III SA/Kr 832/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. A o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. A na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 marca 2016 r. nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. A na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 marca 2016 roku w przedmiocie kary pieniężnej. Wnioskiem z dnia 17 lutego 2017 roku Skarżący zwrócił się do tut. Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego z urzędu, który mógłby przygotować skargę kasacyjną do NSA w niniejszej sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lutego 2017 roku skarżący został wezwany do wypełnienia wniosku na aktualnie obowiązującym urzędowym formularzu "PPF" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że M. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną L. K. oraz synami: P. K. ur. 1989 r., A. K. ur. 1990 r., R. K. ur. 1997 r. i K. K. ur. 2007 r. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 170 m² o wartości 270.000 zł, nieruchomość rolna wielkości 0,63 ha, naczepy 4 szt. i CS 4 szt. Skarżący posiada wierzytelności z ubiegłego roku w wysokości 157.623 zł i 68.123 euro. Dochody wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za ubiegły wyniosły rok średnio 3.200 zł. Jego zobowiązania i stałe wydatki przedstawiają się następująco: leasing: 19.541 euro netto + 7.500 zł, kredyt 80.000, pobory + delegacje 77.200 zł + ZUS + media. Wnioskodawca dodał, iż w niemieckim sądzie wydany został nakaz zapłaty przeciwko dłużnikowi E. Brak jest jednak możliwości ściągnięcia kwoty 45.000 euro, gdyż wszystkie należności z ubiegłego roku są po terminie płatności. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na ciężką sytuacją finansową. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem z dnia 13 marca 2017 roku M. K. został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, skierowane na adres skarżącego podany w skardze zostało odebrane przez J. K. (?) w dniu 21 marca 2017 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 28 marca 2017 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wezwanie nie zostało wykonane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). W niniejszej sprawie M. K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Skarżący, pomimo wezwania nie przesłał bowiem: - oświadczenia czy jego żona oraz pełnoletni synowie osiągają jakiekolwiek dochody – jeśli tak, należało wykazać ich źródło oraz miesięczną wysokość, zaś jeżeli nie – wyjaśnienia czy są oni zarejestrowani jako osoby bezrobotne i czy pobierają jakiekolwiek zasiłki; - odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2016, a w przypadku gdyby zeznanie takie nie zostało jeszcze złożone – zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości jego przychodów i dochodów za 2016 rok; - deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za styczeń i luty 2017 roku; - odpisów zeznań podatkowych dorosłych domowników skarżącego za 2016 rok, a w przypadku gdyby zeznania takie nie zostały jeszcze złożone – zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości ich przychodów i dochodów za 2016 rok - wykazu wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego domowników rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, telefon, ewentualne leczenie, utrzymanie samochodów, itp.; - kopii umów kredytowych dotyczących zaciągniętych zobowiązań, o których mowa we wniosku wraz z harmonogramem spłaty rat kredytowych; - dokumentacji dotyczącej posiadanych wierzytelności i ich wysokości. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także mogłoby potwierdzić ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. M. K. nie odniósł się jednak do skierowanego do niego wezwania, a w rezultacie wątpliwości co do jego możliwości płatniczych pozostały niewyjaśnione. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.