III SA/Kr 835/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej M. C. G. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2013 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty orzeczono o zatrzymaniu J. G. (dalej: skarżącemu) prawa jazdy kategorii B o numerze [...] wydanego dnia 30 grudnia 2000 r. na druku [...] przez Starostę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 1 lutego 2013 r. wpłynął do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego wniosek wydany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w związku z ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, w konsekwencji wszczęto postępowanie administracyjne i wydano decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W odwołaniu J. G. podniósł, że nigdy nie uchylał się od płacenia alimentów i od samego początku, jak tylko został zobowiązany do płacenia alimentów, płaci tyle ile da rady, jednak od 19 lat jest rencistą praktycznie niezdolnym do pracy fizycznej, podnoszenia ciężarów i schylania się. Podkreślił, że zarejestrowanie się w PUP byłoby zbyteczną fikcją, gdyż pracy nie znajdzie praktycznie nigdzie. Dodał, że z jego renty komornik co miesiąc potrąca pieniądze na poczet zaległości, które powstały, w czasach kiedy prowadził działalność gospodarczą "zostawiając mu jedynie 300 zł na wegetację", co powoduje, że żyje "praktycznie poniżej nędzy", bo z otrzymanej reszty renty tj. 300 zł musi jeszcze część oddać na media. Dodał także, że Prokuratura wydała postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia przeciwko niemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu z uwagi na fakt, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Skarżący podkreślił, że prawo jazdy jest raczej dla jego dzieci, gdyż musi je dowozić do lekarzy. Jako ojciec czworga dzieci nie ma "żadnych ograniczeń praw wobec nich" i jego obowiązkiem jest pomagać jak tylko potrafi, nie jest w stanie pomóc finansowo, to chociaż może pomagać odwożąc dzieci do lekarza. Decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. art. 5 ust. 3, 3a, 3b i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. dalej zwana ustawą) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie, ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz przytoczył treść przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Spraw Alimentacyjnych MOPS pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. działając na podstawie art. 5 ust. 3 b ustawy, za wnioskował o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. W piśmie tym wskazano, że w dniu [...] 2012 r. wydano decyzję o uznaniu J. G. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wyjaśniono także, że od tej decyzji dłużnik nie wniósł odwołania i tym samym decyzja ta uprawomocniła się i stała się ostateczną. Jako załącznik do wniosku dołączono odpis decyzji z dnia [...] 2012 r. [...] wraz z kopią zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji w dniu [...] 2012 r. W trakcie prowadzonego postępowania Kolegium ustaliło, że J. G. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] 2012 r. [...], jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Nr [...] stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wobec powyższego decyzja ta stała się ostateczna. Dodatkowo w związku z argumentami odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 21 maja 2013 r. wystąpiło do MOPS o informację, czy sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W piśmie z dnia 31 maja 2013r. organ właściwy dłużnika poinformował, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podano, że z posiadanej przez organ dokumentacji wynika, że w związku z bezskutecznością egzekucji alimentów zasądzonych od J. G. łączna kwota wypłacanych miesięcznie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi 1850,00 zł. Poinformowano również, że G. nie zarejestrował się w PUP jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy, pobiera rentę inwalidzką z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która obciążona jest zajęciami komorniczymi na poczet świadczeń alimentacyjnych oraz, że wpłaty na poczet spłaty należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych są niższe niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Nadto organ odwoławczy obszernie ustosunkował się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W wyniku przeprowadzonej kontroli pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż podniesione w skardze. W sprawie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że odwołanie które zostało wniesione przez skarżącego od decyzji z dnia [...] 2013 r. Nr [...] wydanej z upoważnienia Starosty w przedmiocie zatrzymania J. G. prawa jazdy, nie zostało podpisane przez J. G. Stosownie do treści art. 128 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego cechuje zatem zasada ograniczonego formalizmu nie tylko co do treści, ale także co do formy. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3, a w szczególności wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych, a nadto, wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Skoro zatem odwołanie J. G. nie było podpisane, zatem zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie mu dalszego biegu. W tej sytuacji organ powinien wezwać skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia jego braków poprzez podpisanie odwołania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Podpis na podaniu warunkuje fakt pochodzenia żądania od osoby określonej jako wnosząca podanie (Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 355). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 1994 r. sygn. akt SA/Gd 2365/93 wyraził pogląd, iż "uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.)". Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wezwało skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania, natomiast rozpoznało odwołanie merytorycznie wydając zaskarżoną decyzję. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze samo z urzędu, bez podstawy prawnej wystąpiło w charakterze organu odwoławczego i mimo braku skutecznie wniesionego odwołania, rozpoznało sprawę w postępowaniu odwoławczym i utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, która nie została skutecznie zaskarżona. W konsekwencji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2013 r. Nr [...] jest tym samym dotknięta wadą nieważności. W świetle powyższych ustaleń rozważanie zarzutów podniesionych w skardze należy uznać za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno uzupełnić braki formalne odwołania, stosują odpowiednio przepisy art. 63 i art. 64 k.p.a.