III SA/Kr 838/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia 4 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi nieruchomość rolna o areale 2,5 ha i dom składający się z dwóch izb oraz kuchni. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę około 365 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował swoje troski związane z odziedziczonym domem. We wcześniejszym zaś piśmie z dnia 20 listopada 2008 r. podniósł, że znajduje się w ciężkich warunkach. Ponosi wydatki na leki (ok. 100 zł), dojazdy do szpitala (ok. 100 zł), opłaty za prąd (ok. 150 zł) środki czystości (ok. 150 zł), zabiegi lekarskie wyżywienie. Boryka się z postępowaniami egzekucyjnymi. Otrzymuje zapomogę około 250 zł. Korzysta z pomocy znajomych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że ponieważ przedmiotowa sprawa nie jest jedynym postępowanie jakie skarżący zainicjował przez tutejszym sądem więc okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje i to, iż dom którego skarżący jest właścicielem nie ma doprowadzonej wody ani gazu. Dalej, że zmuszony jest korzystać tak z pomocy społecznej jak i rodziny oraz bliskich osób. Wreszcie, że skarżący pozostaje w leczeniu. Takie bowiem wyjaśnienia rzeczony był składał w sprawie prowadzonej do sygn. akt. III SA 1181/05 przy okazji wezwania go o złożenie dodatkowych oświadczeń. Z kolei zwrócenia uwagi wymaga, że skoro niniejsza sprawa tyczy zasiłku przedemerytalnego i jeśli opatrzono ją symbolem "6332" więc jest z zakresu innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej a to oznacza, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. b ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem bezcelowym było składanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało więc postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Inną kwestią pozostaje, że sytuacja taka nie przekreśla starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzeczy jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój aktualny stan rodzinny, posiadany majątek oraz wysokość i źródło dochodów. Biorąc pod uwagę okoliczności znane z urzędu oświadczenie to należy uznać, za wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Te na chwilę obecną nie są specjalne. Potwierdzeniem trudnej sytuacji materialnej skarżącego jest zresztą i to, że jest on zmuszony korzystać z pomocy osób drugich. Obrazu tego nie zmienia fakt posiadania przez skarżącego drewnianego domu w którym zamieszkuje. Pomijając bowiem jego stan techniczny i wyposażenie zarówno sprzedaż jak i obciążenie tego majątku w celu zdobycia środków na pełnomocnika z wyboru godziłoby w podstawy bytowania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Mając zatem na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielkie jednak skarżący nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie prowadziłoby to bowiem do takiego zachwiania jego sytuacji materialnej, że nie byłby w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd też należało przyznać mu prawo pomocy w takim zakresie. Podjęte rozstrzygnięcie uwzględniając ogólny status majątkowy skarżącego zabezpiecza tym samym gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym, w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 KPC), nawet jeśli na danym etapie postępowania nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego. Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Mając zaś na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.