III SA/Kr 804/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta, działając na podstawie: - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000.98.1071); - art. 17 ust. 1 pkt 16, 54 ust. 1, 59 ust. 1, 60, 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, 64 pkt 2, 106 ust. 1 i 4, 109, 110 ust. 1 i 7 i art. 152 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (DzU.2009.175.1362); - art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (DzU.2003.203.1966); - § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie weryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (DzU. 127.1055) -po ponownym rozpoznaniu sprawy , decyzją z [...] 2011 r. Nr [...]: 1. ustalił opłatę za pobyt skarżącego A. S. w Domu Pomocy Społecznej od dnia 01.08.2010 r. w wysokości 642,78 zł miesięcznie , 2. zwolnił częściowo skarżącego z opłaty określonej w pkt 1. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w okresie od 01.08.2010 r. do 31.03.2012r. w wysokości 140,00 zł miesięcznie, określając, że opłata po zwolnieniu będzie wynosić 502,78 zł. 3. odmówił A. S. zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w okresie od dnia 01.08.2010r. do dnia 31.02.2012 r. w części przewyższającej kwotę 140,00 zł określoną w pkt 2. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organ pierwszej instancji: skarżący został skierowany do ww. domu opieki na pobyt stały na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2000 r. znak [...]. Decyzja ta została wydana na nazwisko "M", gdyż w dacie wydania decyzji skarżący nosił takie nazwisko . Organ wyjaśnił , że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o pomocy społecznej zasadą jest, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny i że miesięczną opłatę ponoszoną przez osobę pełnoletnią za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w wysokości 70% dochodu netto osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. W przypadku osób skierowanych do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004r. , zgodnie z art. 87 ust. 8 ww. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, opłatę ustala się na dotychczasowych zasadach, to jest na zasadach określonych w art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 1998.64.414) Skarżący ponosił odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 402,58 zł . W związku z koniecznością dokonania weryfikacji tej opłaty organ ustalił ,że miesięczny dochód skarżącego wynosi 918,25 zł netto, w związku z tym opłata za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej od dnia 01.08.2010 r. będzie wynosić 642,78 zł. Rozpatrując wniosek skarżącego złożony w dniu 28 października 2011 r. dotyczący obniżenia ww. opłaty do kwoty 402,58 zł tj. w wysokości ponoszonej dotychczas , organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił , że z tytułu wydatków na leki skarżący ponosi koszty średnio 150,00 zł na miesiąc . Okoliczność tę organ stwierdził na podstawie recept realizowanych przez Dom Pomocy Społecznej . Ponadto organ stwierdził , że skarżący samodzielnie dokonuje zakupów środków przeciwbólowych, maści jak również iniekcje, które dostarcza do dyżurki pielęgniarek. W ocenie organu , całokształt materiału dowodowego wskazuje, że całkowity koszt zakupu leków przez skarżącego nie przekracza 40,00 zł miesięcznie. Ponadto organ podniósł , że skarżący jako mieszkaniec domu pomocy społecznej korzysta ze środków czystości z zakupionych przez placówkę, jak też z odzieży i obuwia w razie zgłoszenia takiej potrzeby. W związku z tymi ustaleniami organ przyjął, że zasadnym jest obniżenie skarżącemu płatności za pobyt w domu pomocy społecznej o kwotę 140,00 zł, zaznaczając, że zgodnie z art. 64 pkt 1 - 4 ustawy o pomocy społecznej rozpoznając wniosek o zwolnienie z opłaty częściowe lub całkowite należy wziąć pod uwagę w szczególności istotne okoliczności, jak długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność , czy inne zdarzenia losowe, a wniosek powinien być poparty stosowną dokumentacją. W ocenie organu, kwota zwolnienia 140 zł uwzględnia przesłanki określone w przytoczonym wyżej przepisie . W odwołaniu od ww. decyzji skarżący podtrzymał wniosek o zwolnienie go z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej do kwoty 402,58 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 kwietnia 2012 r. znak [...], działając na podstawie art. 87 ust. 8ww. ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję . Organ odwoławczy podniósł , że skarżący został skierowany do domu opieki społecznej przed dniem 1 stycznia 2004r. , w związku z tym winien ponosić odpłatność na dotychczasowych zasadach tj. na zasadach art. 35 ww. ustawy o pomocy społecznej . Oznacza to , że winien wnosić opłatę w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. Organ odwoławczy wyjaśnił , że przepisu art. 87 ww. