III SA/Kr 837/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie : WSA Bożenna Blitek AWSA Janusz Kasprzycki spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. W. – B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2008 r. Nr : [...] przedmiocie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego s k a r g ę o d d a l a Decyzją z dnia [...] 2008 r. nr: [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), Burmistrz Miasta odmówił przyznania M. W. – B. zasiłku celowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego i odmówił przyznania jej specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu tej decyzji Burmistrz Miasta wskazał, że M. W. – B. w dniu 20 maja 2008 r. złożyła wniosek., w którym wyraziła, że oczekuje pomocy finansowej na zakup polskiego superkomputera "[...]". W toku wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w miejscu jej zamieszkania w dniu 30 maja 2008 r. ustalono, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, źródłem dochodu jej jest renta inwalidzka w wysokości 713,17 zł miesięcznie z ZUS. Burmistrz stwierdził, że dochód wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskutek tego nie przyznał jej zasiłku celowego. Wskazał ponadto, że wnioskodawczyni nie ponosi też żadnych wydatków związanych z leczeniem, a zakup komputera nie stanowi podstawowej potrzeby. Nie znalazł także Burmistrz Miasta przesłanek do uznania sytuacji M. W. – B. jako szczególnej, co byłoby podstawą do przyznania jej zasiłku specjalnego, zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy. Wobec powyższego Burmistrz Miasta orzekł jak w sentencji decyzji. Stanowisko organu I instancji zakwestionowała M. W. – B. wnosząc odwołanie, w którym wyraziła niezadowolenie ze sposobu rozstrzygnięcia jej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 10 lipca 2008 r., sygn. akt [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 3, art. 39, art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podkreślając w uzasadnieniu, że wskutek ustalenia dochodu z kwietnia 2008 r. (wniosek z maja 2008 r.) w wysokości 713,17 zł w postaci renty inwalidzkiej, organ I instancji trafnie odmówił przyznania zasiłku celowego, gdyż nie spełnione zostały ku temu przesłanki z art. 39 ustawy. W tej sytuacji wnioskodawczyni mogła się ubiegać o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy. Kolegium wskazało, że organ I instancji przeanalizował sytuację w sposób poprawny i nie przekroczył ram uznania administracyjnego. Z jednej strony, podkreśliło Kolegium, musi się rozważać sytuację materialną wnioskodawcy i cel zasiłku, a z drugiej strony możliwości organów pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji słusznie stwierdził, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podniosło, że organy pomocy społecznej z mocy art. 3 ust, 1 ustawy nie są zobligowane do zaspokajania wszystkich potrzeb osób ubiegających się, pomoc ta ma jedynie wspierać osoby i rodziny. Kolegium podzieliło pogląd, że pomoc w pierwszym rzędzie ma być ukierunkowana na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie są wstanie samodzielnie egzystować. Zdaniem Kolegium określone w ustawie o pomocy społecznej cele, zadania, jak również możliwości pomocy społecznej wykluczają przyznanie wnioskowanej przez stronę pomocy finansowej na zakup superkomputera "[...]". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła M. W. – B. Nie zgadzając się z podjętym w sprawie rozstrzygnięciem zarzuciła w niej między innymi organom, w tym Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, swobodną ocenę dowodów. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy: art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Pierwszy z wymienionych przepisów normuje przyznawanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. W myśl art. 39 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest kolejnym świadczeniem pieniężnym, które zależne jest od kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a takim jest zasiłek celowy w myśl art. 36 pkt 1 lit. "c", z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dokonane w tej mierze ustalenia organów obu instancji są poprawne. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku celowego w maju 2008 r., organy wzięły zatem, zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy, jej dochód w postaci renty inwalidzkiej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z kwietnia 2008 r., który wyniósł 713,17 zł. Ponieważ skarżąca jest osobą prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe, to niewątpliwie więc co dopiero wskazany dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 ustawy. Wobec tego istotnie brak było przesłanek do przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie zauważyły też organy, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Za taką może być uznana tylko ta, która związana jest z codziennym życiem i codziennym zaspokajaniem potrzeb żywieniowych, zdrowotnych, mieszkaniowych, edukacyjnych itp. Z pewnością zakup superkomputera nie jest podstawową potrzebą bytową, bo bez niego można się obejść w życiu, aczkolwiek tego rodzaju urządzenia są pomocne, ale nie niezbędne. Organy rozważyły też w sytuacji, gdy dochód skarżącej przekroczył ustanowione w przepisach kryterium dochodowe warunkujące przyznania zasiłku celowego, czy sytuacja skarżącej nie jest tą, o której mowa w art. 41 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi bądź zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Zgodzić się należy z organami I i II instancji, że sytuacja skarżącej, ubiegającej się o pomoc finansową w zakupie superkomputera "[...]" nie może być zaliczona do "przypadku szczególnie uzasadnionego". Przepis art. 41 pkt 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, mówiąc o szczególnie uzasadnionych przypadkach, czyni ze specjalnego zasiłku celowego instrument, który nie może ze swej istoty służyć do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę. Ponadto przepis ten wyraźnie mówi, iż forma pomocy społecznej nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej (por. wyrok WSA z 31 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 584/07, Lex nr 376859). "Szczególnie uzasadniony przypadek" to więc taka, wyjątkowa sytuacja, w której znalazł się dany podmiot pozbawiony jakichkolwiek źródeł utrzymania. Jakkolwiek można by zaliczyć sytuację skarżącej do trudnej, to mając na uwadze kontekst sytuacyjny w jakim zasiłek specjalny celowy może być przyznany, uznać należy za zasadne stanowisko organów, że sytuacja skarżącej do "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie należy. Zauważyć przy tym trzeba w odniesieniu do argumentów podnoszonych przez skarżącą w pismach procesowych, co do wagi jaką przywiązuje ona do superkomputera, że nie chodzi tutaj o walor, czy też możliwości w tym wypadku tego urządzenia, lecz o sytuację życiową ubiegającej się osoby. Świadczenie tego rodzaju nie może też służyć zaspokojeniu każdej potrzeby osoby wnioskującej. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy orzekające nie przekroczyły ram uznania administracyjnego. Nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie decyzje zostały wydane w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawczyni, ale przede wszystkim rodzaj potrzeb, interes osoby wnioskującej, a także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania oraz cele, zadania i możliwości organów pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł ja sentencji wyroku.