III SA/Kr 811/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 5 października 2007r. J. Ś. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Komendanta Policji z dnia [...]. wydaną w przedmiocie kary pieniężnej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podnosi, iż nie jest w stanie sam bronić się w sądzie ponieważ nie posiada wiedzy prawniczej. Dodaje, iż ponosi znaczne koszty utrzymania oraz wydaje na leki około 150,00 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwoma synami. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w wysokości 932,73 zł, emerytury żony strony skarżącej w kwocie 597,46 zł, renty syna w wysokości 459,57 zł oraz dochodu z prowadzonej przez drugiego syna działalności gospodarczej w kwocie około 1200,00 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą około 3 189,76 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący we współwłasności z żoną posiada dom o pow. 87 m2, działkę o pow. 0,08 ha oraz drugą działkę z zabudowaniami gospodarczymi o pow. 0,37 ha. Wnioskodawca nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż rodzina posiada stały dochód w wysokości 3 189 zł, jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc skargę do Sądu musi się bowiem liczyć z tym , iż będzie zobligowany do uiszczania stosownych należnych kosztów sądowych, a zatem winien w planowaniu swojego budżetu domowego przewidzieć również środki finansowe na ten cel. Skarżący podniósł co prawda, iż ponosi duże koszty związane z utrzymaniem czy leczeniem, natomiast twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. Ponadto Sąd stwierdza, iż wnioskodawca wykazuje majątek. Posiadanie majątku, w szczególności domu jednorodzinnego czy mieszkania w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia, szczególnie w całości, od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość nim dysponowania. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto, z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca J. Ś. prowadzi Firmę Przewozową Osób, jest jej właścicielem. Skarżący nie wykazał tego faktu w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sugerując jedynie, iż utrzymuje się tylko z emerytury. W świetle powyższych informacji, Sąd powziął uzasadnione wątpliwości co do faktycznych dochodów skarżącego. Jak wskazano, każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, zdaniem Sądu, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione. Rodzina posiada bowiem stałe, pewne źródła dochodu, majątek. W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadająca wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także w art. 140 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).