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie można wykładać w ten sposób, że wobec osób przyjętych bądź skierowanych do domu pomocy społecznej przed dniem 01 stycznia 2004r. nie można w ogóle zmienić wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej . Zdaniem organu odpłatność tę można zmienić pod warunkiem, że dokona się tego na zasadach określonych w art. 35 ww. ustawy o pomocy społeczne z 1990r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie prawidłowo wyliczono dochód skarżącego na kwotę 918,25 zł, a w związku z tym ustalenie, że skarżący winien ponosić miesięcznie odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 642,78 zł. .należy również uznać za prawidłowe. Obniżenie tej odpłatności do kwoty 505,78 zł było spowodowane szczególną sytuacją, w jakiej znalazł się skarżący , a mianowicie z jednej strony będąc mieszkańcem domu opieki społecznej otrzymuje środki czystości , odzież i obuwie zgodnie ze zgłoszonymi potrzebami , a z drugiej strony - przedstawia do zrealizowania recepty na leki, których koszt wynosi średnio 15 zł miesięcznie , a nadto samodzielnie zakupuje środki przeciwbólowe, maści i iniekcje, których udokumentowany łączny koszt nie przekracza zwykle 40 zł miesięcznie. Uwzględniając osiągany przez skarżącego dochód, w ocenie organu odwoławczego, sytuacja skarżącego jest dobra i obniżenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej o kwotę 140 zł" w pełni zaspokoi potrzeby mieszkańca domu ". Na powyższą decyzje wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący zakwestionował ustalenia organów w zakresie wysokości kosztów ponoszonych na zakup leków w wysokości 40 zł miesięcznie. Skarżący stwierdził , że wydatki na leki są dużo wyższe i na poparcie swoich twierdzeń załączył do skargi szereg faktur z aptek dokumentujących zakup leków w roku 2010, 2011 i 2012r. Ponadto skarżący podniósł, że jego wydatki na leki zwiększyły się w związku z likwidacją z dniem 1 stycznia 2012r. ulg dla honorowych dawców w krwi , a z których dotychczas korzystał, bowiem honorowo oddał ponad 124 litry krwi. Wzrost wydatków na leki spowodowany jest także postępującym pogorszeniem jego stanu zdrowia . W ocenie skarżącego , na leki wydaje miesięcznie około 210 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 21 lutego 2013r. pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji błędne ustalenia faktyczne, gdyż w istocie skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji poniósł koszt leków w wysokości 230 zł. Obecnie u skarżącego pogorszeniu uległ stan zdrowia i oczekuje na zabieg kardiologiczny , po którym koszty leków znacznie wzrosną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że skarga A. S. zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 87 ust. 8 ww. ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej. Pierwszy przepis stanowi, że :"osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach". Obowiązująca aktualnie ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. weszła w życie z dniem 1 maja 2004r. , a na podstawie art. 160 tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, zatem sformułowanie "na dotychczasowych zasadach" odnosi się do stanu prawnego ukształtowanego ustawą z 29 listopada 1990 r. Zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej określał przepis art. 35 tej ustawy w ten sposób, że: Art. 35. 1. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. 2. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. 3. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 39 ust. 1a: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego, z tym że przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie nie wlicza się mieszkańca domu, chyba że mieszkaniec domu nie posiada dochodu; kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej -w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Z powyższych przepisów wynika, że skarżący winien ponosić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, który stanowić będzie 70 % jego dochodu, obliczonego zgodnie z przepisem art. 2a ust. 1 pkt 2 i 2 a ww. ustawy. Orzekające w niniejszej sprawie organy , w zakresie ustalenia wyjściowej kwoty odpłatności dokonały - w ocenie Sądu - prawidłowych ustaleń, przyjmując, że odpłatność wynosić ma od dnia 01 sierpnia 2010 r. kwotę w wysokości 642,78 zł miesięcznie. Dochodem skarżącego jest bowiem renta w wysokości 917,99 zł. Decyzja w zakresie ustalenia kwoty odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, co ważne, jest decyzją związaną kryteriami wskazanymi w ustawie i organ nie ma swobody co do ustalenia poziomu odpłatności. Odpłatność zależna jest w zasadzie jedynie od kwoty osiąganych przez stronę dochodów. Zatem na przestrzeni dłuższego okresu kwota odpłatności na pobyt w domu pomocy społecznej może kształtować się na różnym poziomie, a nawet wzrastać. Inaczej kształtuje się natomiast charakter decyzji w zakresie zwolnienia z opłaty , czy to całkowitego, czy częściowego za pobyt w domu pomocy społecznej. Stanowi o niej przepis art. 35 ust. 7 w ten sposób, że osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce, 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia, 4) osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Sformułowanie w cytowanym wyżej przepisie: "można zwolnić" wskazuje na fakultatywność decyzji w tym zakresie organu. Inaczej rzecz ujmując, decyzja w przedmiocie zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jest decyzją podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Istotne jest, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia , bądź odmowy umorzenia należności. