III SA/Kr 809/16
PostanowienieWSA w Krakowie2016-11-29
Skład orzekający: Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata może zostać częściowo umorzony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a częściowo uwzględniony w zakresie ustanowienia adwokata, pomimo ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone, ponieważ skarżący, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a PPSA, jest ustawowo zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Pomimo tego ustawowego zwolnienia, sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów jego czynności bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Z akt administracyjnych wynikało, że skarżący jest bezrobotny, boryka się z problemem alkoholowym, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura matki. Skarżący ponosi znaczne wydatki na leczenie i utrzymanie mieszkania.Rozstrzygnięcie
Postanowiono umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowić dla skarżącego adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację podał, że jest kawalerem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Określając swój majątek poczynił wzmiankę, z której wynika że należy do niego cześć mieszkania o pow. 28 m2.
Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych, stałych dochodów.
Uzasadniając swoje starania podał, że miesięczny koszt opłacenie mediów, zakupu żywności leków i wydatków na dojazdy sięga kwoty ok. 800 zł.
Z urzędu stwierdza się, że w przedstawionych przez organ wraz ze skargą aktach administracyjnych zalega podpisany przez skarżącego kwestionariusz wywiadu środowiskowego w którym adnotowano, że zamieszkuje on i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, że zamieszkują w należącym do nich mieszkaniu własnościowym, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, że boryka się z problemem alkoholowym, że legitymuje się orzeczeniem zaliczającym go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności czasowo do 31.01.2019 r. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura matki skarżącego w wysokości 1672,32 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 189 zł. Skarżący ponosi wydatki na leczenie miesięcznie w wysokości ok. 250 zł. Rodzina na utrzymanie mieszkania przeznacza 350 zł, na zakup gazu 58 zł na energię 100 zł.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Zgodnie z art. 239 pkt 1 pkt. 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.
Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa).
W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dającymi się wyczytać z przedstawionych przez organ wraz ze skargą akt administracyjnych jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych skarżącej. Skarżący nie należy do osób zamożnych. Nie ma znaczącego majątku. Boryka się z problemem bezrobocia i dolegliwościami zdrowotnymi. Pozostaje na utrzymaniu matki, która dostaje przeciętnie niską emeryturę. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki te przy obecnym poziomie cen oraz usług wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych tych dwu osób. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono więc skarżącemu w takim zakresie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło