III SA/Kr 811/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner ( spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi "T." S.A. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane W dniu [...] 2004r. M.Z. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. W. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym , według dokumentu SAD [...], przywiezione z Holandii używane maszyny włókiennicze w ilości 4 sztuk . Do zgłoszenia celnego importer załączył m.in. fakturę z dnia [...] 2004 r., która obejmowała : wilk rozluźniający marki T. o wartości [...] -, zespół szarparki marki R. w ilości 2 sztuki i łącznej wartości [...] - oraz igłownicę marki D. o wartości [...] -. Przewoźnikiem towaru była skarżąca firma "T." SA. z siedzibą w T. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny przystąpił do jego weryfikacji i w wyniku rewizji celnej towaru stwierdził nadwyżkę towaru w postaci szarparki marki R. Na powyższą okoliczność funkcjonariusz celny sporządził protokół rozbieżności pomiędzy zawartością przesyłki, a treścią zgłoszenia celnego. Przesłuchany w charakterze świadka M.S., kierowca samochodu na którym została ujawniona sporna maszyna wyjaśnił, iż zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy ilością maszyn uwidocznioną w dokumentach , a załadowaną na pojazd zarówno przedstawicielowi holenderskiego eksportera , jak i holenderskim funkcjonariuszom celnym. Jego wątpliwości wyjaśniono w ten sposób, iż dwa urządzenia stanowią jedno kompletne urządzenie. Z kolei przesłuchany w charakterze świadka importer towaru wyjaśnił, iż trzy tygodnie przed dostawą był w Holandii w celu wybrania maszyn oraz uzgodnienia ich ceny i ilości. Ustalił , iż będą to cztery urządzenia za kwotę [...] -. Złożone zamówienie na przedmiotowe maszyny potwierdził faksem , a w odpowiedzi otrzymał potwierdzenie przyjęcia całości zamówienia poprzez wystawienie przez kontrahenta holenderskiego faktury proforma. Z wyjaśnień eksportera towaru - firmę L. wynika natomiast, iż załadowano dodatkowo jedną maszynę o wartości [...] -, którą odbiorca otrzymał bezpłatnie na ewentualne części zamienne , co było zgodne z ustaleniami dokonanymi z importerem podczas jego pobytu w Holandii. Okoliczności tej nie potwierdził jednak importer towaru i podniósł, że brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby w sposób bezsporny, że rzeczywiście takie ustalenie miało miejsce. W związku z powyższym w dniu [...] 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne , a następnie decyzją z dnia [...] 2004r. wymierzył przewoźnikowi tj. firmie "T." S.A. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości kwoty odpowiadającej różnicy miedzy towarem przedstawionym organom celnym w dniu [...] 2004 r. , a towarem ujawnionym w wyniku rewizji celnej tj. w kwocie [...] zł. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia 20.07.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podniósł, że kwestia nielegalnego wprowadzenia towaru w postaci ujawnionej w wyniku rewizji maszyny - szarparki m-ki R. została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] 2004 r. utrzymaną w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] 2004 r. Określenia kwoty długu celnego w wypadku nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny oraz określenie osa która dokonała nielegalnego wprowadzenia, stanowi zagadnienie odrębne od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej za wykazanie różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o treść przepisu art. 276 Kodeksu celnego, który stanowi - jeżeli po przedstawieniu towaru wprowadzonego polski obszar celny organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawiony ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby o której mowa w art. 39 (osoba prowadziła towar lub przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości te odpowiadającej różnicy. Przepis ten - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - określa samodzielne przesłanki wymiaru w/w opłaty manipulacyjnej dodatkowej, w wypadku zaistnienia których wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Przepisy prawa celnego nie przewidują możliwości odstąpienia od wymiaru wyżej wymienionej opłaty. Organ celny nie jest uprawniony do odstąpienia od tego wymiaru także sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej (nadwyżka towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokument ) powstała na skutek okoliczności, na które strona nie miała wpływu. Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, która wprowadza te na polski obszar celny lub osobie, która przejmuje odpowiedzialność za towar jego wprowadzeniu, jest sankcją za niedopełnienie przez osobę obowiązku celne jakim jest posiadanie pełnej wiedzy o towarach przedstawionych organowi celnemu, także obowiązku przedłożenia organowi celnemu dokumentów stwierdzających rod; jakość i ilość sprowadzonego z zagranicy towaru. Przepis art. 276 § 2 Kodeksu celnego wyraźnie wskazuje, że opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się od osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny, o ile odpowiedzialności za ten towar nie przejęła inna osoba. Wobec braku określenia w powyższym przepisie innych kryteriów, decydującymi momentem dla ustalenia granic tej odpowiedzialności powinna być chwila dokonanej przez organ celny rewizji celnej towaru, w wyniku której wykryto nieprawidłowości. W przypadku, gdy rewizja celna odbywa się przed fizycznym przekazaniem towaru J odbiorcy nawet po złożeniu przez niego zgłoszenia celnego opłatą manipulacyjną j dodatkową należy obciążać przewoźnika, gdyż wykazanie różnicy w wyniku rewizji celnej następuje w czasie, gdy nie doszło jeszcze do przejęcia towaru przez odbiorcę i tym samym nie spoczywa na tym odbiorcy odpowiedzialność za towar. W niniejszej sprawie po dostarczeniu towaru do urzędu celnego odbiorca towaru dokonał zgłoszenia celnego towaru według jego stanu ilościowego opisanego w dokumentach tj. fakturze z dn. [...] 2004 r., świadectwie przewozowym EUR 1; nie doszło jednak do fizycznego przejęcia towaru przez odbiorcę i tym samym odpowiedzialności za ten towar nadal spoczywała na osobie, która dokonała jego wprowadzenia do Polski. Z literalnego brzmienia przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego nie wynika, zdaniem organu odwoławczego , iż obciążając osobę opłatą manipulacyjną dodatkową organ celny zobowiązany jest zbadać winę oraz stopień przyczynienia się tej osoby do zaistnienia różnicy między towarem zadeklarowanym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Organ celny nie ustala , czyje działania lub zaniechania spowodowały rozbieżność. Wystarczająca przesłanką powstania obowiązku zapłaty jest sam fakt wykazania różnicy. Jednocześnie należy wskazać, iż w/w opłatą manipulacyjną dodatkową można obciążyć tylko jedną osobę tj. osobę, która wprowadziła towar na polski obszar celny, a jeśli odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu przejęła inna osoba to tą osobę. Nie można więc - jak wynika wprost z przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego -solidarnie obciążyć na podstawie art. 221 Kodeksu celnego tych dwóch osób. Obciążenie jednej z w/w osób wyklucza z kręgu dłużników drugą osobę. W rozpatrywanej sprawie , w ocenie Dyrektora Izby Celnej , bezspornym jest, iż odpowiedzialność za towar - jak to powyżej wyjaśniono - nadal spoczywała na przewoźniku tj. firmie "T." SA, a więc organ l instancji podjął prawidłowe rozstrzygniecie obciążając przewoźnika tą opłatą. Organ odwoławczy podniósł , że stosownie do treści art. 8 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR) przewoźnik po przyjęciu towaru jest obowiązany sprawdzić dokładność danych listu przewozowego dotyczących ilości sztuk, jak również ich cech i numerów, widoczny stan towaru i jego opakowania. W razie niemożności sprawdzenia w/w danych przewoźnik ma prawo wpisać do listu przewozowego zastrzeżenia - ust. 2 art. 8. Przepis art. 9 ust. 2 w/w Konwencji stanowi, iż w braku zastrzeżeń istnieje domniemanie, że towar i jego opakowanie były widocznie w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk, jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniami w liście przewozowym. W niniejszej sprawie przewoźnik nie wpisał do listu przewozowego żadnych zastrzeżeń , a zatem organ l instancji prawidłowo - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - ocenił stan faktyczny i podjął właściwe rozstrzygnięcie. Na powyższą decyzje wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc, że opłatę manipulacyjną ustala się w wysokości odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym , ujawnionym w wyniku rewizji celnej . Organ celny ustalając wysokość opłaty manipulacyjnej nie wskazał, na czym oparł swoje wyliczenia wartości dodatkowego urządzenia , a w szczególności nie wskazał dlaczego odrzucił wartość przedmiotowej maszyny podaną przez holenderskiego nadawcę - [...] -. Skarżąca zarzuciła, że organy celne w wydanych rozstrzygnięciach bezpodstawnie zawyżyły 10-krotnie wartość urządzenia i w ten sposób nieprawidłowo ustaliły tę opłatę w wysokości [...] zł, zamiast [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod wzgląd zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że p wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz. U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270). Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutowi podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony (wyrok WSA w Warszawie , z drut j 25.02.2004 r , sygn. akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ). W rozpatrywanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych był art.276 § 2 Kodeksu celnego , który stanowi , że " jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy ". Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny ,powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. "Przedstawienie towaru" jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego , dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób , że " przedstawienie towaru " jest rozumiane jako czynność fizyczna ."Przedstawienie towaru organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomień* organu celnego przez osobę, dokonane w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego (...). Odpowiedzialność osoby , o której mowa w art.39 Kodeksu celnego za dokonanie prawidłowego przedstawienia tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka , a nie winy. Fakt , ze ujawniona nadwyżka towaru była pod zamknięciem celnym nie wyłącza odpowiedzialności zgłaszającego towar do określonej procedury . W wyroku z dnia 11.01.2007 r. sygn. akt III SA/Kr 812/04 Sąd wykluczył odpowiedzialność skarżącej; za prawidłowe przedstawienie towaru organom celnym uznając, że odpowiedzialność za towar przejął importer towaru , który dokonał jego zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i jego przedstawienia organom celnym. Podnieść należy , że stanowisko organów celnym jest sprzeczne wewnętrznie - z jednej strony zarzuca się brak przedstawienia towaru organom celnym i czyn ten kwalifikuje się jako nielegalne wprowadzenie towaru na polski obszar celny ,a w konsekwencji wymierza się dług celny , a z drugiej strony -do wymiaru opłaty manipulacyjnej - zarzut dotyczy tego , że zaistniała różnica między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. W związku z tym że zgłoszenia do procedury dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz jego przedstawienia - w rozumieniu art.3 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego -dokonał importer , który przejął odpowiedzialność za ten towar od przewoźnika , dlatego skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za ujawnienie dodatkowej maszyny , a w konsekwencji nie można uznać jej za adresata decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Stanowisko organów celnych , że importer nie przejął odpowiedzialności za towar i nie dokonał jego przedstawienia organom celnym jest sprzeczne z faktem przyjęcia zgłoszenia celnego dokonanego przez importera. Fakt przyjęcia zgłoszenia celnego z istoty rzeczy oznacza przyjęcie odpowiedzialności za towar objęty zgłoszeniem celnym . Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł, że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.