III SA/Kr 834/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Bożenna Blitek (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, E. S. złożył wniosek do Wojskowej Komendy Uzupełnień o potwierdzenie zatrudnienia w górnictwie węgla kamiennego w ramach zastępczej służby wojskowej. Na uzasadnienie podał, że w okresie od 27.05.1956r. do 15.11.1956r. był zatrudniony w kopalni "A." i potwierdzenie tego faktu jest niezbędne w związku ze staraniami o przyznanie należnych mu świadczeń pieniężnych i uprawnień wynikających z ustawy z dnia 2 września 1994r. dotyczącej żołnierzy zastępczej służby wojskowej. We wniosku E. S. wyjaśnił, że w 1956r. odbywał zasadniczą służbę wojskową w [...] Pułku KBW – J.W. Nr [...] w P., jednak w maju 1956r. jednostka ta została rozformowana i ok. 90% jej składu osobowego weszło w skład utworzonych Batalionów roboczych i w ramach zastępczej służby wojskowej skierowane do pracy w Kopalni Węgla Kamiennego "C.", obecnie "A." zastępując zwolnionych z tych prac więźniów politycznych i jeńców. Do wniosku dołączono kserokopię książeczki wojskowej i zaświadczenie [...] Spółki Restrukturyzacji Kopalń z dnia [...] potwierdzające, że E. S. pracował w KWK "A." w B. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 27.05.1956r. do 15.11.1956r. na stanowisku żołnierz po ziemią i zwolniony z pracy powodu przejścia do rezerwy. Wojskowa Komenda Uzupełnień pismem z dnia 24.05.2007r. zawiadomiła o wszczęciu postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o przymusowym zatrudnieniu w trakcie pełnienia zastępczej służby wojskowej zwracając się do Związku Represjonowanych Żołnierzy Górników o zaopiniowanie wydania zaświadczenia. Pismem z dnia 14.06.2007r. Związek Represjonowanych Żołnierzy Górników Zarząd Okręgu [...] zawiadomił, że nie wnosi uwag w celu wydania zaświadczenia E. S. stwierdzającego odbycie służby wojskowej w Batalionach Pracy. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] komendant Wojskowej komendy Uzupełnień odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Jako podstawę prawną wskazano art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) w związku z art. 218 kpa oraz art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001r., Nr 60, poz. 622 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, iż z samego wniosku wynika, że E. S. odbywał zasadniczą służbę wojskową w jednostkach KBW i z tej jednostki został w 1956r. oddelegowany do pracy w kopalni, a zgodnie z powołanymi przepisami żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) świadczenia, o jakich mowa w ustawie nie przysługują. Zaznaczono, że opinia właściwego stowarzyszenia, w tym wypadku opinia Zarządu Związku Represjonowanych Żołnierzy Górników, nie jest dla organu wiążąca. Na powyższe postanowienie złożył zażalenie E. S. zarzucając, że organ I instancji nie poddał opinii właściwego stowarzyszenia żadnej weryfikacji i w zasadzie nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Organ odwoławczy – Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i podzielił stanowisko organu I instancji i zaznaczył, że skoro z zaświadczenia wynika, że E. S. pracował w KWP "A." na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 27.05.1956r. do 15.11.1956r. na stanowisku żołnierz po ziemią, to ten fakt wyklucza przymusowe zatrudnienie w kopalni, a nadto, że w otrzymanym z Centralnego Archiwum Wojskowego załączniku do pisma Nr [...] "Wykazie batalionów górniczych z lat 1949 – 1959" jednostka wojskowa, w której E. S. odbywał służbę nie figuruje jako jednostka wojskowa przymusowo zatrudniająca żołnierzy w kopalniach węgla kamiennego. Od tego postanowienia organu II instancji wniósł skargę E. S. przedstawiając zarzuty i argumenty jak w swoich wcześniejszych pismach i podkreślając, że po rozformowaniu jednostki KBW w P., w której odbywała zasadniczą służbę wojskową został przeniesiony na okres 6 miesięcy do Batalionu Górniczego J.W. Nr [...] w Z. celem odbycia zastępczej służby wojskowej. jednocześnie zarzucił, że umowa o prace nie była indywidualną umową o pracę zawartą z żołnierzem ale była zawarta z jednostką wojskową, która świadczyła pracę na rzecz kopalni. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej nieuwzględnienie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w swoim postanowieniu Nr [...] z dnia [...] Pismem z dnia 05.11.2007r. skarżący przedstawił dodatkowe dowody, a w szczególności kserokopię kartoteki osobowej świadczącej – jak podano w piśmie z dnia 24.08.2007r. wskazała to [...] Spółka Restrukturyzacji Kopalń - o zatrudnieniu skarżącego w KWK "A." jako żołnierza skierowanego do tej pracy przez jednostkę wojskową – tj. J.W. [...]. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2007r. pełnomocnik organu II instancji wniósł o uwzględnienie skargi z uwagi na nowe dokumenty dotyczące stanu faktycznego, z których wynika, że skarżący odbywał służbę w J.W. [...], a ta jednostka figuruje w powołanym wyżej wykazie batalionów górniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. Podstawą wydanych postanowień jest ustawa z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001r., Nr 60, poz. 622 z późn. zm.): "Art. 1. 1. Żołnierzom: (...) 3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 - przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. 2. Świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym." O ile skarżący odbywałby zasadniczą służbę wojskową w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w warunkach określonych art. 1 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 2 września 1994r., to istotnie wydane postanowienia miałyby podstawę prawną. Jednakże, co Sąd podkreśla, stan faktyczny nie został prawidłowo wyjaśniony i ustalony, a w szczególności organy nie próbowały zweryfikować twierdzeń skarżącego o rozformowaniu jednostki wojskowej KBW, w której istotnie jakiś czas służył i wyjaśnić, czy istotnie skarżący odbywał dalszą część służby wojskowej pracując jako górnik pod ziemią na zasadzie zastępczej służby wojskowej. Z tej sytuacji zapewne wynika też fakt odnalezienia w późniejszym terminie – już po wydaniu zaskarżonych postanowień - dokumentów świadczących o odbywaniu przez skarżącego takiej zastępczej służby w kopalni węgla kamiennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie przepisy ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001r., Nr 60, poz. 622 z późn. zm.), a także w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.