III SA/Kr 816/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 4,5% do 18% oraz piwa postanawia: I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz nastoletnimi córką i synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 160 m2. Posiada około 2000 zł oszczędności a z przedmiotów wartościowych samochód osobowy Ford [...] o wartości ok. 13500. Dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała w ten sposób, że wskazała na kwotę 1446,22 zł wyjaśniając, że jest to dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej za pierwszych sześć miesięcy bieżącego roku. Do końca sierpnia 2009 r. r. dochodziła do tego jeszcze kwota 129 zł z najmu. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że źródłem utrzymania jej czteroosobowej rodziny jest kawiarnia mieszcząca przy ul. A w K. Wskazując na to wyjaśniła, że z uwagi na nie do końca uregulowane kwestie własnościowe tej nieruchomości i zawieszone postępowanie eksmisyjne lokal jest niedoinwestowany co siłą faktu przekłada się na niższe obroty i dochody. Skarżąca podniosła, że rodzina praktycznie nie ma oszczędności a posiadane karty kredytowe są zadłużone. Zalega z opłatami za czynsz i media w miejscu zamieszkania. Małżonek pracuje w kawiarni a przy tym od dłuższego czasu bezskutecznie poszukuje innej pracy. Na stałe miesięczne wydatki składa się czynszu w wysokości 220 zł, opłaty za prąd ok. 400 zł, za gaz ok. 120 zł, za wodę ok. 100 zł. Zadłużenie z tytułu czynszu skarżąca określiła na 6329,56 zł a za wodę na 3844,17 zł Do wniosku dołączyła kopię zaświadczenia o dochodach swoich i męża za 2008 r oraz bilans firmy za pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku. Z przedstawionych zaświadczeń wynika, że w ubiegłym roku przy przychodzie rzędu 56.863,46 zł skarżąca odnotowała 3.428,51 zł dochodu (vide: zaświadczenie). Natomiast małżonek nie miał w ubiegłym roku żadnych przychodów ani dochodu (vide: zaświadczenie). Przedstawiony bilans firmy wygląda tak, że na przestrzeni pierwszych sześciu miesięcy bieżącego roku ze sprzedaży skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 17.895,40 zł. Z tego 7.342,21 zł przeznaczyła na zakup towarów a 9.106,97 zł na pozostałe wydatki. W konsekwencji zysk firmy wyniósł tylko 1446,22 zł (vide: bilans). Skarżąca wyjaśniła, że do końca sierpnia w wydzielonej części jej mieszkania zamieszkiwała lokatorka kwaterunkowa, która opłacała czynsz w wysokości 129 zł miesięcznie. Na początku września przeprowadziła się jednak do swojej rodziny zdając zajmowany pokój co potwierdza przedstawiona kopia protokołu zdawczo-odbiorczego (vide: protokół). Na okoliczność posiadanego zadłużenia skarżąca przedłożyła kopię sporządzonego na koniec kwietnia 2009 r. rozliczenia indywidualnego właścicieli, które ujawnia zaległość skarżącej na kwotę 5429,56 zł oraz miesięcznych zobowiązań z tego tytułu ustalonych na 220 zł. Wskazując na tę ostatnią pozycję skarżąca wyjaśnił, że ponieważ po chwilę obecną dokonała tylko jednorazowej wpłaty 200 zł więc jej zadłużenie względem wspólnoty wzrosło do 6329,56 zł. Dla wykazania wysokości wydatków na prąd i gaz przedłożyła kopie faktur z elektrowni ujawniającą miesięczne zużycia, ceny oraz prognozowane wydatki z tego tytułu (vide: faktury) Z wyjaśnień skarżącej i przedłożonych wydruków rachunków męża wynika, że na jego rachunku bieżącym 238,46 zł stanowią zgromadzone środki własne, w oparciu jednak o umowę z bankiem istnieje możliwości zadebetowania tego konta do kwoty -2000 zł (vide: lista rachunków [...]). Podobnie rzecz się przedstawia z posiadanym rachunkiem karty kredytowej w [...] Banku (vide: wydruk stanu rachunku). Natomiast na karcie kredytowej w banku [...] przy przyznanym limicie 2000 zł istnieje zadłużenie 1561,02 zł w konsekwencji czego dostępnych środków jest tylko 438,98 zł (vide: wydruk Karty płatnicze [...]). Co się natomiast tyczy skarżącej to na jej rachunku bieżącym i koncie oszczędnościowym salda księgowe pokrywają się z saldami dostępnymi i wynoszą odpowiednio 11.069,10 zł oraz 13,60 zł (vide: zestawienie rachunków [...]). Skarżąca jest też posiadaczką karty kredytowej w Banku [...]