III SA/Kr 833/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranego świadczenia postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką . Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi stary drewniany dom do kapitalnego remontu po powodzi. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 625 zł renty otrzymywanej przez córkę po ojcu. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest matką samotnie wychowującą córkę, która obecnie uczy się w II klasie technikum. Swoją sytuację materialną postrzega jako bardzo ciężką. Powiada, że równocześnie opiekuje się 86 letnią schorowaną matką, która wymaga całodobowej opieki. Stary drewniany dom gdzie zamieszkują usytuowany jest blisko rzeki, która go podtapia. Wymaga remontu. Wydatki na bilety komunikacji dla córki, która uczęszcza do szkoły w K., książki, żywność, węgiel, prąd, wodę, gaz pochłaniają wszystkie pieniądze jakie mają do dyspozycji. Z wyjaśnień skarżącej wynika, też że powinna rezerwować jakieś środki na leki i rehabilitację dla matki. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że choć na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, iż skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, to jednak nie można tracić z pola widzenia poczynionego przezeń przekreślenia pozycji pierwszej w rubryce 4 formularza PPF a także treści wpisu w rubryce 11 formularza z którego wynika wyraźnie, że domaga się tylko ustanowienia adwokata z urzędu. Ze sformułowanego w ten sposób wniosku nie wynikają zresztą dla skarżącej jakiekolwiek negatywne konsekwencje. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot jej skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 2 sierpnia 2010 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Odnosząc się do żądania wniosku należy zaś zauważyć, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez ustanowienie adwokata z urzędu o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) przy czym owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienia to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącej a co za tym idzie i jej aktualnych możliwości płatniczych. Obrazuje, że skarżąca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać matkę samotnie wychowującą córkę a jednocześnie opiekującą się starszą schorowaną matką. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że wskazywane niewielkie dochody jakie rodzina osiąga wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb dnia codziennego. Wziąwszy pod uwagę akcentowaną przez skarżącą konieczność opieki nad starszą, schorowaną matką trudno czynić skarżącej zarzut, że nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. Sytuacja taka w sposób naturalny ogranicza bowiem jej dyspozycyjność. Wreszcie obrazu tego nie zmienia fakt posiadania przez rodzinę domu w którym zamieszkuje. Pomijając już nawet jego stan techniczny oczywistym jest, że sprzedaż lub obciążenie tego majątku w celu zdobycia środków na koszty pełnomocnika z wyboru stanowiłoby w istocie pozbawienie rodziny koniecznego utrzymania. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącej zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Skarżąca w obecnej sytuacji nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swej rodziny ponieść kosztów wynagrodzenia takiego pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.