III SA/Kr 822/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi Ł. D. na decyzję Wojewody z dnia 21 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. S. Kancelaria Adwokacka [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 maja 2010 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Organ I instancji - Burmistrz A - decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], umorzył postępowanie wszczęte na żądanie D. i S. D. w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego Ł. D. z mieszkania położonego przy ul B w A. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 105 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż Ł. D. w dniu 15 lipca 2009 r. dobrowolnie wymeldował się z pobytu stałego z mieszkania przy ul. B w A. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Ł. D. podnosząc, że pozostaje w poważanym konflikcie z rodzicami. W styczniu 2009 r. doszło do kłótni między nim, a rodzicami, w wyniku której zmuszony był wezwać Policję. Po tym zajściu rodzice nie wpuścili go do mieszkania. Podkreślił, że wielokrotnie chciał wrócić do mieszkania, ale rodzice uniemożliwiali mu to, zamykając drzwi na wszystkie zamki. W dalszej części odwołania skarżący szczegółowo opisał stosunki rodzinne i narastający konflikt pomiędzy nim, a jego rodzicami. Podał, że po tym jak rodzice nie chcieli go wpuścić do mieszkania zmuszony był spać na klatce schodowej, a następnie szukał pomocy u przyjaciół i rodziny. Przez pewien czas przebywał u wujka i w domu przyjaciela. W okresie trwania najgorszych mrozów zmuszony był przebywać przez dwa tygodnie w piwnicy. W tym okresie został zmuszony przez rodziców do odebrania z mieszkania rzeczy osobistych. Wskazał, że w tym czasie matka złożyła wniosek o wymeldowanie go z pobyt stałego, z powodu rzekomego nieprzebywania w miejscu zameldowania. Ł. D. podkreślił, że nic nie wiedział o toczącej się przeciwko niemu sprawie o wymeldowanie. Wielokrotnie próbował wejść do mieszkania. Uważa, że wymeldowanie nie nastąpiło z dobrowolnej przyczyny. Rodzice wielokrotnie naciskali na niego, by się wymeldował. Decyzji o wymeldowaniu nigdy nie otrzymał, zobaczył ją dopiero w aktach w Urzędzie Miejskim. Podał, że w trakcie trwania konfliktu matka odbierała korespondencję zaadresowaną do niego. Podkreślił, że przez pewien czas przebywał w mieszkaniu bez meldunku. Jednak rodzice żądali od niego co raz więcej pieniędzy na utrzymanie mieszkania. Skarżący wskazał, że aktualnie przebywa w noclegowni dla bezdomnych mężczyzn w A. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że postępowanie o wymeldowanie Ł. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. B w A zostało wszczęte w dniu 10 kwietnia 2009 r. na wniosek D. i S. D. W dniu 15 lipca 2009 r., w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego Ł. D. złożył w Urzędzie Miejskim w A formularz - "Zgłoszenie wymeldowania z pobytu stałego" z lokalu nr [...] przy ul. B w A. Z uwagi na powyższe, argumenty podniesione w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione skoro Ł. D. sam wykonał ciążący na nim obowiązek meldunkowy i wymeldował się z lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Podjęta przez organ I instancji decyzja o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie meldunkowej była zatem prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Wojewoda badając sprawę wskazał nadto, że organ I instancji wydając przedmiotową decyzję powołał w sentencji decyzji jako podstawę prawną przepis art. 105 § 2 k.p.a., a winien powołać przepis art. 105 § 1 k.p.a. Ponieważ organ odwoławczy jest obowiązany usunąć wadliwości zawarte w decyzji, których dopuścił się organ I instancji, a zatem władny jest na drodze przewidzianej procedurą administracyjną, tj. w postępowaniu odwoławczym dokonać naprawy wad prawnych organu I instancji. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji umarzającej postępowanie jest przepis art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję Wojewody z 21 maja 2010 r., znak: [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Ł. D., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o wyciągnięcie konsekwencji prawych wobec osób i organów, które źle wypełniły ciążące na nich obowiązki. Skarżący powtórzył w skardze zarzuty podniesione w odwołaniu. Podkreślił, że rodzice znęcali się nad nim, nie chcieli wpuszczać do mieszkania. Sam skarżący nie wiedział o toczącej się sprawie o wymeldowanie go z miejsca stałego pobytu. Wskazał, że czuje się skrzywdzony zachowaniem urzędników i policjantów. Podkreślił, że nie opuścił miejsca stałego pobytu dobrowolnie, a został do tego zmuszony przez rodziców. Wielokrotnie próbował wejść do mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu skutkującym ich uchylenie. