III SA/Kr 824/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniej M. R. działającej przez przedstawiciela ustawowego matkę M. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi małoletniej M. R. działającej przez przedstawiciela ustawowego matkę M. R. na decyzję Wojewody z dnia 18 kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu p o s t a n a w i a: I) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; II) oddalić wniosek o ustanowienie adwokata W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia 18 kwietnia 2016 roku w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno–technicznej polegającej na zameldowaniu skarżąca M. R. działająca przez przedstawiciela ustawowego – matkę M. R. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu "PPF" zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że M. R. (ur. 1999 r.) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką M. R. oraz siostrą R. R. (ur. 1997 r.). Ich miesięczny dochód wynosi ok. 2.100 zł i stanowią go alimenty i świadczenie z USA pobierane przez wnioskodawczynię w wysokości ok. 1.600 zł, alimenty siostry w wysokości 300 zł oraz alimenty matki w wysokości 200 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni ok. 120 m² i wartości ok. 150.000 zł oraz działka wielkości ok. 0,27 ha i wartości ok. 30.000 zł. M. R. dysponuje oszczędnościami w kwocie ok. 20.000 zł zdeponowanymi w banku, lecz mogą one być podjęte przez jej matkę tylko za zgodą sądu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż skarżąca jest uczennicą LO. Razem z matką i siostrą były zmuszone do opuszczenia swojego domu ze względu na agresywne zachowanie J. R., który znęcał się nad nimi fizycznie i psychicznie. Obecnie zamieszkują u rodziny w R. Cały dochód, którymi dysponuje rodzina przeznaczany jest na pokrycie kosztów wyżywienia, mediów, edukacji. Matka skarżącej jest zarejestrowana w PUP jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. M. R. jest osobą długotrwale chorą, cierpi na nowotwór, dyskopatię, nadciśnienie i cukrzycę. Nie leczy się prawidłowo, zażywa tylko część leków, ponieważ nie stać jej na wykupienie wszystkich recept. Wydatki ponoszone przez rodzinę przedstawiają się następująco: opłaty za media (prąd, gaz, woda i ścieki, internet) 350 zł, koszty leczenia 100-150 zł, edukacja i kultura ok. 150 zł, środki czystości ok. 200 zł, wyżywienie ok. 1.000 zł, ubranie ok. 100 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienia na jej rzecz adwokata z urzędu. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Oceniając sytuację materialną skarżącej orzekający uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sytuacja finansowa M. R. nie nosi bowiem znamion ubóstwa. Wprawdzie dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię oraz - pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym - jej siostrę i matkę nie są wysokie (łącznie ok. 2.100 zł miesięcznie) i przeznaczane są w całości na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i leczenia członków rodziny, to jednak istotnym w sprawie jest fakt posiadania przez skarżącą oszczędności w wysokości ok. 20.000 zł. Kwota ta z pewnością pozwoli stronie na partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Nie ma przy tym znaczenia, że środkami tymi - jak podano we wniosku - można dysponować jedynie za zgodą sądu. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie, aby M. R. działająca jako przedstawiciel M. R. zwróciła się do sądu rodzinnego o udzielenie takiej zgody na wydatkowanie środków na pokrycie kosztów związanych z reprezentowaniem jej przez adwokata, jeśli jego udział w sprawie uznaje za konieczny. Z tych względów orzekający nie uwzględnił wniosku skarżącej o ustanowienie na jej rzecz adwokata z urzędu. Ze względu na fakt, że procedura związana z podjęciem środków z rachunku bankowego po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego może być rozciągnięta w czasie, a opłacenie kosztów sądowych obwarowane jest 7 dniowym terminem, orzekający przychylił się do wniosku strony o zwolnienie od kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Stanowisko orzekającego w zakresie odmowy przyznania adwokata, oprócz argumentów natury finansowej, zostało podyktowane argumentem, iż Sąd nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek z urzędu wziąć pod uwagę również te naruszenia prawa, które nie zostały podniesione przez stronę. Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 p.p.s.a. obowiązek Sądu pouczania stron działających bez kwalifikowanego pełnomocnika o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na postawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.