III SA/Kr 800/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B., E. W., W. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema małoletnimi córkami. Określając swój majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi budynek mieszkalny którego jest współwłaścicielem, 90 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,6 ara. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 1000 zł otrzymywanej renty. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że posiada długi. W banku zaciągnęła bowiem kredyt na pokrycie części budynków gospodarczych a prócz tego spłaciła za swoją matkę spoczywający na niej kredyt w PKO oraz długi w elektrowni i telekomunikacji. W związku z przewlekłą chorobą pozostaje pod stałą opieką lekarską. Połowę otrzymywanej renty przekazuje na dzieci. Resztę przeznacza na swoje utrzymanie. Skarżąca legitymuje się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności o charakterze trwałym. Jest osobą niezdolną do pracy (dowód: kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że ujawniany przez nią majątek należy rozumieć w ten sposób, że jest ona współwłaścicielką 6 arowej nieruchomości zabudowanej budynkiem o powierzchni mieszkalnej 90 m2 oznaczonym w W. F. nr [...]. Mieszka jednak pod innym adresem w tej samej miejscowości. Suma jej stałych miesięcznych wydatków sięga 470 zł. Kwota ta obejmuje zarówno wydatki mieszkaniowe jak i obciążenia bankowe skarżącej. Z dołączonej kopi potwierdzenia wpłat wynika, że łączna wysokość rat spłacanych pożyczek gotówkowych wynosi 317,96 zł (dowód: kopia potwierdzenia wykonania dyspozycji). Za wywóz śmieci skarżąca płaci 9,90 zł (dowód: kopia faktury) a za telefon i neostradę 126,75 zł (dowód: kopia faktury). Przedstawiając kopie karty informacyjnej leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia o stanie zdrowia skarżąca wyjaśniła, że cierpi na dystrofię mięśniową. Podała, że rachunków z aptek nie przedkłada bo ich nie składała. Z lekarstw jednak korzysta aby funkcjonować na co zresztą wskazuje kopia przedstawianej dokumentacji medycznej. Córki mieszkają z mężem a skarżąca pokrywa jedynie część kosztów ich utrzymania. Z odcinka renty za miesiąc listopad wynika, że skarżąca do wypłaty otrzymuje 852 zł. Kończąc skarżącą podniosła, że "w związku z jej sytuacją prosi o zwolnienie od kosztów". Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Z uwagi na poczynioną przez skarżącą modyfikację żądania zacząć wypada od zakreślenia rzeczywistych granic jej wniosku. Pierwotnie w sporządzonym na urzędowym formularzu "PPF" skarżąca uwidoczniła bowiem poprzez odpowiednie zakreślenia, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Następnie w chronologicznie późniejszych wywodach pisma uzupełniającego gdzie składała dodatkowe oświadczenia podała, że "w związku z jej sytuacją prosi o zwolnienie od kosztów". Wskazując na te zaszłości natury faktycznej wyraźnego zaakcentowania wymaga, że choć co do zasady konkretyzacja zakresu wniosku następuje przez wypełnienie rubryk formularza to jednak dla dodatkowych oświadczeń, wyjaśnień i sprostowań ustawa wymogu takiego nie stawia. Podejście takie jest wyrazem poszanowania woli strony. Tej bowiem o wiele łatwiej wykazać, że "nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" aniżeli, to że "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania" zwłaszcza gdy dysponuje stałym miesięcznym dochodem i pewnym majątkiem. Wreszcie respektuje w pełni zasadę niedziałania z urzędu (por. art. 243 §1). Z tych względów należało więc przyjąć, iż rzeczywistą treścią ostatecznie sprecyzowanego przez skarżącą wniosku jest żądanie udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych obejmujące całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Odnosząc się do tak rozumianego wniosku należy podnieść, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów a na wezwanie (art. 255 ppsa) udzieliła dodatkowych wyjaśnień. Nakreślony przez skarżącą obraz egzystencji jawi się tak, że choć rzeczona posiada stałe źródło dochodu to jednak z uwagi na jego wysokość nie bardzo jest w stanie poczynić oszczędności. Dochody jakie osiąga są bowiem niższe od przeciętnych zarobków w gospodarce i w zasadzie wystarczają tylko na opłacenie stałych wydatków mieszkaniowych, przyczynienie się do utrzymania córek oraz opędzenie najpotrzebniejszych potrzeb życiowych, zwłaszcza wykup lekarstw. Skarżąca jako osoba niezdolna do pracy nie bardzo też może własnym staraniem poprawić warunki swej egzystencji. Obrazu tego nie zmienia w sposób jakichś zasadniczy, ujawniony przez nią majątek w postaci 6 arowej nieruchomości zabudowanej budynkiem o powierzchni mieszkalnej 90 m2 oznaczonym numerem [....] w W. F. której jest współwłaścicielką oraz udział w innej nieruchomości na terenie tej gminy zabudowanej domem mieszkalnym nr [...] gdzie przebywa i zamieszkuje. Chociaż bowiem fakt jego posiadania sprzeciwia się postrzeganiu skarżącej jako osoby ubogiej to równocześnie nie można przechodzić do porządku nad tym, że możliwość potencjalnych nim rozporządzeń jest mocno ograniczona. W odniesieniu do nieruchomości zabudowanej budynkiem nr [...] przyczynami takiego stanu jest akcentowany przez skarżącą fakt zamieszkiwania tam oraz skupienia centrum swej aktywności życiowej pod tym adresem. Nie bez znaczenia jest i to że stan prawny tej nieruchomości nie jest do końca uregulowany a współwłaściciele pozostają ze sobą mniej lub bardziej skonflktowanii. Co się natomiast tyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem o powierzchni mieszkalnej 90 m2 oznaczonym numerem [...] w W. F. to biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego nieprzemyślana, nagła konieczność sprzedania posiadanego udziału wiązałaby się z ryzykiem poszkodowania skarżącej. Zaciągnięcie pożyczki lub kredytu w przypadku skarżącej jest z kolei iluzoryczne wziąwszy pod uwagę z jednej strony kryteria ich udzielania przez banki a z drugiej dochód jakim skarżąca dysponuje i spoczywającą na niej ciągle jeszcze niespłaconą pożyczkę (dowód: kopia umowy). Z przytoczonych względów należało zatem przyznać skarżącej prawo pomocy zgodnie z wnioskiem i zwolnić ją z kosztów sądowych a w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.