III SA/Kr 822/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 29 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. D. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa postanawia s k a r g ę o d r z u c i ć. Na podstawie Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm. oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. (Dz.U. Nr 12, poz. 75) Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie nr [...] z dnia [...], w którym przyznała skarżącemu kategorię Z - oznaczającą zdolnego do służby wojskowej. Orzeczono, że rozpoznane u skarżącego schorzenia typu choroba wrzodowa dwunastnicy w remisji, choroba refleksowa przełyku nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju oraz zaburzenia nerwicowe o obrazie neurasteniczno-lekowym nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne pozostają w związku ze służbą wojskową. Schorzenie w postaci skręcenia stawu kolanowego prawego nie upośledzające sprawności ruchowej pozostaje w związku ze służbą wojskową w następstwie wypadku, natomiast schorzenia: skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożności nosa, przewlekle nieżyt błony śluzowej gardła oraz przepuklina rozworu przełykowego przepony nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Komisja Lekarska orzekła ponadto, że skarżący jest zdolny do pracy, nie zaliczając go do żadnej z grup inwalidztwa. Na skutek odwołania się skarżącego od powyższego orzeczenia (w którym nie zgodził się z orzeczoną kategorią zdolności do zawodowej służby wojskowej) Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...], orzekając jako organ II instancji, utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy, podając w uzasadnieniu, iż dokonana analiza dokumentacji orzeczniczo - medycznej wobec braku przedłożenia przez odwołującego nowej dokumentacji oraz wobec jego niestawiennictwa na specjalnie wyznaczone dodatkowe badania nie dała podstawy do zmiany orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. D. wskazał, odnosząc się do twierdzeń organu II instancji o nieprzedłożeniu dokumentacji oraz o niestawiennictwie na badaniach, iż nie tylko nie został poinformowany o konieczności przedłożenia dodatkowej dokumentacji ale również nie otrzymał wezwania na badania. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że orzeczenie o przedmiocie dotyczącym grupy inwalidztwa oraz jego związku lub braku związku ze służbą wojskową nie może być w trybie skargi do sądu administracyjnego zaskarżone stąd skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności wniesienia skargi na orzeczenie Komisji Lekarskiej w przedmiocie określenia grupy inwalidztwa, zdolności do zawodowej służby wojskowej i braku związku rozpoznanego u skarżącego schorzenia ze służbą wojskową. Zgodnie z utrwaloną linia orzeczniczą zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwałę 7 sędziów SN z 27.10.1999r., III ZP 9/99) jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie 7 sędziów NSA z 06.11.2000 r., ONSA 2001/2/47) "od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 4, poz. 16 ze zm.) w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje". Stanowiące podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2004 r., nr 151, poz. 1595), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z dnia 10 czerwca 1992 r. regulujące właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w § 13 stanowi, że: "orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych", ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Orzekanie przez komisje wojskowe w przedmiocie związku schorzenia ze służbą wojskową następuje na podstawie upoważnień ustawowych zawartych w art. 30a ust. 4 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967 r. , która odnosi się jednak jedynie do samego określenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych, żołnierzy w czynnej służbie i żołnierzy rezerwy. Ustalanie związku określonych zdarzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem innych ustaw, w tym w szczególności ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a także ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Z ustaw tych wynika, że choć ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich to jednak prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Wynika z przepisów tych, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym sensie, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Powyższe wskazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Ze względu na jednolity, administracyjny tryb postępowania zarówno w kwestii zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tej kwestii są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP i z takim orzeczeniem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Orzeczenia takie nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Takie orzeczenia komisji poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Analiza obowiązującego stanu prawnego zatem prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Należy zważyć, że zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określa art. 3 § 1-3 tej ustawy. Obejmuje on m.in. skargi na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty a także inne niż określone w pkt 1-3 § 2 art. 3 w/w ustawy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżone orzeczenie natomiast stanowi sprawę cywilną pomimo, że źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny. Charakter cywilny wywodzi się z poddania właściwości sądów powszechnych oceny legalności i prawidłowości orzeczeń komisji lekarskich. Wobec powyższego, uznając, ze niniejsza skarga nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzucił skargę na podstawie art., 58 § 1 pkt 1 tej ustawy, co wyrażono w sentencji.