III SA/Kr 810/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dwoma synami oraz swoją matką. Określając swój majątek i stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym podał, że należy do niego dom jednorodzinny o powierzchni 97 m2 i wartości ok. 300 tys. zł, nieruchomość rolna o powierzchni 1,12 ha której nie użytkuje wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 8 m2, stanowiący wspólność małżeńską samochód Opel Meriva z 2005 r., oraz stanowiący jego własność samochód Iveco Dailly z 2004 r. Na bieżące, stałe, miesięczne dochody tego wspólnego gospodarstwa domowego składa się dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 2000-3500 zł, dochód małżonki skarżącego także z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości ok. 3000 zł, emerytura matki skarżącego w wysokości ok. 1800 zł. Uzasadniając swoje starania skarżący wskazał, że na zobowiązania i stałe wydatki miesięczne składa się kwota łącznie 1700 zł z tytułu spłat dwóch pożyczek oraz kwota ok. 1000 zł z tytułu kosztów utrzymania domu. Skarżący powiada, że pozostałą kwotę 3000 zł rodzina przeznacza na potrzeby życiowe takie jak: żywność, środki czystości, środki chemiczne, ubrania, wyprawki do przedszkola, wizyty lekarskie. Aktualnie małżonka skarżącego korzysta z prywatnych wizyt ponieważ jest w ciąży. Matka skarżącego z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia również wymaga stałej opieki w związku z czym wedle relacji cała jej emerytura przeznaczana jest na wynagrodzenie dla opiekunki, zakup leków, środki czystości i środki pielęgnacyjne. Wskazując na to wszystko skarżący wywodzi, że jego sytuacja nie pozwala mu na zapłatę opłaty sądowej. Z urzędu stwierdza się, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 16.06.2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 200 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia wniosku, że skarżący i jego rodzina to osoby zamożne. Gospodarstwo domowe skarżącego ma bowiem zapewnione wysokie stałe źródło dochodu w łącznej wysokości ok. ok. 6000-7000 zł plus emerytura matki skarżącego w wysokości ok. 1800 zł. Swoje potrzeby bytowe rodzina zaspakaja we własnym domu o wartości ok. 300 tyś. zł. Dysponuje dwoma samochodami. Prócz tego do skarżącego należy nieruchomość rolna o powierzchni 1,12 ha której nie użytkuje. Skarżący twierdzi co prawda, że po spłacie dwóch rat oraz pokryciu bieżących kosztów utrzymania, resztę środków jakimi dysponuje jego gospodarstwo domowe pochłaniają podstawowe potrzeby bytowe rodziny, w związku z czym sytuacja ta nie pozwala mu na zapłatę opłaty sądowej. W oświadczeniu tym razi jednak skłonność do nadinterpetacji. Po pierwsze skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych rachunków. Po drugie, o ile zgodzić można się z twierdzeniem że konieczność zakupu żywności, środków czystości, zapewnienia opieki starszej schorowanej matce czy okresowych wizyt lekarskich żonie wykazuje cechę stałości, to już zakupy wyprawek do przedszkola albo ubrań są jej pozbawione. Skoro zaś sytuacja skarżącego przedstawia się w ten sposób, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zaś praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Skarżący posiada zaś wystarczające środki do uiszczenia wpisu sądowego ustalonego – co wymaga podkreślenia - w najniższej wymaganej wysokości. Nadto jeśli zaszłaby taka potrzeba nie będzie mieć większych problemów z pozyskaniem odpowiednich środków choćby przez sprzedaż bądź obciążenie nieruchomości rolnej, której nie użytkuje. Przy wykazanych źródłach i wysokości dochodów nie będzie miał też najmniejszych problemów z zaciągnięciem pożyczki w wysokości 200 zł. Przy prawdopodobieństwie graniczącym z pewnością można bowiem stwierdzić, że skarżący posiada wymaganą przez instytucje finansowe zdolność do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań w takiej wysokości. Z przytoczonych względów należało więc odmówić wnioskowi strony a w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.