. Jak wynika z przestawionego wyciągu przyznany limit karty to 6.000 zł, środki dostępne to 2.374 zł a zadłużenie na karcie wynosi 3.625,77 zł (vide: wyciąg z rachunku). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Skarżąca złożyła oświadczenia o jakich mowa w art. 246 §3 ppsa i art. 252 ppsa. Oświadczenia te należy uznać za wystarczające albowiem skarżąca w sposób rzeczowy starała się przedstawić swoje racje, przedkładając na ich poparcie kopie odpowiednich dokumentów źródłowych. Powyższe, nie oznacza jednak automatycznie zasadności wniosku skarżącej w całej rozciągłości. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem, iż ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, że możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). W przypadku skarżącej raczej zaś trudno mówić o takiej sytuacji. Należy bowiem do niej mieszkanie, które ze względu na metraż (160 m2) i położenie (ścisłe centrum K.) posiada znaczną wartość rynkową. Prócz tego skarżąca ma samochód osobowy wyceniany przez siebie na ponad 13 tyś zł i jak sama podaje ok. 2 tyś. zł oszczędności. Sytuacja taka nie przekreśla jednak starań skarżącej w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd a co za tem idzie także referendarz nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika (art. 245 § 3 ppsa) po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy zwrócenia uwagi wymaga, że skarżąca boryka się aktualnie z trudnościami finansowymi. Posiada bowiem kilkutysięczne zadłużenie z tytułu opłat mieszkaniowych i za dostawę wody a także w bankach z tytułu płatności realizowanych za pomocą kart kredytowych czy wykorzystanego debetu. Prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi obecnie skarżącej specjalnych dochodów. Wreszcie nie można tracić z pola widzenia i tego, że skarżąca zainicjowała jednocześnie trzy postępowania sądowoadaministracyjne. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącej można udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tyle że nie w zakresie całkowitym jak tego chciała a w zakresie częściowym. Sęk w tym co będzie dla niej korzystniejsze. Zwolnienie z kosztów sądowych czy może ustanowienie adwokata. Na pierwszy rzut oka wydaje się, iż zabiegiem korzystniejszym byłoby ustanowienie adwokata z urzędu. To jednak nie do końca odpowiada rzeczywistości. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem to co wojewódzkie sądy administracyjne niejednokrotnie akcentują w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Mianowicie, że w ramach swojej kognicji sądy administracyjne badają czy przy wydaniu skarżonego aktu administracyjnego organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc w swej kontroli związane granicami skargi (ppsa art. 3 §1 i art. 134 §1 ppsa). Wskazany determinant – choć dla merytorycznej oceny przesłanek zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawnie nierelewanty– to jednak siłą faktu ma znaczenie argumentu, którego nie powinno się bagatelizować bo prowadzi on do konkluzji, że wbrew pierwszemu odczuciu korzystniejszym dla strony będzie zwolnienie od kosztów sadowych. W ten sposób zagwarantuje się stronie bowiem faktycznie a nie tylko potencjalnie przynależne jej prawo do sądu. Zarazem rozstrzygnięcie takie chroni wymiar sprawiedliwości przed nieuzasadnioną roszczeniowością strony, bo udzielając wymiernej pomocy materialnej dozwala jej na poczynienie pewnych oszczędności w przypadku chęci dalszego popierania sprawy. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.