III SA/Kr 8/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. Z. działającego przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 listopada 2024 r., nr WO-III.626.281.2024 w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę. III SA/Kr 8/25 Uzasadnienie Decyzją z 14 listopada 2024 r., nr WO-III.626.281.2024 Wojewoda Małopolski, w związku z wnioskiem Komendanta Powiatowego Policji w Oświęcimiu, orzekł o unieważnieniu paszportu skarżącemu P. Z. Z motywów rozstrzygnięcia wynika, że Komendant Powiatowy Policji w Oświęcimiu, działając jako organ wykonawczy w sprawie karnej, wystąpił z wnioskiem o unieważnienie paszportu skarżącego, uzasadniając go prowadzeniem czynności poszukiwawczych za skarżącym w celu wykonania nakazu Sądu, tj. zatrzymania i osadzenia skazanego w zakładzie karnym – list gończy z 17 czerwca 2024 r., sygn. akt [...]. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący posiada paszport serii FA numer [...], ważny do 2 kwietnia 2032 r., wydany 2 kwietnia 2022 r. przez Wojewodę Pomorskiego. Wojewoda Małopolski pismem z dnia 25 lipca 2024 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postepowania administracyjnego. Przesyłka zawierająca to zawiadomienie przesłane na adres ostatniego miejsca zameldowania (O., ul. Ż. [...]) oraz adres ostatniego zamieszkania (ul. B. [...], G.) skarżącego, nie została przez niego odebrana, tylko zawrócona przez operatora pocztowego po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "nie podjęto w terminie" (k. 6, 6a, 6b akt admin.). Z uwagi na brak możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącego, na wniosek Wojewody Małopolskiego, Sąd Rejonowy w Oświęcimiu III Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z 11 września 2024 r., sygn. akt [...], ustanowił dla nieobecnego P. Z., kuratora w osobie adw. O. M. (k. 19 a.a.). Pismem z 17 października 2024 r. Wojewoda Małopolski zawiadomił kuratora o wszczęciu postępowania oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy o unieważnienie paszportu skarżącego i złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji. Powyższa korespondencja została przesłana na ww. adres, wskazany przez Sąd Rejonowy w Oświęcimiu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu o ustanowieniu kuratora. Wnioskiem z 23 października 2024r. kurator wystąpił do organu o udostępnienie akt w formie elektronicznej (k. 28 a.a.). Wobec powyższego 24 października 2024 r. przesłano kuratorowi za pośrednictwem ePUAP, kopię akt z prowadzonego postępowania o unieważnienie paszportu ww. Korespondencja została prawidłowo doręczona. Organ, powołując się na treść art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych stwierdził, że przesłankami faktycznymi niezbędnymi do wydania decyzji w sprawie unieważnienia paszportu są: wniosek właściwego organu oraz prowadzenie postępowania wykonawczego w sprawie karnej przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Jak wskazano, w rozpatrywanej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu pochodził od uprawnionego organu, prowadzącego postępowanie wykonawcze w sprawie karnej przeciwko stronie. Jednocześnie wniosek ten spełnia niezbędne wymogi formalne przewidziane w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych, zawiera bowiem dane zezwalające na identyfikację organu wnioskującego, treść żądania oraz okoliczności wniosek ten uzasadniające. Z tych względów orzeczono o unieważnieniu paszportu. Na powyższą decyzję kurator dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenia art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - polegającego na ich niezastosowaniu i zaniechaniu kompleksowego zbadania przedmiotu sprawy, niewyjaśnieniu należycie stanu faktycznego i zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia zaistnienia jednej z przesłanek unieważnienia paszportu. - art. 9 i 10 k.p.a. - polegającego na zaniechaniu przez organ czynności zmierzających do dokładnego ustalenia miejsca pobytu skarżącego, w szczególności zaniechania dokonania rozpytania w miejscu zamieszkania przez odpowiednie organy; -naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 70 ust. 2 pkt 11 lit b ustawy o dokumentach paszportowych, pomimo jego nieprawidłowego zastosowania w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wymagane przesłanki określone w ww. przepisie. Mając na względzie powyższe okoliczności, wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.; 2. przyznanie na rzecz kuratora ze środków Skarbu Państwa wynagrodzenia za czynności kuratora wyznaczonego dla nieobecnego z miejsca zamieszkania P. Z. z tytułu podjętych czynności w postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, powiększonych o należny podatek od towarów i usług zgodnie z normami przepisanymi, bowiem koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego w całości, ani w części. