III SA/Kr 793/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: WSA Halina Jakubiec WSA Bożenna Blitek spr. Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2006 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy rejestracji samochodu osobowego skargę oddala. Decyzją z dnia [...].2003r. Starostwo Powiatowe w [...] Wydział Komunikacji Stanowisko Zamiejscowe w [...] po rozpatrzeniu wniosku S. W., który do wniosku o rejestrację pojazdu o nr rej. [...] załączył dokumenty takie jak m. in. umowę kupna samochodu od W. R. z dnia [...].2003r., umowę zakupu przez W. R. tego pojazdu za granicą, dokumenty odprawy celnej dokonanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], a także zaświadczenie o badaniu technicznym tego auta w Polsce i zaświadczenie o homologacji w zakresie emisji zanieczyszczeń zawartych w spalinach wystawione przez firmę [...] sp. z o.o. w [...] - czasowo zarejestrowało samochód osobowy marki A, rok produkcji 2002. W wyniku sprawdzenia autentyczności przedłożonych przez S. W. dokumentów uzyskano informację z Urzędu Celnego w [...], że odprawa celna, o której mowa w dokumentach nie miała miejsca, a dokumenty są nieautentyczne, albowiem nie zanotowano takiej odprawy, w słowniku stron importerów i odbiorców brak jest nazwiska W. R., a osoba, która miała wystawić te dokumenty o nazwisku T. T. nie pracuje w tym urzędzie. Również zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu okazało się fałszywe, gdyż osoba, która miała go wystawić stwierdziła podrobienie jej podpisu i posłużenie się nieaktualnymi pieczątkami Stacji Kontroli Pojazdów w [...]. Także firma [...] sp. z o.o. w [...] poinformowała, że złożone zaświadczenie nie zostało przez nią wydane, nie istnieje w jej bazie i nie jest zgodne z oryginalnym wzorem dokumentu obowiązującym w jej sieci. Decyzją z dnia [...] 2003r. Nr [...] Starostwo Powiatowe w [...] Wydział Komunikacji Stanowisko Zamiejscowe w [...] uchyliło czasową rejestrację pojazdu i odmówiło wydania stałego dowodu rejestracyjnego na rzecz S. W. i jednocześnie zawiadomiło organ Prokuratury o zaistniałej sytuacji. Postanowieniem z dnia [...] 2004r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] umorzył postępowanie karne wobec nie wykrycia sprawcy przestępstwa, podkreślając, że biegły grafolog wykluczył kategorycznie, aby podpisy na dokumentach były podpisami W. R., a także, iż w okazanej S. W. tablicy poglądowej S. W. nie rozpoznał sprawcy przestępstwa. Postanowieniem z dnia [...] .2004r. Prokurator zwrócił S. W. dowody rzeczowe w postaci przedmiotowego samochodu marki A dowód rej. tego pojazdu o nr rej. [...], a pozostałe dowody rzeczowe dotyczące odprawy celnej pozostawiono w aktach do czasu przedawnienia karalności czynów. Pismem z dnia [...] 2005r. (z daty wpływu [...] 2005r.) S. W. działający przez pełnomocnika - adwokata wniósł ponownie o zarejestrowanie przedmiotowego samochodu A podnosząc, że "uzyskał własność ww. samochodu, gdyż zgodnie z postanowieniami art. 169 § 1 KC objął samochód w posiadanie dnia [...] 2003r., co stanowi konieczny warunek nabycia prawa własności na tej podstawie. Ponadto, w chwili objęcia samochodu w posiadanie działał on w dobrej wierze i zaufaniu do drugiej strony transakcji." Nadto podniósł, że w wyniku postanowienia prokuratora "dysponuje samochodem stanowiącym jego własność, co zostało potwierdzone przez wskazane działania Prokuratury Rejonowej w [...]." W wyniku wezwania do złożenia wniosku na urzędowym formularzu i przedłożenia dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdu ustawą - Prawo o ruchu drogowym, złożony został w dniu [...].2005r. przez wnioskodawcę wniosek wraz z dokumentami - m. in. dotyczącymi nabycia pojazdu uznanymi za nieautentyczne, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wydana dla S. W. w dniu [...].2005r. o powstałych należnościach celnych związanych z wprowadzeniem samochodu na polski obszar celny wraz z dowodem ich uiszczenia w wysokości [...] zł, a także zaświadczenie o przeprowadzonym w dniu [...] 2005r. badaniu technicznym pojazdu. Decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Starostwo Powiatowe w [...] Filia w [...] odmówiło rejestracji samochodu osobowego marki A rok produkcji 2002 na rzecz S. W. Na uzasadnienie podano, że przedłożony dokument w postaci umowy kupna-sprzedaży z dnia [...].2003r. między kupującym S. W. a sprzedającym W. R. jest dokumentem nieprawdziwym, a organ administracji nie ma podstawy do zarejestrowania pojazdu na podstawie takiego dowodu. Podkreślono, że organ administracji nie jest władny do ustalania na podstawie art. 169 kc prawa własności samochodu nabytego od osoby nieuprawnionej. W tej sytuacji uznano, że wnioskodawca nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów i nie przedłożył do wniosku dowodu własności pojazdu. Od decyzji tej odwołał się S. W., który powtórzył argumenty zawarte w piśmie z dnia [...] 2005r., że "zgodnie z art. 169 § 1 KC nabył własność samochodu z chwilą objęcia go w posiadanie, co miało miejsce dnia [...] 