III SA/Kr 827/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2009 r. wniosku H. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewody z dnia 9 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia wniosek oddalić W dniu 25 listopada 2008 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżąca oświadczyła, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema dorosłymi córkami, dorosłym synem, synową oraz trojgiem wnucząt. W skład majątku skarżącej, według jej oświadczenia, wchodzą następujące nieruchomości : dom w P. przy ul. A, mieszkanie o pow. 99m2, nieruchomość rolna o powierzchni 1,94 ha oraz dwie inne nieruchomości tj. dom w P. przy ul. B i nieruchomość o pow.1,0463 ha " należącą do Z. F.".. Skarżąca, według oświadczenia, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca podała, że na jej dochody oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym składają się : renta rodzinną skarżącej , którą otrzymuje w wysokości 890 zł , wynagrodzenie córek w wysokości 11.800 zł i 10.200 zł , natomiast syn z synową pracują w gospodarstwie. Ponadto skarżąca oświadczyła , że wydatki ( w skali roku ) : za wodę - 298 zł, za prąd - 780 zł, za gaz - 456 zł , za węgiel - 2540 zł i ubezpieczenie budynków - 374 zł. Jedna z córek opłaca studia podyplomowe na Uniwersytecie w wysokości 3.200 zł rocznie . Skarżąca wezwana do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożyła: kopię faktury za energie elektryczną w okresie od połowy października do początku grudnia bieżącego roku na kwotę 156,72 zł, kopie faktury za wodę na 62,94 zł , a także kopie zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia z którego wynika, że ostatnią składkę na OC rolników płaciła w wysokości 20 zł , a za ubezpieczenie budynków 238 zł. Podniosła, że rachunków za węgiel nie posiada bo kupuje go na talony od górników, natomiast gaz ma na butle. Z przedłożonego odcinka renty wynikało, że skarżąca otrzymuje do wypłaty 890 zł. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw , do którego załączyła plik fotokopii różnych pism. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania wnioskowanej pomocy. Dochody skarżącej oraz członków jej rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie pozwalają na uznanie skarżącej za osobę , która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania tym bardziej , że posiada nieruchomości , w tym mieszkanie o pow.90m2 , z którego może uzyskiwać określone , dodatkowe dochody. Ujawnione dochody rodziny ( bez uwzględnienia dochodów syna i synowej z tytułu pracy w gospodarstwie oraz ewentualnych alimentów na rzecz wnuczki ) – w ocenie Sądu - pozwalają na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz opłacenie adwokata we własnym zakresie ( wpis sądowy od złożonej skargi wynosi 100,00 zł ) . Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić , że skarżąca nie wykazała spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , postanowił jak w sentencji.