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z 7 maja 2025 r. adwokat D. K., na podstawie art. 78 i art. 79 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Działając imieniem skarżącego, kurator w piśmie procesowym z 3 lipca 2025 r. podtrzymywał złożoną w tej sprawie skargę. Podkreślił, że organ winien podjąć wszelkie dostępne kroki w celu zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu i umożliwienia jej udziału. W przypadku, gdy miejsce pobytu strony jest nieznane, organ powinien podjąć szczególne starania w celu ustalenia tego miejsca, zanim uzna, że strona jest "nieznana z miejsca pobytu" w rozumieniu przepisów. W skardze wyraźnie wskazano na zaniechanie dokonania rozpytania w miejscu zamieszkania przez odpowiednie organy. Odpowiedź organu w żaden sposób nie odniosła się do tego konkretnego zarzutu, nie przedstawiono również dowodów na podjęcie takich czynności. Niewystarczające jest ograniczenie się do stwierdzenia, że kurator nie przedstawił dowodów na poparcie zarzutów. To organ, a nie kurator ustanowiony dla osoby o nieznanym miejscu pobytu, ma obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wykazania, że podjął wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia miejsca pobytu strony. Brak aktywności organu w tym zakresie pozbawił skarżącego realnej możliwości obrony swoich praw. W niniejszej sprawie organ zaniechał fundamentalnych czynności w tym zakresie. Nie wyjaśniono w szczególności, w jaki sposób i z jakim skutkiem doręczano korespondencję Skarżącemu w postępowaniu karnym. Organ nie przedstawił żadnego dowodu na to, że skarżący wiedział o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu, wzywaniach do stawiennictwa czy doręczeniach. Sam fakt prowadzenia postępowania wykonawczego nie zwalnia organu z obowiązku samodzielnego i rzetelnego ustalenia, czy przesłanki z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b Ustawy paszportowej faktycznie zaszły w kontekście art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak jak najdokładniejszego wyjaśnienia sprawy przy braku zapewnieniu stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Organ nie wykazał, że skarżący świadomie unikał wykonania kary. W świetle powyższego skonstatowano, że zaskarżona decyzja opiera się na błędnym zastosowaniu art. 70 ust. 2 pkt 11 lit b Ustawy o dokumentach paszportowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a. razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1063 ze zm.), dalej "u.d.p.". Zgodnie z jego treścią w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Organem właściwym do wydania decyzji w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p., jest wojewoda właściwy dla siedziby organu składającego wniosek (art. 72 ust. 3 u.d.p.). Natomiast unieważnienie dokumentu paszportowego, w przypadku, o którym mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p., następuje z dniem wydania decyzji (art. 74 pkt 6 u.d.p.). W świetle powyższego w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Komendy Powiatowej Policji w Oświęcimiu o unieważnienie paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. jest Wojewoda Małopolski, ponieważ organ wnioskujący o unieważnienie paszportu skarżącego ma siedzibę na terenie województwa małopolskiego, a właściwość rzeczowa Wojewody wynika wprost z treści art. 72 ust. 3 u.d.p. Dalej Sąd zauważa, że postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. podlega zasadom k.p.a., jednak – co do zasady – nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego. Tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji. W rozpoznanej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu pochodził z Policji - Komendy