III SA/Kr 816/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Asystent sędziego Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o odmowie przyznania M. K. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 2 pkt 20 i 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: M. K. wniosła w dniu 23 lutego 2015 r. do Prezydenta Miasta o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, załączając orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 kwietnia 1998 r. uznające ją za trwale niezdolną do pracy. W orzeczeniu nie podano daty powstania niepełnosprawności. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. odmówił przyznania M. K. wnioskowanego świadczenia. Organ przytoczył treść przepisu art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Równocześnie przepis art. 16 ust. 3 cytowanej ustawy stwierdza, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnoprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wskazano ponadto, że ilekroć jest mowa o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności oznacza to zgodnie z przepisem art. 3 pkt 20 ww. ustawy całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (lit. b). Uznano, że trwała niezdolność do pracy, która wynika z przedłożonego przez stronę orzeczenia z dnia 1 kwietnia 1998 r. oznacza na gruncie powyższego legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ponadto w orzeczeniu nie została podana data niepełnosprawności, co oznacza, że nie jest spełniona przesłanka z przepisu art. 16 ust. 3 ww. ustawy to jest wskazanie, że niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia. M. K. z odwołała się od powyższej decyzji. Wskazała, że załączone do wniosku orzeczenie zaliczające ją do osób całkowicie niezdolnych do pracy jest równoznaczne z zaliczeniem jej do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję. Przytoczono treść znajdujących zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz treść przepisu art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r., Nr 123, poz. 776), który w ust. 2 stanowi, że całkowita niezdolność do pracy, ustalona na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1 – o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym pozostaje dla organu, że skarżąca przedstawiła orzeczenie z dnia 1 kwietnia 1998 r., w którym została uznana za trwale i całkowicie niezdolną do pracy a w orzeczeniu nie wskazano kiedy niezdolność do pracy powstała. Organ zaznaczył, że nie jest uprawniony na gruncie obowiązującego stanu prawnego do ustalania we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności. Uznano wobec tego, że M. K. nie spełnia przesłanek wynikających z przepisu art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż została uznana za osobę trwale i całkowicie niezdolną do pracy, co w świetle ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych kwalifikuje ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniosła argument, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy wydane w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 16 sierpnia 1998 r. powinno być traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie może mieć zdaniem skarżącej wpływu na tę okoliczność fakt, że z dniem 17 sierpnia 1998 r. weszła w życie zmiana przepisu art. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. M. K. na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. podała, że uzyskała w roku 2013 orzeczenie o niepełnosprawności z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Prawo do wnioskowanego zasiłku wywodzi z orzeczenia z roku 1998. Argumentację prawną opiera natomiast na piśmie z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, z którego ma wynikać, że orzeczona w roku 1998 całkowita niezdolność do pracy na stałe w tym czasie była traktowana na równi ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pojęcie "znaczny stopień niepełnosprawności" zostało sprecyzowane w przepisie art. 3 pkt 21 cytowanej wyżej ustawy poprzez określenie, że znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: a)niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b)całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c)stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d)posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e)niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stan faktyczny niniejszej sprawy polega na tym, że M. K. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń z dnia 1 kwietnia 1998 r. uznającym ją za trwale niezdolną do pracy. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych orzeczenie wypowiadające się w zakresie jedynie trwałej niezdolności do pracy danej osoby uprawnia do uznania M. K. za osobę z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (art. 3 ust. 1 pkt 20 ustawy). Umiarkowany stopień niepełnosprawności zgodnie z przepisem art. 16 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy wyklucza natomiast przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe przemawia za słusznością rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów o odmowie przyznania M. K. wnioskowanego świadczenia, gdyż na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych należy traktować ją jako osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo należy wskazać, że ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności uznaje osobę, wobec której lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 5 pkt 2 ustawy). Orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy na gruncie cytowanej wyżej ustawy traktowane było na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 1 stycznia 1999 r. to jest do nowelizacji ww. ustawy dokonanej ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. z 1998 r., Nr 106, poz. 668). Od dnia nowelizacji całkowita niezdolność do pracy oznacza umiarkowany stopień niepełnosprawności i pozostaje bez znaczenia data orzeczenia, które M. K. załączyła do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego (1.04.1998 r.) Organy administracyjne wydają decyzję na podstawie stanu prawnego z daty orzekania. Natomiast obowiązujący stan prawny w dacie orzekania o zasiłku pielęgnacyjnym, dla M. K. (28.04.2015 r.) nie pozwalał na przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, gdyż nie spełniła przesłanki legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe uzasadnia oddalenie skargi M. K. na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.