III SA/Kr 814/04
WyrokWSA w Krakowie2005-09-07
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Grażyna Danielec, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, rozpatrując odwołanie od decyzji odmawiającej wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów, powinien uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie, jeśli decyzja organu I instancji jest dotknięta wadą nieważności polegającą na rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, stwierdzając nieważność decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji dotkniętą wadą nieważności (rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną), powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, jest zobowiązany do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, co w tym przypadku oznacza umorzenie postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów, polegających na włączeniu działki ewidencyjnej oznaczonej jako grunt pod wodami płynącymi do sąsiednich działek. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w tym wznowieniu postępowania, organy administracji wydały szereg decyzji, które ostatecznie doprowadziły do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wprowadzenia zmian. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność szeregu decyzji, w tym zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzających ją decyzji, uznając je za dotknięte wadami nieważności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lipca 2004 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Powiatowego w L. z dnia [...] czerwca 2004 r., a także nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r. i postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2003 r. Sąd oddalił skargę W. K. w całości i orzekł, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r. nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : NSA Krystyna Kutzner Sędziowie : NSA Grażyna Danielec NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant : Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r sprawy ze skargi W. K., I. M., H. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lipca 2004 r Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów - po wznowieniu postępowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Powiatowego w L. z dnia [...] czerwca 2004 r znak [...] oraz nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r znak [...] i postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2003 r znak [...], II. oddala skargę W. K. w całości, III. orzeka, że opisana w pkt. I. decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r znak [...] nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., I. M. i H. P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, utrzymał w mocy zaskarżona decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2004 r znak. [...], orzekającą o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym Z. gmina T. - w zakresie działek ewidencyjnych [...] , [...] i [...]. W podstawie prawnej swej decyzji organ odwoławczy powołał przepisy art.138 § 1 pkt l kpa oraz art. 7 "b" ust.2 pkt 2 , art.20 , 21 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz.U. z 2000 r NR 100 , poz. 1086 z późn.zm) , a także postanowienia § § 46 i 47 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 , poz. 454 ).
Z przedstawionych akt postępowania administracyjnego zakończonych powyższą decyzją oraz z akt połączonej do łącznego rozpoznania ( ale nie wyrokowania ) w trybie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy II SA/Kr 3425/01 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynikają następujące okoliczności;
Decyzją z dnia 25 października 2001 r [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania H. i W. małż. K., H. i S. małż. P. oraz I. i K. małż. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia [...] września 2001 r znak [...], którą orzeczono o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu Z. gminy T., w zakresie działek ewidencyjnych Nr [...] , [...] i [...]. Żądane zmiany sprowadzały się do włączenia działki ewid. [...] , oznaczonej w ewidencji jako użytek - grunt pod wodami płynącymi , do działek [...] i [...].
Na tę ostateczną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 października 2001 , wnieśli w dniu [...] listopada 2001 r skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie , W. K., H. P. i I. M.. Sprawa z powyższej skargi została zarejestrowana do sygn. II SA/Kr 3425/01 - obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Postępowanie sądowe w tej sprawie nie zostało do dnia 6.09.2005 r zakończone m.in. z powodu konieczności uzyskania całości akt administracyjnych dotyczących tego postępowania.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2003 r W. K. wystąpił do Starosty Powiatu L. o wznowienia postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 października 2001 r na podstawie art.145 kpa , gdyż nastąpiła zmiana przepisów i Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej nie jest już administratorem potoków. Wniosek o wznowienie postępowania w trybie art.150 kpa przekazano Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r [...] z powołaniem m.in. na przepisy art.145§ 1 pkt 5 , 147 , 149, i 150 kpa , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu wniosku W. K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 25.10.2001 r znak [...]. Jako okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania , przyjął organ , że ciek wodny bez nazwy stanowiący działkę ewid. [...] nie figuruje w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną. (Dz.U. z 2003 r Nr 16 , poz. 149), co zdaniem żądającego wznowienia oznacza zmianę administratora "potoku bez nazwy".