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości, że nie można było uznać za skutecznie doręczoną skarżącemu decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie o jego wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Na k. 47 akt administracyjnych znajduje się dowód doręczenia przesyłki kierowanej do Ł. D., zawierającej decyzję organu I instancji. Na dokumencie tym nie zostały poczynione wszystkie niezbędne adnotacje, by można było uznać zaistnienie domniemania doręczenia skarżącemu decyzji pierwszoinstancyjnej, uregulowanego w art. 44 k.p.a. Nie odnotowano np., że doręczyciel nie zastał adresata w mieszkaniu, a co najistotniejsze, doręczyciel nie wskazał, że zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki w urzędzie pocztowym zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, czy na drzwiach mieszkania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w kwestii tej panuje pogląd, i taki też reprezentuje skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie, że w sytuacji, gdy na dowodzie doręczenia przesyłki doręczyciel nie wskazał miejsca pozostawienia tzw. awiza nie można przyjąć, iż miało miejsce prawidłowe doręczenia zastępcze, o którym mowa w art. 44 k.p.a. (tak np. WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 846/08, LEX nr 529918, czy z 27 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 450/10, Wspólnota 2010/47/44). Podobnie rzecz się ma jeśli chodzi o dowód doręczenia decyzji organu I instancji, kierowanej do rodziców skarżącego. W żaden sposób błędów tych nie mogą usunąć informacje potwierdzające należyte działania doręczyciela, zawarte w piśmie z 17 marca 2010 r., skoro dowód doręczenia nie został prawidłowo wypełniony, a w aktach sprawy znajdują się okoliczności, z których wynika istnienie poważnego konfliktu między skarżącym a jego rodzicami oraz okoliczności potwierdzające wątpliwości, czy jedno z rodziców oddało do rąk skarżącego kierowaną do niego przesyłkę z decyzją o umorzeniu postępowania o jego wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Nie usuwa tych wątpliwości widniejący na dowodzie doręczenia tej korespondencji, przy tzw. zastępczym jej doręczeniu (art. 44 k.p.a.), podpis "D". Skarżący wyraźnie podnosił, że korespondencję kierowaną do niego odbierała matka bądź brat i to ich podpisy widnieją na dowodach doręczenia. Wobec powyższego organ odwoławczy nie mógł uznać, że decyzja organu I instancji weszła do obrotu prawnego i, że skarżący ją otrzymał. W żaden sposób nie można przyjąć, że sposób doręczenia pism, unormowany w artykułach 39 i następnych k.p.a. zastępuje wręczenie skarżącemu, i to dwukrotnie, kserokopii decyzji organu I instancji. Już poważne zastrzeżenia powinien mieć organ przy doręczeniu zastępczym korespondencji kierowanej do skarżącego, gdy z urzędu pocztowego przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji nie odebrał jej adresat, tj. skarżący, lecz skonfliktowana z nim matka. Pomimo tego, że organ odwoławczy miał w aktach sprawy sygnały, co do braku skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, to nie wyciągnął z tego właściwych wniosków. Nadto, wiedząc, że skarżący wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, kwestię tą zupełnie pominął. Rozpatrzenie w takim stanie rzeczy odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego i bez uprzedniego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 58 i 59 k.p.a., kwestii przywrócenia terminu do jego wniesienia, jak to wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, stanowi poważne uchybienie przepisom postępowania administracyjnego w stopniu, który bezsprzecznie mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał również, że wobec twierdzeń skarżącego o braku dobrowolności wymeldowania się przez niego z miejsca stałego pobytu, uchylenia wymagało również i utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie organu I instancji, nie tylko dla jasności i pewności obrotu prawnego, ale przede wszystkim przez wzgląd na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż weryfikacji tych twierdzeń w zgodzie z tą zasadą, nie mógłby uczynić organ odwoławczy, a to z tego powodu, że z pewnością zakres wyjaśnień w tym względzie (konieczność choćby przesłuchania świadków w osobach urzędników, jak i innych osób na okoliczność dobrowolnego wypełnienia wniosku o wymeldowanie się) przekracza ramy nie tylko tzw. uzupełniającego postępowania dowodowego ale rzetelne wyjaśnienie tych kwestii ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ponownym rozpatrzeniu sprawy wnikliwemu wyjaśnieniu wymagać zatem będą kwestie związane z bezprzedmiotowością postępowania o wymeldowanie skarżącego z miejsca stałego pobytu, wobec twierdzeń skarżącego zawartych w dowodach z przesłuchania oraz w odwołaniu z 20 kwietnia 2010 r., iż podczas jego pobytu w urzędzie pracownicy wywierali na niego presję, by się wymeldował i podpisał stosowny druk. Organy zobowiązane będą ocenić, czy skarżący złożył prawidłowe oświadczenie woli w tym względzie, czy też jest ono dotknięte wadliwością, a jeżeli tak to jaką i co o tym świadczy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w punktach II i III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).