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000.98.1071 ), zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa (por. W. Chruścielewski. J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 154). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, Sąd ocenił, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach nie przystaje w części dotyczącej zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do wskazanych wymagań. Organy, podejmując decyzję w części zwalniającej skarżącego z opłaty do kwoty 140 zł - do czego były upoważnione w granicach uznania administracyjnego - nie poprzedziły decyzji wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym. W szczególności zwrócić należy uwagę, że okoliczność, iż skarżący jest wieloletnim mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej nie może uzasadniać ograniczonego ustalania faktów istotnych z punktu widzenia ww. przepisu ustawy o pomocy społecznej. Co wynika z uzasadnień decyzji, organ uzyskał informację z dyżurki placówki o rodzaju recept, które skarżący dostarcza do dyżurki i w zasadzie jedynie na tej podstawie określił kwotę wydatków miesięcznych związanych z leczeniem. Przyjął, że jest to kwota ok. 40 zł miesięcznie. Organ skupił się przy tym na okolicznościach stanu zdrowia skarżącego i jego potrzebach materialnych z tym stanem zdrowia związanych, a przepis art. 35 ust. 7 jako podstawę zwolnienia stan zdrowia ustanawia jako jedną z przesłanek. Przepis ten posługuje się zwrotem "w szczególności" jeśli chodzi o określenie przesłanek zwolnienia. Uzasadniając zwolnienie może zatem całokształt sytuacji osobistej , zdrowotnej i materialnej mieszkańca domu pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący utrzymuje się z jednego dochodu renty i nie korzysta z pomocy finansowej rodziny. Jest osoba schorowaną, z problemami kardiologicznymi, oczekującą na zabieg. Jeśli chodzi o koszty ponoszone przez skarżącego na leki , okoliczność, że załączył do skargi szereg faktur z aptek , w tym z dnia 14.12.2011r. : nr [...] na kwotę 48,06 zł oraz nr [...] na kwotę 8,97 zł , czyli już przekraczającą przyjętą przez organ kwotę, świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy wszystkich istotnych z punktu widzenia ww. przepisu okoliczności. W ocenie Sądu , niewystarczającym było uzyskanie informacji na temat wydatków na leki jedynie z dyżurki domu pomocy społecznej, zwłaszcza, że z informacji z samej dyżurki już wynikało, że skarżący jedynie w pewnym zakresie przedstawia recepty do wykupienia, w pewnej części sam je realizuje. Organ nie wziął także pod uwagę, iż z dniem 01 stycznia 2012r. zniesiono szereg ulg na leki wykupywane przez honorowych dawców krwi , a z których to ulg dotychczas korzystał skarżący , co niewątpliwie miało wpływ na zwiększenie kosztów leczenia w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie zaskarżonych decyzji. Okoliczność , że skarżący został zakwalifikowany do zabiegu kardiochirurgicznego potwierdza zarzuty skarżącego o pogarszającym się jego stanie zdrowia i zwiększonych wydatkach na leki. Orzekające w sprawie organy w sposób nieuprawniony ograniczyły zakres postępowania wyjaśniającego i w ten sposób uniemożliwiły kontrolę decyzji w części dotyczącej zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej z punktu widzenia jej poprawności. Organy naruszyły zatem przepisy postępowania administracyjnego, to jest przepisy art. 7, art.77 1 i art.107 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji brak istotnych w sprawie ustaleń powoduje, że wydana decyzja nie uwzględnia nie tylko wymagań decyzji uznaniowej, ale także interesu strony. Prowadząc ponownie postępowanie, organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, zwłaszcza mające na celu ustalenie, jakie konkretnie wydatki obciążają budżet skarżącego, jakie ma z związku z postępującą chorobą o podłożu kardiologicznym potrzeby finansowe i jaka jest jego aktualna sytuacja osobista. W tym celu organ winien wykorzystać instrumenty , jakie daje mu ustawa o pomocy społecznej , jak wywiad środowiskowy, czy przesłuchanie strony. Sąd wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje pierwszej instancji. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 w zw. z ar. 205 § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 pkt 1 i 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U 2002.163.1348 ).