Następnie - po wznowieniu postępowania - decyzją z dnia [...] września 2002 r [...], z powołaniem m.in. na przepisy art.151 § 1 pkt 2 , 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 kpa - nie uchylając decyzji własnej z dnia 25 października 2001 r , uchylił w całości utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] września 2001 r [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano , że rozporządzenie Rady Ministrów z 17 grudnia 2002 r , wydane zostało po dacie wydania decyzji z dnia 25 października 2001 r i podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie może mieć zastosowania pomimo , że potok " bez nazwy " będący dopływem do rzeki S. na terenie wsi Z. rzeczywiście nie występuje jako zaliczony do wód powierzchni lub ich części stanowiących własność publiczną.
Za podstawę decyzji z dnia [...].09.2003 r przyjął natomiast organ przesłankę wznowienia określoną art. 145 § l pkt 3 kpa. Ustalił bowiem , że decyzję Starosty L. z dnia [...] września 2001 r , wydał w jego imieniu A. K. - Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami i Katastru Starostwa L.. Natomiast postanowieniem Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2003 r , A. K. na podstawie art.24 § 3 i 26 § 1 kpa został na żądanie W. K. z dnia [...] lipca 2003 r wyłączony od udziału w postępowaniu z wniosku W. K. o wprowadzenie zmian w zakresie działek [...],[...],[...] w obrębie Z. Gminy T. (a wyznaczony do prowadzenia sprawy został inny pracownik). Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego należało przyjąć w tej sytuacji domniemanie , że i decyzja Starosty L. z dnia [...] września 2001 r, wydana przez A. K. jako upoważnionego pracownika, została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu.
Starosta Powiatowy w L., kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r znak [...] z upoważnienia , którego działał inny wyznaczony pracownik , orzekł o odmowie wprowadzenia żądanych zmian przez przyłączenie części działki ewid. [...] oznaczonej jako potok bez nazwy na odcinku , na którym przylega do działek [...] i [...]. Ustalając , że W. i H. małż. K. stali się m.in. na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] właścicielami działki ewid. [...] , którą w 1993 podzielono na działki [...] i [...], wskazano , że własność działki ujawniona była w księdze wieczystej a także w operacie gruntów zatwierdzonym i ogłoszonym w 1987r. Operat techniczny podziału działki [...] zatwierdzony decyzją z [...].05.1993 r poprzedzony był , przyjęciem protokołu granicznego i wówczas nie kwestionowano , że działka od północnej strony przylega do cieku wodnego stanowiącego działkę ewidencyjną [...]. Podkreślono , że w toku postępowania nie przedłożono geodezyjno-kartograficznych lub innych dokumentów , dających podstawę do wprowadzenia w operacie ewidencji żądanej zmiany.
Rozpatrując odwołanie W. K., H. P. i I. M., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, podjął przytoczoną na wstępie decyzję z dnia 23 lipca 2004 r , utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z [...] czerwca 2004 r. W odwołaniu tym skarżący podnosili także zarzuty co do postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...].06.2004 r [...], który odmówił wyłączenia organu - Starosty od rozpoznania sprawy. Postanowienia takiego w przedstawionych sądowi aktach postępowania administracyjnego brak.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli W. K., I. M. i H. P., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją Starosty z dnia [...] czerwca 2004 r. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisu art.151 §1 pkt 2 kpa przez to, że decyzją z [...] września 2003 r Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , uchylając decyzję Starosty L. z [...] września 2002 r , nie orzekał o istocie sprawy. Podnoszono , że działka [...] nie ma założonej księgi wieczystej i nie ma operatu geodezyjnego. Skarżący podnosili , że " nie chcieli wprowadzać zmian w ewidencji ", tylko chcieli "by Starosta uzupełnił dokumenty w ewidencji dotyczące dz. ewid. [...] o wpis do księgi wieczystej i operat geodezyjny", a żąda od nich dokumentów, które sam winien posiadać.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
I. Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) - dalej ustawa Prawo o p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) , powyższa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 134 § l ustawy Prawo o p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarazem przepis art. 135 ustawy przewiduje , że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Od wyrażonej przepisem art. 134 § 2 ustawy zasady , iż Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego , ten sam przepis dopuszcza odstępstwo , a to wówczas , gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Taka sytuacja zachodzi w sprawie , gdyż dokonana kontrola zgodności z prawem , zaskarżonej decyzji , oraz aktów wydanych w granicach sprawy , prowadzi do stwierdzenia , że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającymi ją decyzjami i postanowieniem opisanym w sentencji, dotknięte są wadami nieważności.
Z tych względów skarga I. M. i H. P. jest uzasadniona , aczkolwiek z całkowicie innych przyczyn niż przytoczone na jej poparcie.
II. W całości natomiast oddaleniu ulega skarga W. K..
Zgodnie z art. 50 § 1 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy , kto ma w tym interes prawny , prokurator , Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności , w sprawach dotyczących interesów prawnych osób , jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W. K. brał udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją , a zatem może wywodzić swój interes prawny we wniesieniu skargi z przepisów prawa procesowego.
Jednakże uruchomienie kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem , m.in. na skutek skargi W. K., nie zwalnia Sądu od badania z urzędu , czy zachowane zostały przepisy dotyczące ustalenia przymiotu strony W. K. w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia zasadności skargi. Potwierdzenie braku interesu prawnego podmiotu , który wniósł skargę , wobec ustalenia . że zaskarżona decyzja - wbrew jego przekonaniu - nie dotyczy jego interesu prawnego , prowadzi do oddalenia skargi.
Zgodnie z przepisem art.28 kpa stroną jest każdy , czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie , albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny. Ugruntowane jest w piśmiennictwie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego , że na płaszczyźnie postępowania administracyjnego , interes prawny w rozumieniu art.28 kpa musi być oparty , czy wywodzony z przepisów prawa materialnego. Te przepisy bowiem mogą stanowić podstawę do ustalenia służących konkretnej osobie uprawnień lub ciążących na niej obowiązków , w tym uprawnień do żądania np. wprowadzenia zmian w postępowaniu ewidencyjnym.
Z akt postępowania administracyjnego wynika , że działka ewid. [...] nie ma uregulowanego stanu prawnego , co do prawa własności , natomiast skarżący W. K. nie jest już właścicielem nieruchomości stanowiących działki [...] i [...] , do których żąda przyłączenia części działki ewid. [...]. Skarżący W. K. wraz z żoną H. K. byli na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] i postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1988 r sygn. Nr [...] właścicielami nieruchomości stanowiącej m.in. dz.ewid. [...]. Działkę tę podzielono decyzją z dnia [...] maja 1993 r na działki [...] o pow. 0,10 ha i [...] o pow. 0,20 ha , w sposób przedstawiony na mapie podziału Z. S., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego [...].06.1993 r za Nr [...].
Notarialną umową darowizny z dnia [...] czerwca 1993 r Nr Rep.A [...], W. i H. małż. K. darowali córce I. M. i jej mężowi K. działkę [...].
Natomiast umową notarialną o dożywocie i umową darowizny z dnia [...] grudnia 1998 r Nr Rep. A [...], W. i H. małż. K. darowali na rzecz córki H. P. i jej męża S. P. szereg działek , a m.in. działkę [...] , a małż. P. zobowiązali się ( § 4 ) zapewnić zbywcom dożywotnie utrzymanie , a w szczególności przyjąć zbywców jako domowników , dostarczać im wyżywienia , mieszkania zapewnić i korzystanie z budynków gospodarczych.
Umowa o dożywocie ( art. 908 i nast. kod.cyw. ) jest źródłem uprawnień osobistych o charakterze obligacyjnym , natomiast skutki rzeczowe takiej umowy są ściśle określone ( art. 910 k.c. ) i sprowadzają się do obciążenia nieruchomości prawem dożywocia , dla zabezpieczenia interesu dożywotnika. W. K. nie ma zatem umocowania w przepisach prawa materialnego do występowania w charakterze właściciela mających uregulowany stan prawny nieruchomości obejmujących m.in. działki [...] i [...]. Błędnie zatem przyjął organ postępowania administracyjnego , iż W. K. ma w postępowaniu ewidencyjnym przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa , w takim zakresie w jakim domagał się zmian w ewidencji przez dopisanie działki [...] do nie stanowiących jego własności działek [...] i [...]. Z tych przyczyn skarga W. K. ulegała oddaleniu.
III. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej już zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania w następstwie, którego dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy , już raz rozpatrzonej co do istoty , stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Przewidziana przepisami kodeksu postępowania administracyjnego procedura mająca doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w następstwie wznowienia postępowania , ma dwie fazy. Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania ( a właściwie wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania ) zakończonego decyzją ostateczną , następuje w drodze postanowienia. Natomiast odmowa wznowienia postępowania ( a w istocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ) , stosownie do przepisu art. 149 § 3 kpa , następuje w drodze decyzji. Oba rodzaje rozstrzygnięć tj. wznowienie postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa lub odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa właściwe są dla fazy pierwszej w której organ właściwy ( tj. zgodnie z art. 150 § 1 kpa - z zastrzeżeniem § 2 i 3 - w zasadzie organ , który wydał decyzję w ostatniej instancji ) , bada czy istnieją przedmiotowe i podmiotowe przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Złożenie bowiem przez stronę żądania wznowienia postępowania ( a w istocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ), rodzi obowiązek wydania opartego na podstawie art. 149 § 1 kpa postanowienia o wznowieniu postępowaniu dopiero i tylko wówczas , gdy nie zachodzą przesłanki do wydania opartej na przepisie art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania , tj. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 kpa przedmiotem wznowienia może być postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Badanie zatem czy istnieją podmiotowe i przedmiotowe przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa obejmuje ustalenie czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją i to ostateczną , czy żądanie wznowienia oparte jest na taksatywnie wymienionych w art. 145 lub 145 a podstawach wznowienia , oraz w przypadku wniosku strony , czy podanie złożone przez stronę , zostało złożone z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 oraz 145 a § 2 kpa. Zgodnie z art. 147 kpa , żądanie wznowienia postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony , przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa ( brak udziału bez własnej winy w postępowaniu ) oraz w art. 145 a , następuje tylko na żądanie strony.
Przyjęty za podstawę postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2003 r [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego z dnia 25.10.2001 r , wniosek W. K. z dnia [...] kwietnia 2003 r oparty był na tej okoliczności, że po wydaniu powyższej decyzji, zaskarżonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego , nastąpiła zmiana przepisów , gdyż Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., nie jest już administratorem potoków.
Żądanie wznowienia oparte było zatem na okoliczności , która nie istniała w dniu wydania decyzji kończącej postępowanie mające być przedmiotem wznowienia , a zatem nie mieszczącej się w żadnej z podstaw wznowienia określonych art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa. Wynikająca z uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pełna świadomość tego stanu i oparcie pomimo to , postanowienia o wznowieniu na podstawie art. 149 ( bez powołania §) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa , stanowi rażące naruszenie przepisu art.145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 kpa. Samo nawet wskazanie przez stronę przepisu ( np.art.145 § 1 pkt 5 kpa ) nie zwalnia organu od oceny , czy przytoczone okoliczności faktyczne mieszczą się w kręgu podstaw wznowienia.
Właściwym zatem rozstrzygnięciem było podjecie opartej na art. 149 § 3 decyzji odmawiającej wznowienia już z tej tylko przyczyny. Postanowienie o wznowieniu postępowania ( a właściwie o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia ) obarczone jest również innymi jeszcze rażącym naruszeniem prawa. Podejmując to postanowienie organ administracyjny , miał pełną świadomość , że na decyzję z dnia 25.10.2001 wniesiona została skarga do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowienie podjęte zostało jeszcze pod rządami przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sadzie Administracyjnym ( Dz.U. Nr 74 , poz. 368 ze zm. ). Przepis art.35 ust.4 ustawy o NSA wyraźnie wyłączał możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego , jeżeli właściwy organ wszczął postępowanie w celu zmiany , uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji albo wznowił postępowanie. Uregulowanie zmierzające do wyłączenia dwutorowości postępowania , oznaczało zarazem , że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego , wykluczona jest możliwość wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Wyjaśnił to wówczas Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2000.01.04 V SA 909/99 Lex Nr.500134. Czym innym była zaś przewidziana art. 38 ust.2 ustawy możliwość uwzględnienia skargi w całości.
