III SA/Kr 839/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2018 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A skargę oddala Starosta decyzją z dnia [...] 2018 r., znak [...], na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), rozporządzenia Ministra Transportu, budownictwa i gospodarki morskiej z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienie do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm.), odmówił wydania skarżącemu M. F. prawa jazdy kat. A. W uzasadnieniu organ wskazał na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt [...], którym orzeczono wobec M. F. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii z wyłączeniem pojazdów kat. A i T na okres czterech lat. Organ wskazał na art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy i stwierdził, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocny wyrok sądu o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W odwołaniu M. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie ww. decyzji, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami polegające na ich błędnej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, że prawo jazdy kat. A nie może zostać zwrócone osobie w stosunku do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii "B" z wyłączeniem pojazdów kategorii "A" i "T" oraz na przyjęciu, że zakaz "wydania" dotyczy także osób, które posiadają już określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami pozbawia osoby uprzednio posiadające określoną kategorie prawa jazdy do zwrotu tego dokumentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 kwietnia 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. 2017 r., poz. 1257 z późn.zm.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt [...] (prawomocny od dnia 21 października 2017 r.) orzeczono wobec odwołującego się (podano błędne imię) środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. A i T na okres czterech lat. Wykonując powyższy wyrok sądu, zgodnie z art. 182 k.p.k., organ I instancji w dniu [...] 2017 r. wydał decyzję o cofnięciu uprawnienia w kategorii B w zakresie orzeczonym przez sąd. W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a zarzuty odwołującego, dotyczące naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów prawa są nieuzasadnione. Organ II instancji, wskazał, że w dniu 25 października 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami na podstawie art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. (Dz.U.2014.970) o zmianie ww. ustawy. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii: 2) AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, D1 lub D. Skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. A w dniu 1 lutego 2018 r. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przepis ust. 1 pkt 2 tej ustawy stosuje się także do osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi: prawo jazdy nie może być wydane w stosunku do osoby wobec której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. SKO wskazało, że konsekwencją orzeczonego wyrokiem sądu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kat. B, a następnie wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia w zakresie tej kategorii, jest niedopuszczalność wydania prawa jazdy kat. A w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kat. B oraz w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia kat. B prawa jazdy. Fakt orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B prawa jazdy stanowił zatem podstawę do odmowy wydania prawa jazdy kat. A. Zakaz wydania prawa jazdy w powyższej kategorii wynika wprost z ustawy i nie stanowi podstawy do uznania, że organ administracji dokonał rozszerzającej wykładni przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i wkroczył w kompetencje sądu. Organ podkreślił, że osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy obowiązana jest spełniać wszystkie warunki przewidziane w przepisach ustawy o kierujących pojazdami, niezależnie od tego, czy ubiega się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, czy też na skutek okoliczności jakie miały miejsce w niniejszej sprawie. Zasady wydawania dokumentów prawa jazdy są dla wszystkich uczestników ruchu publicznego takie same. Niedopuszczalna wobec tego byłaby sytuacja, w której osoba pozbawiona uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B mogłaby uzyskać dokument potwierdzający jej uprawnienia w kat. A. W opinii organu, okoliczność przedłożenia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami, w sytuacji obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonych kategoriach, nie uprawnia strony do wydania mu prawa jazdy kat. A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. F. zarzucił naruszenie: - art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami polegające na: - ich błędnej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, iż prawo jazdy kat. "A" nie może zostać zwrócone osobie, co do której sąd karny zastosował środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. "B" z wyłączeniem pojazdów kat. "A" oraz "T"; - ich błędnej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, iż zakaz "wydania" prawa jazdy opisany w treści art. 12 ustawy obejmuje również zakaz "zwrotu" już wydanego uprzednio prawa jazdy, a innymi słowy, iż przepisy te mają także zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że zakaz ten dotyczy wyłącznie osób które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy. - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której były ku temu podstawy, - art. 2, art. 10 ust.1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pominięcie, iż art. 12 ust. 2 w zakresie, w jakim pozbawia osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest oczywiście niezgodny z przepisami art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] 2018 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzko Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest nieuzasadniona. Podstawą prawną ww. decyzji są przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.), a w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, które stanowią: "Art. 12. 1. Prawo jazdy nie może być wydane osobie: 2) w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu; 2. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B". Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że prawo jazdy nie może być zwrócone w zakresie prawa jazdy kategorii A (art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2) w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jak wynika z akt sprawy wobec skarżącego orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres czterech lat. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie ma więc cytowany powyżej art. 12 ust. 2 pkt 2, skoro orzeczony wobec skarżącego zakaz obejmuje kategorię uprawnień B, a skarżący domaga się zwrotu prawa jazdy kategorii A. Wobec jednoznacznej treści przepisów, stwierdzić należy, iż z woli ustawodawcy okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie kategorii prawa jazdy wynikająca z treści prawomocnego wyroku karnego, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, aniżeli objęte orzeczonym przez sąd zakazem. Ponieważ brzmienie powyższych przepisów nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, a użyte sformułowania pozwalają na proste ich rozumienie, stąd wykładnia językowa jest wystarczająca dla odczytania zawartych w nich norm. Zdaniem Sądu, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych – wyższych - kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz. U. z 2016 r. poz. 2197). Nie ma tu więc mowy o podwójnym karaniu, czy naruszeniu zasady ne bis in idem. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 (wszystkie opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia bowiem nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań, godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby zaś możliwa. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów należy stwierdzić, że nie są one zasadne, a powołane orzeczenia nie dotyczą stanu prawnego po nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami. Organ odwoławczy prawidłowo zatem wskazał na art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, jak też na nowelizację z dniem 25 października 2014 r. art. 12 ust. 2 ww. ustawy, stanowiącą, iż przepis powyższy ma również zastosowanie do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Organy wskazały bowiem na jakich okolicznościach oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie i dlaczego. W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organy administracyjne są bowiem związane treścią przepisów prawa, a te mówią wprost, że prawa jazdy konkretnych kategorii, wymienionych w ustawie, nie można wydać lub zwrócić osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ustawodawca ustanowił przytoczone wyżej przepisy jako przepisy bezwzględnie obowiązujące nie pozostawiając tym samym organom administracyjnym możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie znajdując zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji.