III SA/Kr 826/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 stycznia 2011r. Nr [...] oraz z dnia 28 stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 29 czerwca 2012r. (data prezentaty Sądu) skarżący W. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, iż cierpi na uszkodzenie słuchu znacznego stopnia, uszkodzenie centralnego układu nerwowego z zespołem psychoorganicznym z zapominaniem i zaburzeniami orientacji. Choroby te uniemożliwiają mu samodzielną obronę i zrozumienie przebiegu rozprawy. Skarżący oświadczył również, iż drugą osobę słyszy dopiero z odległości 1 metra, a ponadto ma ciężką wymowę i dlatego potrzebuje pełnomocnika, który wyjaśniłby mu przebieg rozprawy. Opisując swój stan majątkowy i rodzinny skarżący podał, iż jest rozwiedziony. W skład jego majątku wchodzi gospodarstwo rolne o areale 1,84 ha oraz dom o powierzchni 78 m2 wymagający przeprowadzenia z zewnątrz prac remontowych. W domu tym skarżący zajmuje pokój wielkości 24 m2, a była żona M. wraz z trójką dzieci: 23-letnią córką E. cierpiącą na zespół Downa, 22-letnim synem J. - studentem i 17-letnią córką K. -uczennicą liceum ogólnokształcącego, mieszkają w drugiej połowie domu. Członkowie rodziny nie interesują się skarżącym, pomimo jego nieporadności. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta w wysokości 2134,84 zł. Nie dysponuje on oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Skarżący stwierdził, iż gospodarstwo rolne nie przynosi plonów z powodu braku koni w okolicy (duże nachylenie terenu powoduje, że nie jest możliwe obrobienie go maszynami), braku pomocy ze strony innych osób oraz złego stanu zdrowia skarżącego, uniemożliwiającego pracę. W. S. oświadczył, że obciążony jest alimentami w wysokości 500 zł, a ponadto opłaca rachunki za prąd i gaz w całym domu, które wynoszą około 300 zł (gaz 200 zł, prąd 100 zł) plus wyrównanie w końcowym rozliczeniu. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2012r, sygn. akt III SA/Kr 826/11 referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Uzasadniając umorzenie postępowania odnośnie wniosku o zwolnienie od kosztów referendarz sądowy wskazał, iż skarżący jest z nich zwolniony na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając z kolei oddalenie wniosku o ustanowienie adwokata referendarz sądowy stwierdził, iż skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem z renty w wysokości 2134,84 zł. Ze środków tych skarżący opłaca alimenty w wysokości 500 zł, ponosi koszty gazu w wysokości około 200 zł oraz energii elektrycznej w wysokości 100 zł (łącznie wydatki wynoszą zatem 800 zł). Referendarz sądowy wskazał, iż z zestawienia dochodów i wydatków wynika, że skarżącemu pozostaje miesięcznie kwota 1.334,84 zł, którą może swobodnie dysponować. Nie można zatem stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala mu na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Referendarz sądowy zauważył przy tym również, iż z treści pisma procesowego skarżącego z dnia 12 czerwca 2012r. wynika, że podejmował on próby samodzielnego znalezienia adwokata, czy radcy prawnego, ale kilku pełnomocników odmówiło zajęcia się jego sprawą. Wnioskodawca stwierdził także, że prosi sąd o przydzielenie adwokata pod warunkiem, że zgodzi się on finansować tego prawnika według umowy. Powyższe oświadczenia potwierdzają, zdaniem referendarza sądowego, że skarżący jest w stanie zgromadzić środki finansowe na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Referendarz sądowy podkreślił również, iż jedyną przesłanką, na podstawie której można przyznać stronie prawo pomocy jest jej sytuacja materialna. Stąd ani kłopoty zdrowotne, ani tym bardziej trudności ze znalezieniem adwokata do poprowadzenia jego sprawy nie wpływają na ocenę zasadności wniosku, a w konsekwencji nie stanowią podstawy do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, iż podana przez niego kwota 2134,84 zł jest kwotą brutto, od której odliczany jest podatek oraz ubezpieczenie. Dochód skarżącego wynosi zatem 1768 zł. Ponadto skarżący ponosi również wydatki na leki (ok. 150 zł). Skarżący stwierdził także, iż za pożyczone pieniądze kupuje opał na zimę, a potem spłaca te pożyczki przez cały rok. Co kwartał płaci też podatek od gospodarstwa oraz składki PZU. Kupuje też ubranie i buty oraz daje dzieciom drobne sumy do szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art, 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy jednak zauważyć, iż skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który stanowi, iż nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących m.in. chorób zawodowych. Skoro zatem skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Jeżeli natomiast chodzi o wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata to zdaniem Sądu jest on zasadny. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na dochód skarżącego składa się bowiem renta w wysokości 2134,84 zł. Skarżący wyjaśnił w sprzeciwie, iż jest to kwota brutto, a jego rzeczywisty dochód wynosi 1768 zł. Z kolei wydatki skarżącego zamykają się w kwocie ok. 950 zł (alimenty - 500 zł, gaz - ok. 200 zł, prąd - ok. 100 zł, leki - ok. 150 zł). Po odliczeniu wydatków od renty (1768 zł) skarżącemu na życie pozostaje ok. 810 zł. Zdaniem Sądu, nie jest to wystarczająca kwota by skarżący mógł wynająć i opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Nieuwzględnienie w takiej sytuacji wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy oznaczałoby pozbawienie go prawa do sądu, tym bardziej, że skarżący jest osobą nieporadną, ma trudności ze słuchem i wymową i nie radzi sobie z prowadzeniem swoich spraw przed Sądem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a. umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, a w oparciu o treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. ustanowił dla skarżącego adwokata.