2003r. po podpisaniu stosownej umowy". Ponadto - zdaniem odwołującego się - postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] oraz decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] bezsprzecznie świadczą o przysługującym skarżącemu prawie własności tego pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i podzieliło stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji wskazując, że odwołujący się nie przedstawił dokumentu własności pojazdu, o jakim mowa w § 4 wskazanego w decyzji organu I instancji Rozporządzenia. Zwrócono uwagę na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.10.1998r. sygn. akt II SA 1093/98 (opubl. LEX nr 41322): "Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.). Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować ani korygować tych stosunków. W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu". Z decyzją organu II instancji nie zgodził się S. W., który w skardze podkreślił, że samochód nabył w dobrej wierze, którą to dobrą wiarę organ administracyjny powinien przyjąć w oparciu o art. 7 kodeksu cywilnego, a także organ powinien przyjąć, że posiadanie tego pojazdu jest zgodne ze stanem prawnym na podstawie art. 341 kodeksu cywilnego, albowiem organ administracyjny "nie ma legitymacji do zgłaszania zarzutów co do skuteczności umów cywilnoprawnych". Podkreślono, że odwołujący się "dysponuje samochodem, a jego własność nie została w najmniejszym stopniu zakwestionowana przez Prokuraturę Rejonową w [...]", a nadto podano, że "organ administracji publicznej powinien działając w oparciu o przepisy prawa honorować postanowienia art. 169 KC, a tym samym chronić dobrą wiarę nabywcy". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Podstawę prawną rejestracji samochodu stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.): "Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; (...); Art. 76. 1. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia: 1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej: a) warunki i tryb rejestracjipojazdów (...)". W oparciu o delegację ustawową z art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy wydano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury .z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.): "§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia określają: 1) warunki i tryb rejestracji pojazdów, o których mowa w art. 71 ust 1 ustawy, zwanych dalej "pojazdami", (...) § 2. 1. W celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu, (...). § 3. 1. W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację, z zastrzeżeniem ust. 2-5, następujące dokumenty: 1) dowód własności pojazdu, (...). § 4. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. 2. W przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu." Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niewątpliwym jest fakt, że skarżący S. W. nabył przedmiotowy pojazd od innej osoby niż figurujący w umowie zakupu tego samochodu z dnia [...] 2003r. W. R. Świadczą o tym ustalenia Prokuratury Rejonowej w [...] oparte o opinię biegłego grafologa, który wykluczył podpisanie dokumentów przez W. R. Powyższe oznacza, że przedstawiana przez skarżącego do rejestracji umowa zakupu w dniu [...].2003r. samochodu od W. R. jest fałszywa, a więc nie stanowi dokumentu. W tej sytuacji winno pozostawać poza sporem to, że S. W. nie przedstawił do rejestracji dowodu własności pojazdu, bowiem nie przedłożył dokumentu, o jakim mowa w cytowanym § 4 wskazanego wyżej Rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela w pełni w tej sprawie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.12.2005r., sygn. akt I OSK 234/05 (opubl. LEX nr 188983): "W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego", stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.09.2004r, sygn. akt II SA 3046/03 (opubl. LEX nr 173977): "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą także do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować", stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.11.2001r., sygn. akt II SA 2611/00 (opubl. LEX nr 84478) "W postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własności. Należy to do właściwości sądu powszechnego", a także przytoczone przez organ II instancji stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.10.1998r. sygn. akt II SA 1093/98 (opubl. LEX nr 41322). Skoro W. R. nie dokonał transakcji - sprzedaży pojazdu to należy też przytoczyć treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.1998r., sygn. akt II SA 1249/98 (opubl. LEX nr 41312): "W przypadku pochodnego nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik, w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała. Skarżący nie jest więc właścicielem pojazdu. Subiektywne jego przekonanie o prawidłowości transakcji kupna samochodu i powoływanie się na dobrą wiarę przy zakupie są bez znaczenia". Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z zajętym w niniejszej sprawie stanowiskiem, że organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalenie prawa własności samochodu, a ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego - jedynie prawomocne orzeczenie sądu cywilnego mogłoby stanowić podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, zgodnie ze wskazanym wyżej § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki umożliwiające zarejestrowanie samochodu w myśl powołanych wyżej przepisów i tym samym stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa -a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł -jak w sentencji.