III SA/Kr 804/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej postanawia: I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wyjaśnił, że jest osobą samotną. Określając swój majątek uwidocznił, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 918,25 zł renty i 153 zasiłku pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą całkowicie i trwale niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Nie posiada żadnych środków na pokrycie wynagrodzenia dla adwokata z wyboru. Jak powiada stan zdrowia nie pozwała mu na występowanie przed sądem. Do wniosku dołączył kopię zaświadczenia które uwidacznia, że od dnia 15 lutego 2001 r. r wnioskodawca przebywa w Domu Pomocy Społecznej. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje natomiast, że za swój pobyt skarżący ponosi odpłatność ustalona aktualnie na 502,78 zł. Prócz tego skarżący ponosi także wydatki związane z koniecznością wykupienia zaordynowanych lekarstw (vide: faktury) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6322" (vide: zarządzenie z 6.06.2012 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione o informacje dającymi się wyczytać z przedstawionego zaświadczenia oraz z zalegających w aktach sprawy decyzji i faktur jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Skarżący nie należy bowiem do osób zamożnych, gdyż tak należy postrzegać osobę samotną, z problemami zdrowotnymi, bez majątku, z dochodem którego źródło stanowi niewielka renta i zasiłek pielęgnacyjny. Przy tym nie można tracić z pola widzenia, że część z tych skromnych środków służy finansowaniu pobytu wnioskodawcy w domu pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że osoba borykająca się z problemami zdrowotnymi powinna dysponować choćby minimalnym zabezpieczeniem finansowym na wypadek jakichś poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia bo pozostaje cały szereg kosztów dodatkowych choćby na część leków nierefundowanych czy zaordynowanej diety. Z uwagi na akcentowany we wniosku stan zdrowia wnioskodawcy trudno czynić wnioskodawcy zarzut, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Uwzględniając to wszystko udzielono więc wnioskodawcy pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.