III SA/Kr 826/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 stycznia 2011 r. Nr: [....] i z dnia 28 stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; II) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata W dniu 15 czerwca 2012 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo W. S. zawierające prośbę o ustanowienie pełnomocnika. Skarżący podniósł, iż z powodu znacznego niedosłuchu i słyszenia głośnej mowy na 1 metr oraz uszkodzenia centralnego układu nerwowego z zaburzeniami pamięci i orientacji nie jest on zdolny pojmować przebiegu rozprawy i musi go reprezentować osoba prawna, aby go o tym informować. Skarżący próbował nająć adwokata w N. S., lecz kilku odmówiło mu twierdząc, że nie mają licencji na prowadzenie spraw ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych. Radcowie prawni wyjaśnili natomiast, że są zajęci sprawami z działalności gospodarczej, więc nie podejmą się prowadzenia sprawy skarżącego. W tej sytuacji skarżący jest zmuszony prosić sąd o przydzielenie mu prawnika pod warunkiem, że zgodzi się on na jego finansowanie według umowy. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 czerwca 2012 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący przesłał wypełnione dwa formularze (do spraw o sygn. III SA/Kr 826/11 i III SA/Kr 827/11) domagając się w nich przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. We wniosku skarżący oświadczył, że jest rozwiedziony. W skład jego majątku wchodzi gospodarstwo rolne o areale 1,84 ha oraz dom o powierzchni 78 m² wymagającym przeprowadzenia z zewnątrz prac remontowych. W domu tym skarżący zajmuje pokój wielkości 24 m², a była żona M. wraz z trójką dzieci: 23 letnią córką E. cierpiącą na zespół Downa, 22 letnim synem J. – studentem i 17 letnią córką K. – uczennicą liceum ogólnokształcącego, mieszkają w drugiej połowie domu. Członkowie rodziny nie interesują się skarżącym, pomimo jego nieporadności. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta w wysokości 2.134,84 zł. Nie dysponuje on oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż cierpi na uszkodzenie słuchu znacznego stopnia, uszkodzenie centralnego układu nerwowego z zespołem psychoorganicznym z zapominaniem i zaburzeniami orientacji. Choroby te uniemożliwiają samodzielną obronę i zrozumienie przebiegu rozprawy. Strona słyszy z odległości 1 metra w głośnej rozmowie z drugą osobą, ale mając ciężką wymowę oraz braki w uzębieniu powoduje to odrażające plucie, dlatego potrzebuje pełnomocnika, który wyjaśniłby mu przebieg rozprawy. Gospodarstwo rolne nie przynosi plonów z powodu braku koni w okolicy (duże nachylenie terenu powoduje, że nie jest możliwe obrobienie go maszynami), braku pomocy ze strony innych osób oraz złego stanu zdrowia skarżącego, uniemożliwiającego pracę. W. S. oświadczył, że obciążony jest alimentami w wysokości 500 zł, a ponadto opłaca rachunki za prąd i gaz w całym domu, które wynoszą około 300 zł (gaz 200 zł, prąd 100 zł) plus wyrównanie w końcowym rozliczeniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że do niniejszej sprawy skarżący złożył dwa formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy (do sygn. III SA/Kr 826/11 i III SA/Kr 827/11). W związku z tym, że postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył sprawę o sygn. III SA/Kr 826/11 ze sprawą o sygn. III SA/Kr 827 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, dwa wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozpoznano łącznie niniejszym postanowieniem. Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu administracji w sprawach dotyczących m. in. chorób zawodowych, a do takiej kategorii spraw należy przedmiotowa sprawa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł również o ustanowienie adwokata, który reprezentowałby go przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie stronie pełnomocnika z urzędu oznacza że ciężar finansowy związany z jego wynagrodzeniem przejmuje Skarb Państwa. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu winna zatem wykazać (udowodnić), że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w poziomie jej koniecznego utrzymania. Oceniając sytuację materialną skarżącego orzekający uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Jak wynika zaś z oświadczenia skarżącego zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy W. S. dysponuje stałym miesięcznym dochodem z renty w wysokości 2.134,84 zł. Ze środków tych skarżący opłaca alimenty w wysokości 500 zł, ponosi koszty gazu w wysokości około 200 zł oraz energii elektrycznej w wysokości 100 zł (łącznie wydatki wynoszą zatem 800 zł). Z zestawienia dochodów i wydatków wynika, że skarżącemu pozostaje miesięcznie kwota 1.334,84 zł, którą może swobodnie dysponować. Nie można zatem stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala mu na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Zauważyć także należy, że z treści pisma procesowego skarżącego z dnia 12 czerwca 2012 roku wynika, że podejmował on próby samodzielnego znalezienia adwokata, czy radcy prawnego, ale kilku pełnomocników odmówiło zajęcia się jego sprawą. Wnioskodawca stwierdził także, że prosi sąd o przydzielenie adwokata pod warunkiem, że zgodzi się on finansować tego prawnika według umowy. Powyższe oświadczenia potwierdzają, że skarżący jest w stanie zgromadzić środki finansowe na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. W tym miejscu orzekający pragnie zaakcentować, że jedyną przesłanką, na podstawie której można przyznać stronie prawo pomocy jest jej sytuacja materialna. Stąd ani kłopoty zdrowotne, ani tym bardziej trudności ze znalezieniem adwokata do poprowadzenia jego sprawy nie wpływają na ocenę zasadności wniosku, a w konsekwencji nie stanowią podstawy do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).