III SA/Kr 819/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 4 października 2007r. A. Z. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego. Podnosi, iż ze względu na niskie dochody nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Sad, ustosunkowując się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach między innymi dotyczących zakresu pomocy i opieki społecznej, stosunków pracy, stosunków służbowych, z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej oraz dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczy właśnie wymienionego w ustawie zakresu spraw zwolnionych na mocy przepisów prawa z kosztów sądowych , stąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w związku z art. 239 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu Sąd pragnie zaznaczyć, iż ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, które ma miejsce w przedmiotowej sprawie, dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych, a nie obejmuje instytucji przyznania kwalifikowanego zastępcy procesowego w sprawie. Odnosząc się zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, Sąd zważył, co następuje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z córką. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina skarżącego utrzymuje się z renty wnioskodawcy w kwocie 716,00 zł oraz renty rodzinnej córki w wysokości 539,00 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą miesięcznie 1 355 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika , iż skarżący posiada dom o pow. 70 m2 oraz oszczędności w wysokości 8 000,00 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych bądź ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy działa na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 poz. 1270 ). Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy i to on musi dokładnie wyjaśnić i przedstawić, na żądanie sądu, swój stan majątkowy, uzasadniający przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący posiada stały dochód i oszczędności, z których może pokryć koszty ustanowienia ewentualnego zastępcy procesowego w sprawie. Nie wykazał także żadnych dodatkowych okoliczności, obciążeń budżetu domowego czy innych szczególnych zdarzeń, które w sposób istotny wpływałyby na jego sytuację bytową. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, w tym koszty adwokackie czy radcowskie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ponieważ zaś skarżący posiada oszczędności, stały dochód a także majątek, który może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych, zdaniem Sądu nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie kwalifikowanego zastępcy procesowego z urzędu. W tym miejscu Sąd pragnie jednakże zaznaczyć, iż stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie zbada sprawę, bez względu na fachowość, styl i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulacje zawartą w art. 134, a także art. 140 cyt. ustawy - nie mają uzasadnienia obawy strony skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się przed sądem postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).