III SA/Kr 820/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Halina Jakubiec AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 13 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego S. F. kwotę [...],-zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 2004 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] funkcjonariusz Izby Celnej w [...] Referatu Grupy Mobilnej w [...] przeprowadził kontrolę pojazdu marki A, nr rej. [...]. Na podstawie tak przeprowadzonej kontroli ustalono, że samochód ten należy do przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Spółka cywilna 1 s.c. H. i S. F. Pojazdem tym przewożono drewno ze Słowacji do Polski. Kierowca ww. pojazdu oświadczył, że kartę opłaty drogowej szef jego firmy dał mu dopiero w chwili kontroli i dlatego zaczął ją wypełniać. Okazał częściowo wypełnioną kartę opłaty drogowej dobową nr [...] zakupioną dnia [...].11.2004 r. Pismem z dnia [...] 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie naruszenia przez Spółkę cywilną 1 s.c H. i S. F. przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W trakcie postępowania I-instancyjnego S. F. wyjaśnił, że kierujący pojazdem w dniu [...]11.2004 r. zapomniał zabrać ze sobą kartę opłaty drogowej w związku z tym została ona mu doręczona osobiście. Ponadto w tym dniu miała miejsce awaria samochodu i związane z tym zdenerwowanie kierowcy uniemożliwiające prawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej. Dnia [...] 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, póz. 1371 ze zm.) oraz pkt. 1.4.2. załącznika do ww. ustawy nałożył na Spółkę cywilną 1 s.c. H. i S. F. karę pieniężną w łącznej wysokości 3.000 zł za brak uiszczenia opłaty drogowej na przejazd drogą krajową. W uzasadnieniu tak podjętej decyzji wskazano, że kierujący w dniu [...] 2004 r. samochodem marki A wykonywał przewóz będący transportem drogowym po drodze krajowej bez prawidłowo wypełnionej karty opłaty drogowej nr [...]. Wskazano na treść art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nakładającym obowiązek uiszczenia opłaty drogowej na każdego przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy po drogach krajowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym kierowca podczas przejazdu ma obowiązek posiadać dowód uiszczenia opłaty drogowej i okazać go kontrującemu. Wyjaśniono, iż wprawdzie w trakcie kontroli kierowca przedłożył 24-godzinną kartę opłaty drogowej, tym niemniej karta ta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, ponieważ nie została ona prawidłowo wypełniona. Karta ta została wypełniona tylko w zakresie dotyczącym numeru rejestracyjnego pojazdu bez wypełnienia terminu jej ważności. Zgodnie zaś z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.), kartę opłaty drogowej wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu a niewypełniona karta lub nieprawidłowo wypełniona karta nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Decyzję tą doręczono Spółce 1 s.c. H. i S. F. w dniu [...].2005 r. i dnia [...].2005 r. S. F. wniósł od niej odwołanie do Dyrektora Izby Celnej żądając jej uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że karta opłaty drogowej została zakupiona w dniu [...]11.2004 r. Nieprawidłowo kartę wypełnił kierowca, w związku z tym całą winę za zaistniałe zdarzenie powinien ponosić właśnie kierowca. Powodem braku wypełnienia karty opłaty drogowej była awaria samochodu przed kontrolą. Ponadto samochód ten większość przejazdów wykonywał po drogach lokalnych, przewożąc drewno i opał z [...] Parku Narodowego i Leśnictw w [...]. Poruszanie się po drogach krajowych było sporadyczne. Spółka 1 s.c. nie poczuwa się do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, ponieważ zakupiono kartę opłaty drogowej i przekazano ją kierowcy, który miał obowiązek prawidłowego jej wypełnienia. Podniesiono, że Spółka prowadzi niewielki zakład i obowiązek uiszczenia tak wysokiej kary spowoduje jego upadłość. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 13.05.2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podtrzymano ustalenia stanu faktycznego przyjęte przez organ I instancji. Podniesiono, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym nakazuje przedsiębiorcom wykonującym przewozy na potrzeby własne oraz wykonującym transport drogowy posiadanie dokumentów potwierdzających uiszczenie opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z art. 87 ustawy o transporcie drogowym podczas przewozu kierowca ma obowiązek posiadania przy sobie i okazywania organom kontroli dowodu uiszczenia tej opłaty. W tej sprawie kierowca w dniu [...].11.2004 r. podczas kontroli nie okazał prawidłowo wypełnionej karty opłaty drogowej. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.) uiszczenie opłaty drogowej następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 tego rozporządzenia a wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu stanowi dokument potwierdzający jej wniesienie. W tej sprawie kierowca przedłożył podczas kontroli częściowo wypełnioną dobową kartę opłaty drogowej nr [...]. Zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, nie wypełniona lub nieprawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Tłumaczenia Spółki cywilnej 1 s.c. H. i S. F. o braku winy w zakresie nieprawidłowego wypełnienia przez kierowcę karty opłaty drogowej nie mają znaczenia, ponieważ kierowca wykonywał w dniu kontroli pracę jako pracownik tej Spółki, a więc w imieniu firmy 1 s.c. Wysokość kary pieniężnej ustalono w oparciu o art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, zgodnie z którym za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych określa się karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Decyzję tą doręczono Spółce cywilnej 1 s.c. H. i S. F. w dniu [...].2005 r. i dnia [...].2005 r. S. F. wniósł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że karta opłaty drogowej została zakupiona w dniu [...].2004 r. Nieprawidłowo kartę wypełnił kierowca, w związku z tym całą winę za zaistniałe zdarzenie powinien ponosić właśnie kierowca. Powodem braku wypełnienia karty opłaty drogowej była awaria samochodu przed kontrolą. Ponadto samochód ten większość przejazdów wykonywał po drogach lokalnych, przewożąc drewno i opał z [...] Parku Narodowego i Leśnictw w [...]. Poruszanie się po drogach krajowych było sporadyczne. Spółka 1 s.c. nie poczuwa się do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, ponieważ zakupiono kartę opłaty drogowej i przekazano j ą kierowcy, który miał obowiązek wypełnienia jej. Podniesiono, że kara pieniężna w wysokości 3000 zł jest stanowczo za wysoka i została nałożona na nieodpowiedniego adresata. Wskazano również, że Spółka prowadzi niewielki zakład i obowiązek uiszczenia tak wysokiej kary spowoduje jego upadłość. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu administracji podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy , co następuje: Skarżący w dniu [...] 2005 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 13 maja 2005 r., doręczoną skarżącemu [...] 2005 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniow7ego terminu. Właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisów postępowania w zakresie zobowiązującym Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej j ą decyzji organu I-instancji. Zaskarżoną decyzją, jak i poprzedzającą ją decyzją organu I-instancji nałożono obowiązek w postaci uiszczenia kary pieniężnej na Spółkę cywilną 1 s.c. H. i S. F. Nałożono wiec obowiązek na spółkę cywilną jako odrębny podmiot od tworzących j ą wspólników. Zgodnie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 204, póz. 2088 ze zm. Dz. U. Nr 273, póz. 2703), zwanej dalej w skrócie "ustawą o transporcie drogowym", obowiązki wynikające z tej ustawy, w tym obowiązek uiszczenia kary pieniężnej może być nakładany tylko na przedsiębiorcę. W dacie kontroli ([...] 2004 r.) spółka cywilna nie była przedsiębiorcą. Zgodnie z art. 4 ust. l ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, póz. 1807) przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Wyżej przytoczone przepisy nakazują traktowanie jako odrębnych przedsiębiorców wspólników spółki cywilnej, a nie samą spółkę cywilną. Spółka cywilna jest umową cywilnoprawną, nie tworzącą żadnej odrębnej struktury organizacyjnej. Spółka cywilna nie jest podmiotem posiadającym odrębną zdolność występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym. Tym samym spółka cywilna nie mogła być podmiotem w tak prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I-instancji zostały więc skierowane do podmiotu nie będącemu stroną w tej sprawie, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzje administracyjne skierowane do osób, które nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w danym postępowaniu są nieważne z mocy. Tak wprost stanowi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i taki pogląd dominuje orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 26 stycznia 1995 r., I SA 2528/93, ONSA 1996, nr l, póz. 34). W orzecznictwie sądów administracyjnych w jednoznaczny sposób ustalono, że kierowanie decyzji do spółki cywilnej z pominięciem ich wspólników lub zamiast wspólników stanowi spełnienie przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1996 r., SA/Ka 1572/95, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2001 r., IV S.A. 2450/98, Wspólnota 2001, nr 8, s. 50). W związku z powyższym ustaleniem istnienia wady określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (skierowanie decyzji do osoby nie będącej strona w tej sprawie) dalsza merytoryczna kontrola zaskarżonej decyzji jest nie tylko zbędna, ale i niedopuszczalna. W przypadku bowiem wystąpienia przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek stwierdzenia nieważność zaskarżonej decyzji niezależnie od istnienia jakichkolwiek innych jeszcze okoliczności, wskazujących na ewentualne inne wady, nie mające charakteru przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest przesłanką określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc zawiera wadę, której zaistnienie nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym \v razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tej sprawie zwrot kosztów postępowania obejmuje zwrot kwoty uiszczonego przez skarżącego wpisu. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.