III SA/Kr 816/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 maja 2010r. znak [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. znak [...] orzekająca o wygaśnięciu z dniem 1 lutego 2010r. zezwolenia z dnia 13.02.2007r. Nr [...] wydanego dla M. R. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży tj. w restauracji zlokalizowanej przy ul. A w B. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: M. R. uzyskał w dniu 13.02.2007r. zezwolenie Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (restauracji przy ul. A w B). Zezwolenie było wydane na okres od 21.02.2007r. do 20.02.2012 r. Decyzją z dnia [...] 2010r. znak [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art.18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007r., Nr 70, poz. 473 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie z dniem 01 lutego 2010r. w/w decyzji – zezwolenia z dnia 13 lutego 2007r. Nr [...] wydanego dla M. R. z powodu niezłożenia oświadczenia o wartości sprzedanego alkoholu w 2009r. i niedokonania opłaty I raty za korzystanie z powyższego zezwolenia w 2010r. w wymaganym terminie do 31.01.2010r. Organ uzasadnił decyzję w ten sposób, iż wymogiem skarżącego było na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi złożenie w terminie do 31.01.2010r. oświadczenia o wartości sprzedanego alkoholu w 2009r. i uiszczenie co najmniej I raty opłaty rocznej za korzystanie z przedmiotowego zezwolenia. M. R. nie wywiązał się z tego obowiązku, co powoduje wygaśnięcie zezwolenia. Z akt wynika, że M. R. opłacił ratę roczną w dniu 05.02.2010r. a oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu za rok 2009 złożył w dniu 10.02.2010r. Odwołując się od w/w decyzji M. R. potwierdził, że doszło do kilkudniowego opóźnienia we wniesieniu wymaganej opłaty ale wyraził jednocześnie opinię, że wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu, tożsame z zakazem jego sprzedawania skutkuje ograniczeniem wolności działalności gospodarczej. Powołał się przy tym na art. 22 Konstytucji pozwalający ograniczać działalność gospodarczą wyłącznie ze względu na ważny interes publiczny. Według skarżącego niemożność sprzedawania alkoholu jako przejaw ograniczenia wolności działalności gospodarczej za drobne uchybienie formalne na okres co najmniej półroczny nie tylko nie leży w interesie publicznym, ale stoi wobec niego w jaskrawej sprzeczności. Dodatkowo zmniejszony zostaje wpływ do budżetu gminy, co również pozostaje w sprzeczności z interesem publicznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ zauważył, że decyzja o wygaśnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych ma umocowanie procesowe w art. 162 kpa i jako taka ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza jedynie fakt, że inna decyzja wygasła z mocy prawa. Wywołuje skutki prawne ex tunc tj. od pierwszego dnia następującego po dniu, w którym nastąpiły przesłanki warunkujące wygaśnięcie decyzji. W analizowanej sprawie chodzi o przesłanki z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skarżący nie uiścił w ustawowym terminie do 31.01.2010r. opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oraz nie złożył w tym terminie oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu w 2009r. Zatem niezłożenie oświadczenia w ustawowym terminie oraz brak opłaty w tym terminie powoduje, że posiadane zezwolenie z dnia 13.02.2007r. Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży wygasa z mocy prawa. Tego rodzaju skutek prawny ustawodawca łączy z niewykonaniem obowiązku złożenia oświadczenia w terminie. Oznacza to, że organ administracji właściwy do orzekania w sprawie nie ma żadnej możliwości uznaniowej. Strona poprzez własne zaniechanie (niezależnie od winy) wypełnia przesłanki warunkujące wygaśnięcie z mocy prawa zezwolenie. Decyzja, zezwalająca na sprzedaż napojów alkoholowy staje się bezprzedmiotowa. Dlatego zasadnym jest orzeczenie o stwierdzeniu jej wygaśnięcia, skoro ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazuje, że w takich przypadkach wydaje się decyzję o wygaśnięciu zezwolenia. M. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego powtórzył argumentację z odwołania, akcentując niezgodność art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga M. R. nie może zostać uwzględniona. Pozostaje bezspornym na gruncie sprawy, że skarżący legitymował się zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (ul. A w B) z dnia 13.02.2007r. Nr [...] i objęty był obowiązkiem uiszczenia na rzecz gminy opłaty za korzystanie z tego zezwolenia oraz obowiązkiem złożenia, do dnia 31 stycznia roku następującego po roku sprzedaży napojów alkoholowych, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych. Art. 11 (1) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wyróżnia opłatę pobieraną w związku ze staraniem się po raz pierwszy o zezwolenie na sprzedaż alkoholi i opłatę uiszczaną rokrocznie, której wysokość uzależniona jest od wartości sprzedaży alkoholu w roku poprzedzającym (art. 11(1) ust. 5 ustawy). Opłata ta wnoszona jest na rachunek gminy w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego (ust.7). Art. 11 (1) pkt 4 tej ustawy stanowi z kolei o obowiązku składania oświadczeń. Decyzja Prezydenta Miasta o wygaśnięciu zezwolenia M. R. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa jest zgodna z prawem, gdyż zaszły w sprawie przesłanki z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy. Artykuł ten stanowi, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust.7. Istotą tej regulacji jest okoliczność, że wygaśnięcie następuje z dniem niedokonania wskazanych wyżej czynności, a biorąc pod uwagę specyfikę obowiązków przedsiębiorcy dokonujących sprzedaży alkoholu tj. to, że terminy na dokonanie czynności określone są poprzez wskazanie czasokresu "od – do", faktycznie dniem, w którym nastąpi wygaśnięcie zezwolenia będzie ostatni dzień terminów wskazanych w art. 11 (1). Decyzja w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia stanowi w tym przypadku jedynie decyzję deklaratoryjną. Jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 31.03.2009r. sygn. akt II GSK 817/08 (LEX nr 519797) termin zakreślony dla wniesienia określonej opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego, a jego upływ powoduje wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a więc skutki materialno-prawne w postaci wygaśnięcia prawa podmiotowego. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu chyba, że taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje - w razie niedotrzymania terminów do wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia, o których mowa w art. 111 ust. 7 tej ustawy - bezwzględny obowiązek stwierdzenia przez organ wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych (wyrok NSA z dnia 22.12.2010r. sygn. akt II GSK 14/10). Powyższą tezę należy uzupełnić o stwierdzenie, że tożsame skutki wywołuje niezłożenie przez przedsiębiorcę do dnia 31 stycznia pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Równolegle należy zauważyć, że przepis art. 11 (1) ust. 7 ustawy daje w zasadzie każdorazowo cztery miesiące czasu na uregulowanie płatności, określając, że opłata ma wpłynąć "do" wskazanego wyżej dnia, a nie konkretnie w tym danym dniu. Wynika z tego, że ustawodawca nie przewidział w kwestii wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych możliwości orzekania na zasadzie uznania administracyjnego. W sytuacji ziszczenia się przesłanek wygaśnięcia zezwolenia organ ma obowiązek wydać decyzję o wygaśnięciu zezwolenia. M. R. dokonał wpłaty raty opłaty rocznej z ośmiodniowym opóźnieniem a oświadczenie o sprzedaży złożył w dziesiątym dniu po upływie terminu. Organ dokonał właściwej oceny stanu faktycznego. Odnośnie zarzutu niezgodności z Konstytucją przepisów art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a to z uwagi na skutki decyzji, które wkraczają w ograniczenie wolności działalności gospodarcze, to zdaniem Sądu skutki te należy ocenić przez pryzmat szczególnego celu ustawy zawartego w preambule (uznanie życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu) oraz rygoryzmu w zakresie realizacji przez przedsiębiorcę obowiązków ustawowych, w tym miernika szczególnej staranności przy wykonywaniu tych obowiązków. Sąd oddalił z uwagi na powyższe skargę M. R. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.