III SA/Kr 830/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. – S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi G. S. – S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 20 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów postanawia: I. oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że nie mają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 2784,43 zł netto zaznaczając, że składa się na to jej wynagrodzenie z umowy o pracę do końca 2014 r. w wysokości 1634,43 zł oraz wynagrodzenie jej syna J w wysokości 1150 zł za pracę którą ma do końca sierpnia 2013 r. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że mieszka z synami w mieszkaniu byłego teścia. Twierdzi, że starszy syn B pracował na umowę zlecenie do połowy lipca br. Obecnie pozostaje jednak bez pracy i ma przed sobą rok nauki w studium policealnym płatne 120 zł miesięcznie. Młodszy syn pracuje na umowę o pracę do końca sierpnia 2013 r. Również i on uczy się w szkole policealnej. Powiada, że ponieważ nie otrzymała stypendium więc musiała zapożyczyć się u rodziny na 2000 zł, gdyż jej miesięczne dochody nie pozwalały na opłacenie czesnego za studia, które wynosi 4000 zł za rok akademicki. Twierdzi, że opłaty za mieszkanie są zróżnicowane. Nie ma stałego czynszu gdyż jest to zabudowa szeregowa, własnościowa i każdy lokal ma własne ogrzewanie. W niektórych miesiącach opłaty przekraczają 2000 zł w innych są w granicach 1200 zł miesięcznie. Nadmieniła, że spłaca jeszcze pożyczkę w banku w wysokości 304 zł miesięcznie. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że rubrykę 7.1 w formularzu PPF pozostawiła niezakreśloną przez nieuwagę. Syn J pracuje nadal na tych samych warunkach co poprzednio tzn. przedłużono mu umowę o pracę do końca grudnia br. z wynagrodzeniem 1600 zł brutto. Syn B także pracuje od 2 września na umowę zlecenie podpisaną do końca grudnia br. z wynagrodzeniem 7,50 zł/h co w zależności od ilości przepracowanych godzin daje miesięcznie kwotę ok. 1100-1200 zl. Skarżąca we wrześniu spłaciła ostatnią ratę pożyczki w wysokości 304,17 zł. Z przedstawionych rachunków wynika, że za prąd skarżąca aktualnie płaci po 249,89 zł, za wywóz śmieci 41,58 zł przy czym od lipca br. opłata ta wynosi 54,50 zł, za gaz rozmaicie tj. w lipcu 121,08 zł, w maju 921 zł, w marcu 650 zł, za telefon płaciła ostatnio 69,99 zł, za wodę płaciła ostatnio 363,27 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jej wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tutaj jednak pojawia się problem. Skoro, bowiem gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości ok. 3980 zł (z wyliczenia 1634+1150+1200) więc okoliczność ta siłą faktu niweczy zasadność ustaleń co do tego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (por. także postan. NSA z 15 lutego 2005 r. FZ 711/04). Ustalony na 200 zł wpis od skargi nie przekracza bowiem możliwości płatniczych skarżącej. Do rozważenia pozostaje jednak, czy i na ile taka sytuacja przekreśla jej starania w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Z oświadczeń skarżącej uzupełnionych dodatkowymi wyjaśnieniami które należy uznać za wiarygodne wynika, że po opłaceniu wykazanych stałych obciążeń trzyosobowemu gospodarstwu domowemu skarżącej pozostaje do rozporządzenia kwota ok. 3000 zł. Nie można jednak tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącej gdzie podaje i wykazuje, że w miesiącach zimowych koszty utrzymania domu wzrastają dość znacznie. Poza tym nie można zapominać, że zarówno skarżąca jak i jej dwaj synowie nie mają pewności zatrudnienia. Wreszcie z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki na takim poziomie nie pozwalają na czynienie specjalnych oszczędności. Skarżąca nie ma przy tym majątku, który mogłaby spieniężyć. Mając więc na uwadze powyższe okoliczności i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć nie przewyższają one obecnego dochodu gospodarstwa domowego skarżącej to jednak nie jest ona w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Z tych względów udzielono więc skarżącej takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.