III SA/Kr 796/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i nastoletnimi synem oraz córką. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 100 m2 oraz gospodarstwo rolne o areale 1,84ha. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na stałe miesięczne dochody tego gospodarstwa domowego składa się otrzymywane przez skarżącego świadczenie przedemerytalne w wysokości 642,62 oraz 291 zł dochodu z gospodarstwa rolnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jego trudna sytuacja finansowa wynika przede wszystkim stąd, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, które uczęszczają do szkoły. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tutaj jednak pojawia się problem. Jakkolwiek bowiem skarżący złożył wymagane oświadczenie (art. 252 ppsa) przedstawiając w nim swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło swoich dochodów, które obrazuje, że mimo wskazywanego stanu posiadania nie należy on do osób bogatych to jednak faktem pozostaje, że mimo niewielkich dochodów był w stanie wygospodarować 200 zł tytułem wpisu od skargi i uiścić tę kwotę na żądanie. Okoliczność ta niweczy więc zasadność ewentualnych ustaleń, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Owszem może bo właśnie już był to uczynił. Inną kwestią pozostaje, że taka sytuacja nie przekreśla jego starań w całej rozciągłości. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że stwarzają one podstawy do takich ustaleń. Skarżący złożył był bowiem oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów i oświadczenie to należy uznać za wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że jeśli czteroosobowa rodzina rozporządza dochodem około 933 zł to skarżącego nie może być stać na opłacenie własnym sumptem zastępstwa prawnego sprawowanego przez profesjonalnego pełnomocnika. Koszt jego wynagrodzenia przekracza bowiem aktualne możliwości płatnicze skarżącego a nie można od niego wymagać ani sprzedaży ani obciążenia posiadanej nieruchomości czy domu w którym skarżący zamieszkuje. Zarówno bowiem sprzedaż jak i obciążenie takiego majątku w celu zdobycia środków na opłacenie kwalifikowanego pełnomocnika stanowiłoby bowiem pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzeczen. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Z tych względów należało przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym, w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc), nawet jeśli na danym etapie postępowania nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego. Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.