III SA/Kr 812/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2025 r., nr 1201-IEE.7113.2.23.2025.3.KN w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. M. (dalej: skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 4 kwietnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktyczny i prawnym. Pismem z 4 grudnia 2024 r. skarżący, będący wspólnikiem [...] sc, A. M., R. G. (dalej: Spółka) zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podał, że 26 listopada 2024 r. otrzymał informację z Urzędu Skarbowego Kraków Stare-Miasto o egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] zarejestrowanego w Urzędzie Skarbowym dnia 9 sierpnia 2024 r. Wskazanego tytułu wykonawczego jednakże nie otrzymał, zaś wszystkie zaległości zostały wcześniej spłacone. Zaznaczył, że Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku i żadnych kont bankowych, a zatem nie ma możliwości spłaty "rzekomych zaległości". Postanowieniem z 8 stycznia 2025 r. organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 16 stycznia 2018 r. nr [...], z 29 grudnia 2020 r. nr [...] do [...] - obejmujących zaległości składkowe na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ wskazał, że w związku z brakiem pokrycia zaległości za czerwiec 2017 r. i następnych miesięcy – zostało wystawione upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy [...] doręczony 19 stycznia 2018 r. Tytuł ten stanowił podstawę do zajęcia rachunku bankowego Spółki. Jednocześnie w związku z brakiem pokrycia zaległości za okres styczeń 2017 – kwiecień 2017 r. organ wydał decyzję doręczoną 14 kwietnia 2020 r. W toku egzekucji, organ egzekucyjny pismem z 5 sierpnia 2024 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Kraków Stare-Miasto dalszy tytuł wykonawczy nr [...], celem zastosowania środków egzekucyjnych, do których zastosowania on nie jest uprawniony. Organ wyjaśnił, że Spółka prowadząc działalność gospodarczą nie wywiązywała się z ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zajęcie wierzytelności w Urzędzie Skarbowym obejmuje wierzytelności istniejące w chwili zajęcia, ale także przyszłe, powstałe po dokonaniu zajęcia. Według ustaleń, zobowiązana Spółka nadal posiadała rachunek bankowy w PEKAO S.A. Po wykorzystaniu środków egzekucyjnych, pismem z 5 sierpnia 2024 r. organ skierował wniosek o egzekucję na podstawie dalszego tytułu wykonawczego do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Stare Miasto. Na dzień wydania postanowienia (8 stycznia 2025 r.) postępowanie to nie zostało zakończone, stwierdzenie bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest więc przedwczesne. W zażaleniu skarżący podniósł, że organ egzekucyjny w postanowieniu nie odniósł się do zarzutu dotyczącego tytułu wykonawczego o nr [...] skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków Stare-Miasto. Zdaniem skarżącego ww. tytuł wykonawczy nie dotyczył czerwca 2017 r., za który według postanowienia nie zostały zapłacone składki. Również podane w postanowieniu daty "rzekome doręczenia", tj. 14 kwietnia 2020 r. i 7 stycznia 2021 r., tytułów wykonawczych budziły zastrzeżenia, gdyż tym czasie Spółka nie prowadziła już żadnej działalności. Z dniem 1 września 2019 r. Spółka bowiem zawiesiła działalność gospodarczą. Ponadto skarżący podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania. Podał, że w 2022 r. minęło 5 lat w stosunku do należności z czerwca 2017 r. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowieniem organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że za zobowiązania spółki cywilnej odpowiadają solidarnie wspólnicy. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje argumentacja skarżącego, że Spółka nie posiada majątku i nie prowadzi działalności, a zatem egzekucja do jej majątku jest bezskuteczna. Ponadto skarżący we wniosku o umorzenie wskazał, że zaległości zostały spłacone, z kolei w zażaleniu podniósł zarzut przedawnienia, co wskazuje na niespójność prezentowanej argumentacji, gdyż zarzuty te wzajemnie się wykluczają. Niezależnie od tego, argument dotyczący przedawnienia obowiązku nie był wskazany we wniosku o umorzenie i nie był rozpoznawany przez organ I instancji, zatem nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym Organ odwoławczy zaznaczył, że rozpoznanie sprawy w zakresie w jakim dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] następuje na podstawie przepisów u.p.e.a. obowiązujących do 29 lipca 2020 r. W odniesieniu do pozostałych tytułów wykonawczych tj. [...] do [...] zastosowanie znajduje art. 59 u.p.e.a. w obowiązującym brzmieniu. Organ przytoczył też treść art. 59 § 1 pkt 1 i § 2 u.p.e.a. w brzemieniu aktualnym, jak i obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Dalej wskazał, że spółka prowadząc działalność gospodarczą nie wywiązała się z ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie. Wierzyciel w związku z niepokryciem zaległości za maj i czerwiec 2017 sporządził 7 grudnia 2017 r. upomnienie, które doręczył Spółce 22 grudnia 2017 r. Następnie wystawił tytuł wykonawczy [...] i skierował go do organu egzekucyjnego. Tytuł ten doręczono Spółce 19 stycznia 2018 r., a kolejno zajęto rachunek bankowy Spółki w Idea Bank i Pekao S.A. W związku z niezapłaceniem przez Spółkę zobowiązań za okres od stycznia do kwietnia 2017 wierzyciel wydał 27 marca 2020 r. decyzję nr 180071DZPDZ20/000900, którą doręczył Spółce 14 kwietnia 2020 r. Na podstawie ostatecznej decyzji wystawił tytuły wykonawcze o nr [...]do [...], które doręczono Spółce 7 stycznia 2021 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji stwierdził, że nie zaistniała żadna okoliczność do umorzenia postępowania egzekucyjnego o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u. p. e. a. Również wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zatem słusznie zauważył organ egzekucyjny, że pozytywne rozpoznanie wniosku byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Stanowiło by również naruszenie art. 59 u p e a. Zdaniem organu odwoławczego, skoro skarżący stwierdził we wniosku, że spłacił wszystkie zaległości, to mógł przedstawić dowody spłaty, czego jednak nie uczynił. Ponadto słusznie organ I instancji, rozważając możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zauważył, że zastosowane środki egzekucyjne (rachunek bankowy, wierzytelność z tytułu nadpłaty i zwrotu podatku) obejmują wierzytelności istniejące w chwili zajęcia, ale i także przyszłe, powstałe po zajęciu. Spółka nadal posiada rachunek bankowy w PeKao S.A., wobec czego możliwe jest dalsze prowadzenie egzekucji, również z innych składników majątkowych, o których mowa w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. Po przekazaniu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dalszego tytułu wykonawczego (nr [...]) postępowanie dalej się toczy, wobec tego stwierdzenie bezskuteczności egzekucji tym bardziej byłoby przedwczesne. Oceniając zatem zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że postanowienie organu I instancji nie narusza prawa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji podnosząc zarzut naruszenia: prawa materialnego - przez błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy i prawa procesowego - przez niezapewnienie skarżącemu udziału w sprawie. Zarzucił też błędy w zakresie merytorycznym i naruszenie zasady praworządności. W ocenie skarżącego organ odwoławczy dokonał błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy stwierdzając, że kwestia zawieszenia przez Spółkę działalność nie ma znaczenia dla sprawy, "gdyż za rzekome zobowiązania odpowiadają wspólnicy spółki". Jednocześnie wezwania i tytuły wykonawcze kierowane były na adres zawieszonej Spółki, a nie na adres wspólników. Ponadto organy podały w niezgodzie z prawdą, że Spółka posiada aktualne konta bankowe. Organ I instancji oparł przy tym swoje stanowisko "na braku odpowiedzi z Banku Pekao S.A." Jedocześnie organy nie wskazały prywatnych rachunkach wspólników. Skarżący podniósł też, że tytuły wykonawcze zostały skierowane do Urzędu Skarbowego właściwego dla Spółki, a nie dla wspólników - uznając tym samym, że to Spółka odpowiada za zobowiązania. Skarżący zarzucił też, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji zaległości Spółki za maj i czerwiec 2017 nie są przedmiotem egzekucji, co wynika z dokumentu z 26 listopada 2024 r. wygenerowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków Stare Miasto. Ponadto zarzuci, że organ odwoławczy przed wydaniem postanowienia nie umożliwił mu udziału w sprawie - mimo, że zawiadomił go o przesunięciu terminu załatwienia sprawy na dzień 7 kwietnia 2025 r. to nie wezwał go do przedstawienia dowód spłaty zobowiązania. Ponadto część przywołanych upomnień została skierowana do Spółki już po zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 1 września 2019 r. Nadto organ i instancji odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] dotyczącego miesiąca czerwca 2017 pomimo, że nie występował o umorzenie należności z tego tytułu, ponieważ nie była ona objęta egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków Stare-Miasto. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Organ podał, że zawieszenie działalności gospodarczej przez Spółkę nie powoduje zawieszenia, ani umorzenia postępowania egzekucyjnego do jej majątku, a dochodzone zaległości podlegały dalszej egzekucji. Zatem wszystkie czynności dokonane przez organ egzekucyjny, jak również doręczenie upomnienia z wezwaniem do zapłaty, w czasie zawieszenia działalności gospodarczej przez Spółkę było działaniem prawidłowym i uzasadnionym. Kierowanie korespondencji przez organ egzekucyjny i wierzyciela na adres Spółki, co w niniejszej sprawie miało miejsce było zatem prawidłowe. Organ podał, że wyjaśnić, ze postępowanie egzekucyjne nadal prowadzone jest do majątku Spółki, a nie wspólników. Okoliczność, że za zobowiązania spółki cywilnej odpowiadają solidarnie wspólnicy takiej spółki, nie oznacza że egzekucja została przekierowana do wspólnika takiej spółki, a korespondencja organu egzekucyjnego czy wierzyciela miała być kierowana do wspólnika takiej spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga została uwzględniona ponieważ akta sprawy potwierdzały, że wniosek skarżącego dotyczył wyłącznie umorzenia zaległości dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego [...]. Rozszerzenie zakresu orzekania o odmowie umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych ([...] oraz [...] i [...]) Sąd uznał więc za naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym znaczenie dla sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że wymieniony we wniosku skarżącego tytuł wykonawczy [...](opisywany również jako Dalszy Tytuł Wykonawczy – DTW- tj. wymieniony we wniosku [...]) został wystawiony 29 grudnia 2020 r., przy czym podstawą jego wystawienia była decyzja nr 180071DZPDZ20/00900 z dnia 27 marca 2020 r. (tak wynika z treści rubryki D 3,4,5 tytułu wykonawczego znajdującego się na k. 26 akt administracyjnych). Z akt nie wynika, aby powołany tytuł wykonawczy w ogóle został doręczony skarżącemu. W aktach znajduje się jedynie dowód doręczenia tytułów wykonawczych: [...] i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, ale również tylko dotyczącego ww. [...] (k. 24, 30 i 32 akt administracyjnych). Powołana decyzja dotyczyła zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia 2017 r. (k.36-37 akt administracyjnych), która została doręczona skarżącemu 14 kwietnia 2020 r. (k. 38 akt administracyjnych). W zaskarżonej decyzji organ właściwie nie wykazał kiedy zostało wszczęte skutecznie postępowanie egzekucyjne dotyczące wymienionego we wniosku skarżącego tytułu wykonawczego nr [...] z 20 grudnia 2020 r. Ma to o tyle znaczenie, że zgodnie z obowiązującym wówczas art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) okres przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 5 lat od momentu, w którym się stały wymagalne. Okoliczność tę podniósł skarżący w zażaleniu. Skoro skarżący wskazywał już we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, że nigdy nie otrzymał wymienionego w tym wniosku tytułu wykonawczego, a w aktach brak jest dowodu jego doręczenia – co więcej skoro nie wiadomo, czy zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane (brak jest dowodu doręczenia pisma kierowanego do PKO SA w formie elektronicznej) to Sąd nie mógł skontrolować, czy rzeczywiście doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W szczególności również dlatego, że brak jest dokumentów potwierdzających datę doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym nr [...] oraz informacji o uprawomocnieniu się decyzji ustalającej należności za okres styczeń – kwiecień 2017 r. Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że organy naruszyły przede wszystkim art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro wykroczyły poza zakres wniosku zobowiązanego. Dodatkowo z akt nie wynika, aby w dacie złożenia wniosku (4 grudnia 2024 r.) 5-letni termin przedawnienia należności składkowych za okres od stycznia do kwietnia 2027 r. został skutecznie zawieszony. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego o doręczaniu na adres spółki, która faktycznie nie prowadziła działalności to Sąd zauważa, że na obecnym etapie postępowania akta sprawy zawierają albo dokumenty potwierdzające faktyczne doręczenie (np. ww. decyzja) skarżącemu, albo też dotyczą innych dokumentów, co nie miało znaczenia w sprawie. W ponownym postepowaniu organy zgromadzą dokumenty dotyczące okresu zawieszenia terminu przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym [...] i orzekną co do wniosku skarżącego. Z tych to powodów Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).