Zaskarżona obecnie decyzja zapadła pod rządem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 135 tej ustawy umocowuje Sąd do stosowania przewidzianych ustawą środków w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W świetle obecnego brzmienia przepisu art.56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , przewidującego zawieszenie postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany , uchylenia , stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania , również przyjmuje się ( por.T.Woś - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz , Wyd. Prawnicze LexisNexis 2005 , str.269 in. ) , że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania wewnątrzadministracyjnego.
Postanowienie zatem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2003 r w przedmiocie wznowienia postępowania ( wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ) , zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia 25 października 2001 r zaskarżoną skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesioną dnia [...] listopada 2001 r , dotknięte jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa , z powodu rażącego naruszenia przepisów art.149 § 1 w zw. z art.. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art.149 § 3 kpa przez jego niezastosowanie.
Przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa , powołany m.in. w podstawie prawnej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r stanowi , że organ administracji publicznej ( właściwy wg. art. 150 kpa ), po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję , w której uchyla decyzję dotychczasową , gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub 145 a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Taka regulacja oznacza , że ten organ , który był właściwy do przeprowadzenia w trybie art. 149 § 2 postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy , uchylając decyzję ostateczną wobec ustalania , że istnieje przyczyna wznowienia , obligowany jest do załatwienia sprawy co do istoty , a zatem , że nie dopuszczalne jest rozstrzygnięcie uchylające - po wznowieniu postępowania - decyzję ostateczną i przekazujące sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia , tak jak może to mieć miejsce w normalnym toku instancji.
Zarzut skargi naruszenia przepisu art. 151 § 1 pkt 2 kpa w tej decyzji jest zatem uzasadniony , ale zarazem to naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia , w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa , gdyż sprzeciwia się jednoznacznej treści przepisu ustawy. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego znajduje tu poparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2001.07.03 IV SA 968/99 (Wspólnota 2001/39/48), w myśl , którego orzeczenie na podstawie art.151 § 1 pkt 2 kpa jedynie o uchyleniu decyzji kwestionowanej w tym postępowaniu , bez jednoczesnego wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, również podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Dodatkowo należy wskazać , że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] września 2003 r , rażąco narusza przepis art. 145 § 1 in princ. w zw. z art. 16 § 1 kpa. Wznowione może być tylko postępowanie zakończone decyzją ostateczną (art. 145 § 1 kpa). Definicję decyzji ostatecznej, jako takiej od której nie służy odwołanie w toku instancji , zawiera art.16 § 1 kpa. W świetle powyższego , decyzją ostateczną kończącą administracyjny tok postępowania w sprawie wprowadzenia żadnych zmian była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2001 r i wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją dotyczyło powołane postanowienie [...] czerwca 2003 r. Rozstrzygnięcie zatem o uchyleniu wyłącznie decyzji organu I instancji - decyzji Starosty L. z dnia [...].09.2001 r , powodowało, że w obrocie pozostawała ostateczna ( zaskarżona do NSA ) decyzja z 25 października 2001 r, a mimo to organ I instancji miał w tej samej sprawie prowadzić postępowanie.
Z tych przyczyn nie ma żadnej doniosłości prawnej , z punktu widzenia wad prawnych powodujących nieważność decyzji z dnia [...] września 2003 r na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa , okoliczność , że w decyzji tej powołano inną przyczynę wznowienia - a to przepis art. 145 § 1 pkt 3 kpa , w postaci wydania decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej , który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 , 25 i 27 kpa. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano na postanowienie Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2003 r ([...]) , którym na podstawie art.24 § 3 i 26 § l kpa wyłączono A. K. - Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami i Katastru "od udziału w postępowaniu prowadzonym przez Starostę w sprawie z wniosku W. K. o wprowadzenie zmian w zakresie działek [...] , [...] i [...] położonych w obrębie Z. gmina T.".
