III SA/Kr 80/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką małoletnich dzieci. Określając swój majątek uwidocznił, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Szacując miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący wskazał, że otrzymuje z MOPS 400 zł zasiłku okresowego i 95 zł zasiłku celowego. Uzasadniając swoje starania podniósł, że wydatki na czynsz to kwota 350 zł, na gaz 20 zł, na prąd 150-200 zł a na życie i środki czystości 600-700 zł. Do wniosku dołączył zaświadczenia, że od sierpnia 2009 jest zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. W oparciu o przedstawione sądowi przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że boryka się z problem ubóstwa i bezrobocia. Wezwany wyjaśnił, że w rubryce 6 formularza PPF wymienił dzieci, gdyż te mieszkają z nim każdego tygodnia od piątku do poniedziałku, w wakacje oraz dni wolne od szkoły. Takie ustalenia poczynił bowiem z ich matką w związku z tym, że nie płaci alimentów, bo tych nie ma z czego regulować. Podniósł, że okoliczność tę zgłaszał w ośrodku pomocy społecznej. Podtrzymał twierdzenie, że otrzymuje 400 zł zasiłku okresowego a także w zależności od decyzji opieki społecznej zasiłki celowe. W ramach pomocy społecznej korzysta z posiłków w barze mlecznym. Otrzymuje także pomoc Caritas. Powiada, że zalega z opłatami za mieszkanie. Jest także zadłużony w banku i u sąsiadów oraz znajomych. Prac dorywczych nie podejmuje. Dla wykazania swych racji przedłożył szereg kopii dokumentów źródłowych. Wynika z nich, że na dzień 2 marca 2010 r. zadłużenie skarżącego z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego wynosi 1625,19 zł (vide: ostateczne wezwanie do zapłaty nr [...]). Problemy te nie mają charakteru przejściowego (vide: wezwanie do zapłat z 6.05.09). Skarżący jest zarejestrowany we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od sierpnia ubiegłego roku (vide: zaświadczenie GUP). Z uwagi na trudną sytuację życiową w lutym bieżącego roku otrzymał skierowanie po pomoc w formie żywności w ramach programu PEAD (vide: skierowanie) a także świadczenie w postaci gorącego posiłku wydawanego w barze "A" (vide: decyzja MOPS z dnia 4.01.10). Decyzją z dnia [...] 2010 r. został mu też przyznany zasiłek okresowy w kwocie 400 zł miesięcznie (vide: decyzja MOPS o przyznaniu zasiłku okresowego). W zależności od możliwości ośrodka pomocy społecznej przyznawane są mu zasiłki celowe na zaspokojenie różnorakich potrzeb życiowych. Z tego tytułu na przestrzeni obecnego roku otrzymał pomoc szacowaną łącznie na 725 zł (vide: decyzje MOPS o przyznaniu zasiłków celowych). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro niniejsza sprawa odnosi się do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta odmawiającej skarżącemu przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności i jeśli w postępowaniu sądowoadministracyjnym jej przedmiot opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenia z dnia 27.01.2010 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako "Zasiłki celowe i okresowe" z pomocy społecznej więc sytuacja taka oznacza, że skarżący jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). W konsekwencji przyjęcia, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało więc uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" przy czym owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem czy to sądu czy też referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa a na wezwanie udzielił dalszych wyjaśnień. Oświadczenia skarżącego uzupełnione tymi wyjaśnieniami i przedłożonymi dokumentami źródłowymi uznać należy za wystarczające. Tworzą bowiem spójny obraz sytuacji życiowej skarżącego i aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, bezrobotną, zadłużoną, dysponującą znikomymi środkami finansowymi, zmuszoną do poszukiwania wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają zaledwie na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego i pozwalają mu tylko na skromną egzystencję. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru bo konieczność wygospodarowania takich środków grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.