górę). Organ wskazał ponadto, że kwotę świadczenia rodzicielskiego przysługującą za niepełny miesiąc (w niniejszej sprawie za miesiąc maj, czyli 31) ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podtrzymała stanowisko o niezasadnym obniżeniu jej świadczenia. Wskazała, że w miesiącu maju 2017 r. wskutek błędu pracownika Urzędu Pracy otrzymała obniżone świadczenie z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, w związku z czym niekorzystnie ten fakt przełożył się na wysokość świadczenia rodzicielskiego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. skarżąca dokonała sprostowania skargi wskazując, że przez pierwsze trzy miesiące tj. kwiecień, maj, czerwiec 2017 r. kwota zasiłku dla bezrobotnych była wyższa i tę wyższą kwotę przyjęto do obliczeń świadczenia rodzicielskiego za cały okres do maja 2018r., podczas gdy w rzeczywistości zasiłek dla bezrobotnych pobierany już po przeprowadzce do K tj. od połowy lipca do końca okresu zasiłkowego był niższy. Wskazała, że organ, obliczając świadczenie rodzicielskie nie uwzględnił kwoty rzeczywiście przyznanego zasiłku dla bezrobotnych. Wskazała też, że obecnie wypłata świadczenia została wstrzymana i od grudnia 2017 r. nie otrzymuje go w związku ze złożeniem odwołania do sądu. Przedstawiła zaświadczenie Grodzkiego Urzędu Pracy z dnia 4 października 2018 r. o okresie i kwocie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych, w tym szczegółowy miesięczny kwotowy wykaz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j., Dz.U. 2017, poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1308, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 c ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uprawnia do świadczenia rodzicielskiego w wysokości 1 000 zł miesięcznie między innymi matkę na okres 52 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka), z tym zastrzeżeniem, że w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, 1292, 1321, 1428 i 1543), lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, lub w okresie przedłużenia zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców w wysokości różnicy między kwotą świadczenia rodzicielskiego a kwotą pobieranego przez kobietę zasiłku dla bezrobotnych pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (ust. 6). W rozpoznawanej sprawie skarżąca spełniła przesłanki przyznania jej świadczenia rodzinnego. Wątpliwości skarżącej zrodziły się na tle wysokości przyznanego jej świadczenia. Skarżąca urodziła dziecko F. M. w dniu 5 maja 2017 r., a zasiłek dla osób bezrobotnych pobierała w okresie od dnia 3 kwietnia 2017 r. do dnia 1 lipca 2018 r. Z akt sprawy wynika, że zasiłek dla bezrobotnych był wypłacany pierwotnie przez Powiatowy Urząd Pracy w R a następnie przez Grodzki Urząd Pracy w K. Zasiłek nie był wypłacany w stałej miesięcznej wysokości. Przykładowo, za okres od dnia 3 kwietnia 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. skarżącej wypłacono kwotę brutto 775,70 zł (netto 682,70 zł, w tym zaliczka na podatek 93 zł), za następny miesiąc kwota była już wyższa, gdyż netto 717,30 zł (w tym zaliczka na podatek w wysokości 39 zł). Tak samo w miesiącu czerwcu 2017 r. W lipcu 2017 r. z PUP w R uzyskała stosunkową kwotę zasiłku w wysokości 267 zł brutto (netto 265,27 zł) a z GUP w K kwotę 413,40 zł – łącznie jak wskazała w odwołaniu kwotę 650,66 zł netto. W następnym z kolei miesiącu sierpniu 2017 r. uzyskała kwotę 652,60 zł brutto (netto 572,87 zł). W ocenie Sądu wątpliwości tych w żaden sposób nie usunęło rozstrzygnięcie organu II instancji. Z uzasadnienia decyzji odwoławczej wynika, że w zakresie dla sprawy istotnym – wysokości świadczenia rodzicielskiego, organ uzależnił je od kwoty zasiłku dla osób bezrobotnych pobranej przez skarżącą w miesiącu maju 2017 r. tj. kwoty 831,10 zł, pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 39 zł, ostatecznie kwoty 792,10 zł. Co ważne, organ kwotę tę uczynił bazową w stosunku do pozostałych miesięcy, w których skarżąca była uprawniona do świadczenia rodzicielskiego (do 4 maja 2018 r.). Dokonując porównania rozstrzygnięcia organu I instancji i jego uzasadnienia należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie wyszedł poza jego granice, pomimo, że skarżąca w odwołaniu podniosła istotne zarzuty w stosunku do sposobu obliczenia wysokości świadczenia rodzicielskiego. W szczególności zwróciła uwagę na różnicę w wysokości pobieranego zasiłku dla osób bezrobotnych na przestrzeni okresu, na który zostało przyznane świadczenie rodzicielskie, która winna jej zdaniem zostać uwzględniona przy określaniu ostatecznej kwoty tego świadczenia. Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów skarżącej. W ocenie Sądu zaniechanie tego rodzaju świadczy o naruszeniu przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I GSK 686/18 (Lex nr 2540582): "Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, co oznacza, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa, organ odwoławczy nie może również zmieniać zakresu sprawy i nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny". Obowiązek rozpatrzenia żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji oznacza na gruncie niniejszej sprawy, że organ odwoławczy winien wskazać stronie czy jej zarzuty uznaje za słuszne i dokonać stosownej korekty decyzji I instancji, bądź jeśli uznaje je za nieusprawiedliwione, wskazać podstawę prawną rozstrzygnięcia, które w gruncie rzeczy sprowadziło się do arbitralnego przesądzenia, że odnośnikiem wysokości świadczenia rodzicielskiego w sytuacji jednoczesnego pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych jest wysokość uzyskanego zasiłku w pierwszym miesiącu okresu, na który zasiłek przyznano. Należy mieć przy tym na względzie charakter świadczenia rodzicielskiego, który ma z istoty rzeczy stanowić zabezpieczenie finansowe w sytuacji nieposiadania uprawniania do zasiłku macierzyńskiego lub innych świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bądź w innych sytuacjach wskazanych w tym artykule. Okoliczność pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych nie wyłącza z zasady uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego, niemniej wpływa na jego wysokość. Kształtując ostateczną kwotę przypadającego na stronę świadczenia rodzicielskiego organ winien mieć przy tym na względzie zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli i zasadę równości stron (art. 7 i 8 § 1 Kpa). Zaskarżona decyzja wskutek jej niewystarczającego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu z punktu widzenia zachowania powyższych zasad. Organ odwoławczy naruszył przepisy art. 15, 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa. Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy, kierując się powyższymi wytycznymi, a przede wszystkim zasadą konieczności ponownego rozpoznania sprawy, rozpozna raz jeszcze odwołanie skarżącej i wyda rozstrzygnięcie uzależnione od wyników postępowania odwoławczego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji, uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.