III SA/Kr 819/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2008r. w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy A. Z. w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Pismem z dnia 13 lutego 2008r. A. Z. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten podtrzymał na rozprawie w dniu 21 lutego 2008r. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący napisał, że w skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni 70 m- oraz oszczędności w wysokości 8000 zł. A. Z. mieszka razem z córką. Na ich dochody składają się renta rodzinna w wysokości 539 zł otrzymywana przez A. Z. i renta skarżącego - 716 zł. Postanowieniem z dnia 14 marca 2008r. referendarz sądowy oddalił wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz podniósł, że choć skarżący nie wskazał w jakim zakresie domaga się przyznania prawa pomocy to z uwagi na jego pismo z dnia 13 lutego 2008r. oraz fakt, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W dalszej kolejności referendarz wskazał, że skarżący już wcześniej domagał się przyznania prawa pomocy, jednak jego wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 26 października 2007r. Zdaniem referendarza, A. Z. w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił żadnych nowych okoliczności w stosunku do tych, które ujawnił poprzednio oraz nie wykazał, aby od chwili oddalenia jego poprzedniego wniosku nastąpiła istotna zmiana okoliczności mogących mieć wpływ na wynik tego postępowania. Od powyższego postanowienia A. Z. wniósł sprzeciw, w którym podał, iż razem z córką utrzymują się z jego renty w wysokości 807,47 zł brutto (694,80 zł netto) oraz z renty rodzinnej córki w wysokości 539 zł i zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu nie wzięto pod uwagę wydatków związanych z utrzymaniem domu, którego koszt ogrzewania w okresie grzewczym wynosi 600 zł, a prąd 102,97 zł, co łącznie przekracza wysokość jego emerytury. Córka przeznacza otrzymywaną rentę rodzinną na swoje bieżące potrzeby, jako że uczy się w Szkole Policealnej. Dodatkowo skarżący wskazał, iż pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym i psychiatrycznym oraz z uwagi na chorobę wieńcową. Podniósł również, że nastąpiła zmiana okoliczności, albowiem z uwagi na jego trudną sytuację bytową Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] przyznał mu zasiłek celowy specjalny w kwocie 150 zł na uregulowanie opłat. Skarżący ma zamiar ponownie zwrócić się o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Przepisy z zakresu prawa pracy i chorób zawodowych są dla niego niejasne, a z uwagi na wysokie koszty utrzymania domu nie stać go na pełnomocnika z wyboru. Obecnie przy sporządzaniu pism korzysta z bezpłatnego poradnictwa prawnego. Wyjaśnił, iż posiadane oszczędności stanowią "zabezpieczenie na przyszłość" - na wypadek choroby i niemożliwości uregulowania rachunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245 § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246 § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Z uwagi na to, że A. Z. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianego w art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - Sąd rozpatrzył jego wniosek pod kątem ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Zdaniem Sądu, po pierwsze: skarżący istotnie nie wykazał, aby jego sytuacja materialna i życiowa uległa zmianie na niekorzyść w taki sposób, aby uznać, że w chwili obecnej zaistniał uzasadnione okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów wynajęcia adwokata lub radcy prawnego. Po drugie: pomimo utrzymywania się przez skarżącego ze stosunkowo niewysokiej renty nie sposób pominąć faktu, iż posiada on oszczędności w kwocie 8000 zł. Dlatego też nie można przyjąć, aby - przy ustawowym zwolnieniu od ponoszenia kosztów wpisu - wynajęcie adwokata lub radcy prawnego przekraczało możliwości płatnicze skarżącego uniemożliwiając tym samym prawo do sądu konstytucyjnie zagwarantowane. Sąd nadto zwraca uwagę na regulacje zawarte w art. 140 p.p.s.a. (np. "§ 1. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego.") oraz 163 § 2 p.p.s.a. ("Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.") , w związku którymi brak podstaw do uzasadnionej obawy skarżącego, iż bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 260 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.