Postanowienie to wydane zostało poza jakimkolwiek toczącym się postępowaniem z takiego wniosku. W dacie jego podjęcia , postępowanie z wniosku W. K. o wprowadzenie w ewidencji zmian było zakończonego decyzją ostateczną organu odwoławczego z 25 października 2001 r utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z [...] września 2001 r , a organ odwoławczy wszczął co prawda postanowieniem z [...] czerwca 2003 r postępowanie w sprawie przyczyn wznowienia . lecz nie była nawet wydana decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] września 2003 r.
Jednakże , w świetle art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , stosowanie względem tego postanowienia przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia prawa , nie jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. Z tych przyczyn , nie wyrzekano w przedmiocie postanowienia Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2003 r.
Następstwem nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2003 r , uchylającej - po wznowieniu postępowania - decyzję Starosty L. z dnia [...].09.2001 r (utrzymaną w mocy zaskarżoną do NSA decyzją z 25.10.2001 r ) i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia jest , że przedmiotem kolejnej decyzji Starosty L. z dnia [...] czerwca 2004 r , znak [...], odmawiającej wprowadzenia zmian w ewidencji , była sprawa już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 października 2001 r). W tej sytuacji , decyzja Starosty L. z dnia [...] czerwca 2004 r , dotknięta była wadą nieważności przewidzianą art.156 § 1 pkt 3 kpa , polegającą na rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W toku instancji organ odwoławczy nie ma kompetencji do stwierdzenia nieważności zaskarżonej odwołaniem decyzji , gdyż kpa wyłącza stosowanie sankcji nieważności w postępowaniu odwoławczym.
Ustalając jednak , że decyzja organu I instancji wydana została w warunkach nieważności , a zatem dotknięta jest jedną z wad określonych art. 156 § 1 kpa , organ odwoławczy obligowany jest do wydania decyzji opartej na przepisie art.138 § 1 pkt 2 kpa. W zależności od rodzaju wady w oparciu o ten przepis organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję ( w całości lub części ) i orzeka co do istoty sprawy ( np. w razie rażącego naruszenia prawa , gdy wykonanie decyzji powodowałoby czyn zagrożony karą , lub gdyby decyzja zawierała wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa) albo uchyla decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji (np. gdy decyzję wydano z naruszeniem przepisów o właściwości , bez podstawy prawnej , w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną , czy gdy decyzja skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie).
Stosownie do przepisu art. 7 "b" ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 Nr 100 , poz. 1086 z późn.zm. ) , wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jest w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego organem wyższego stopnia w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej. Starosta jest organem administracji geodezyjnej i kartograficznej (art.óa ust. l pkt 2 lit. "b" ) , powołanym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów (art.22 ust.).
Wydając zatem zaskarżoną decyzję z dnia 23 lipca 2004 r znak [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, w sprawie z odwołania od decyzji Starosty L. z [...] czerwca 2004 r , działał jako organ odwoławczy w rozumieniu przepisów kpa. Utrzymanie zatem w mocy zaskarżonej decyzji , dotkniętej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 kpa , stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa , gdyż w tej sytuacji zaskarżona decyzja ulegała uchyleniu a postępowanie pierwszej instancji umorzeniu.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 1270 z późn.zm.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części , jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Jak wyżej wskazano zakres kognicji sądu , w myśl przepisu art.135 powołanej ustawy obejmuje także inne akty lub czynności wydane w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga , jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Wszystkie opisane w sentencji decyzje i postanowienia podjęte zostały w granicach sprawy o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów - po wznowieniu postępowania - a zatem od etapu , w którym organy przyjęły , że istnieją przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 października 2001 r. Ta ostatnia decyzja jest przedmiotem innej skargi wniesionej do sprawy II SA/Kr 3425/01 Wojewódzkiego w Krakowie i podlega odrębnemu rozstrzygnięciu . W tym postępowaniu ocenie podlegać będzie m.in. doniosłość zarzutów dotyczących żądania wyłączenia.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punktach I i II sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III sentencji , uwzględnia treść przepisu art.152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , a 6 ono , że mimo nieprawomocności wyroku , decyzja z dnia [...] września 2003 r , uchylająca decyzję Starosty L. z [...].02. 2001 r nie może być wykonywana. Zgodnie z art. 152 zd.II rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygającego o decyzjach wymienionych w pkt I sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło