III SA/Kr 829/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Dorota Dąbek spr. NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi ,, M. S. P." S.A. w K. obecnie ,,A. P. -- S.A. w K. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej s k a r g ę o d d a l a . wyroku WSA w Krakowie z dnia 15.11.2007r. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do rozpoznania u M. N. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Decyzja ta została wydana po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, wcześniejsza bowiem decyzja organu I instancji z dnia [...] została przez organ II instancji uchylona (decyzją z dnia [...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji podał, że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające dotyczące przebiegu pracy zawodowej i narażenia na czynniki szkodliwe, powołał się na treść orzeczenia lekarskiego OMP z dnia [...] 2002r., orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ w S. z dnia [...] 2003r. oraz dodatkowe stanowisko OMP z [...] 2006r. dotyczące kontaktu z alergenami i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego uznał, że M. N. nie spełnia warunków do rozpoznania u niego zawodowej choroby słuchu. Od decyzji tej odwołanie wniósł M. N. kwestionując prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń dotyczących warunków szkodliwych w środowisku pracy, a także prawidłowość wyników przeprowadzonych u niego badań. Załączył również dokumenty z których wynika rozpoznanie u niego astmy oskrzelowej. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 KPA w związku z art. 5 punkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r., nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) oraz §10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził u M. N. chorobę zawodową uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. W uzasadnieniu podano, że przez okres około 25 lat M. N. pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas pracując w Z. T. (w latach 1975-1993, z wyłączeniem 2-letniego okresu na odbycie służby wojskowej), oraz w Walcowni Blach Karoseryjnych (w latach 1993-2005). Organ II instancji w postępowaniu odwoławczym zwrócił się do OMP z prośbą o szersze uzasadnienie wydanego orzeczenia w części dotyczącej stwierdzenia o braku podstaw do rozpoznania zawodowego schorzenia słuchu. W dniu [...], po ponownie przeprowadzonych badaniach OMP wydał orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. W oparciu o to orzeczenie, a także wyniki postępowania wyjaśniającego co do środowiska pracy, organ administracyjny II instancji orzekł reformatoryjnie i wydał decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej słuchu. Zdaniem organu przesłankami pozwalającymi na takie rozstrzygnięcie były: udokumentowany fakt zatrudnienia przez 25 lat w warunkach narażenia na hałas przekraczający normatywy higieniczne oraz stwierdzony badaniem obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej. W skardze do sądu administracyjnego na tę decyzję skarżący "A. P." S.A. w K. (dawny "M. S. P." S.A. w K.) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 w związku z art. 84 §1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy. Zarzucono, że organ niewłaściwie ocenił materiał dowodowy, a w szczególności audiogramy z 2002r. i z 2007r. oraz wpływ warunków pracy u skarżącego na stan zdrowia M. N. Zarzuca też, że organ nie uwzględnił poprawy słuchu (w 2007r. UL 34db, w 2002r. 38dB, 36 dB i 32 dB). Skarżący zarzucił też, ze w materiale dowodowym brak jednoznacznych dowodów na okoliczność, że istnieje związek przyczynowy między pracą M. N. a stanem jego zdrowia. Od 1993r. pracował bowiem w narażeniu na hałas wynoszącym 78 dB, a więc poniżej dopuszczalnej normy 85dB. Do skargi dołączono wyniki pomiarów hałasu z [...] 2002r. oraz rejestr wyników oceny ryzyka zawodowego z roku 2001 i 2003. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji szczegółowo ustosunkowując się do przedstawionych w skardze zarzutów. Organ podkreślił, że przedłożonych do skargi wyników skarżący nie podawał w toku postępowania, mimo że w nim uczestniczył. Szczegółowo wymienił także dowody dotyczące narażenia na hałas w środowisku pracy na których się oparł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organy administracyjne prawidłowo przyjęły przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), a to w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115). Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych wymieniono "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie w wydanym w dniu [...] przez Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniu lekarskim rozpoznano u M. N. schorzenie spełniające warunki uznania go za chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Rozpoznania dokonano na podstawie przeprowadzonych dwukrotnie badań (dnia [...] marca 2007r. oraz [...].06.2007r.), analizy wcześniejszej dokumentacji lekarskiej i wywiadu środowiskowego. Podniesiono, że już badania audiometryczne z 2002r., a więc jeszcze z okresu pracy zawodowej, dawały podstawę do stwierdzenia u M. N. choroby zawodowej słuchu. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przeprowadzonych ponownych badań i zmieniło wcześniejszy pogląd zawarty w orzeczeniu OMP z [...], którego uzasadnienie było bardzo lakoniczne, jednozdaniowe i ograniczało się wyłącznie do ogólnego stwierdzenia, że słuch był "społecznie wydolny". W uzasadnieniu powołano konkretne wyniki uzyskane w badaniu słuchu zarówno w 2007r., jak i w 2002r. Należy podkreślić, że wyniki uzyskane z przeprowadzonych w 2007r. badań są zbieżne z wynikami badań z 2002r. Różnica, o której pisze skarżący (zmniejszenie niedosłuchu ucha lewego w 2007r. w porównaniu z 2002r.) jest minimalna, mieszcząca się w granicach błędu dopuszczalnego ze względu na specyfikę badania audiometrycznego. Tak więc wyniki badań są analogiczne, inny jest jedynie wniosek dotyczący charakteru schorzenia. W 2002r. oparto bowiem twierdzenie o niezawodowym charakterze niedosłuchu na tym, że jego ubytek był zbyt mały (nie spełniał kryterium 30 dB). To zaś kryterium, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych w świetle obowiązujących wówczas przepisów nie mogło przesądzać o niezawodowym charakterze niedosłuchu (por. np. wyrok SN z 4 czerwca 1998r., sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS 1999r., nr 6, poz. 192; także wyrok z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833). W ocenie Sądu orzekający w sprawie organ administracyjny II instancji prawidłowo ocenił, że to orzeczenie lekarskie jest wiarygodne i oparł na nim swoje rozstrzygnięcie o istnieniu choroby zawodowej. To orzeczenie lekarskie wydane zostało przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt. wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zostało ono poparte wynikami przeprowadzonych badań i należycie uzasadnione. Nie budzi wątpliwości Sądu także prawidłowość przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego obejmującego w szczególności ocenę narażenia zawodowego dokonaną na podstawie szeregu dokumentów sporządzonych z udziałem skarżącego pracodawcy. Wskazują one jednoznacznie, że M. N. pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Należy zresztą podkreślić, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r., I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Prawidłowo zatem ustalono w niniejszej sprawie, że M. N. pracował w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. Wobec rozpoznania choroby zawodowej przez właściwą jednostkę służby zdrowia i stwierdzenia jej związku z oddziaływaniem ponadnormatywnego hałasu w środowisku pracy, prawidłowo orzeczono o stwierdzeniu choroby zawodowej, zgodnie z treścią §10 ust. 1 cyt. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7, 75, 77 i 80 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej i przekonywującej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została też w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ szczegółowo wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia. Biorąc zatem pod uwagę treść § l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organ Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydał orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. Należy bowiem z całą mocą podkreślić, że wbrew twierdzeniom skargi konstrukcja domniemania związku przyczynowego nie oznacza konieczności wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między pracą w narażeniu na hałas a rozpoznanym schorzeniem. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. Za niewystarczający i nieprzekonywujący uznać należy w szczególności powołany przez skarżącego argument, że ubytek słuchu u M. N. się zmniejszył w porównaniu z 2002r. Mając na uwadze powyżej wskazane argumenty uznać należy, że organy administracyjne w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i należycie uzasadniły treść wydanego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.