Powiatowej Policji w Oświęcimiu, a więc od organu postępowania wykonawczego w sprawie karnej (art. 2 pkt 10 k.k.w.). Policja z kolei działała na podstawie listu gończego wystawionego przez Sąd Rejonowy w Gdyni, X Wydział Wykonawczy, w związku ze skazaniem skarżącego za czyn z art. 280 § 1 k.k. i poszukiwaniem w celu osadzenia go w zakładzie karnym. Wniosek zawierał dane osobowe skarżącego, numer PESEL oraz adres ostatniego zameldowania. Skierowany do Wojewody wniosek o unieważnienie paszportu skarżącego był jednoznaczny w swej treści, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania jego zasadności. Wobec tego, zdaniem Sądu spełnione zostały wszystkie wymogi formalne obligujące organ do unieważnienia paszportu. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu", nie pozwalał na jakąkolwiek uznaniowość, a tym samym obligował organy do unieważnienia dokumentu paszportowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r. .sygn. akt II OSK 1945/11). Zatem wobec wystąpienia z wnioskiem przez uprawniony podmiot Wojewoda był zobligowany do unieważnienia dokumentu paszportowego. Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, weryfikować podstaw skazania, prawidłowości prowadzenia postępowania wykonawczego, czy też kwestionować okoliczności wskazanych w postanowieniu organów prowadzących postępowanie karne. Jego kompetencja orzecznicza jest ograniczona wyłącznie do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 ustawy (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 14.01.2025 r., II SA/Rz 1155/24, LEX nr 3833668). Biorąc powyższe pod uwagę działania organu należało uznać za zgodne z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b i art. 72 ust. 3 u.d.p. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i art. 9 i 10 k.p.a. Sąd zauważa, że w sprawie o unieważnienie paszportu postępowanie wyjaśniające jest ograniczone do ustalenia: posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, złożenia wniosku przez uprawniony organ oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wykonawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu. Wszystkie te okoliczności zostały należycie potwierdzone w postępowaniu administracyjnym, a ocena dowodów przeprowadzona przez Wojewodę nie nosi cel dowolności. Ustalenia faktyczne organu znajdują swe podstawy wprost w dokumentach zebranych w aktach sprawy. Działania podjęte przez Wojewodę na wniosek Policji miały na celu realizację interesu publicznego, polegającego na doprowadzeniu do prawidłowej realizacji trwających czynności poszukiwawczych skarżącego, celem jego zatrzymania i doprowadzenia do odbycia kary. W celu ochrony słusznego interesu skarżącego działał natomiast kurator, jednak w realiach sprawy interes obywatela, przejawiający się w zachowaniu ważności paszportu i związaną z tym wolnością przemieszczania się, nie miał pierwszeństwa przed interesem publicznym, postrzeganym jako dobro wymiaru sprawiedliwości. Nieznany z miejsca pobytu skarżący był w postępowaniu administracyjnym reprezentowany przez kuratora, a zatem w ocenie Sądu jego interesy były wystarczająco chronione. W wyniku przytoczonych ustaleń, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać także należy, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a organy obu instancji dokonały oceny materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Organ administracyjny wyjaśnił i rozpatrzyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynił stosowne ustalenia w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności, tj. spełnienia ustawowych przesłanek unieważnienia paszportu. Odnosząc się do zarzutów skargi odnośnie nie podjęcia przez organ dostatecznych czynności zmierzających do ustalenia miejsca pobytu skarżącego (w szczególności poprzez dokonanie rozpytania w miejscu zamieszkania), wskazać należy, że skoro jedną z kluczowych przesłanek wydania listu gończego jest ukrywanie się osoby podejrzanej/skazanej przed organami ścigania, to zarzuty te ocenić należy jako całkowicie bezzasadne. Reasumując należy wskazać, iż dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia czy też stwierdzenia nieważności, w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - na mocy art. 151 p.p.s.a ustawy, orzekł jak w sentencji.