III SA/Kr 840/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Wojewody z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wpisała rubrykę 6 tylko siebie. Określając majątek swój wykazała mieszkanie o powierzchni 52 m2. Zadeklarowała brak zasobów i przedmiotów wartościowych. Swoje dochody określiła na 2500 zł alimentów. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że prosi o pełnomocnika z urzędu, gdyż jej sytuacja materialna uniemożliwia jej opłacenie radcy prawnego z wyboru. Podniosła, że jej sytuacja finansowa nie jest pewna, gdyż mąż złożył "odwołanie". Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wpisała 1600 zł wskazując ogólnikowo na potrzebę opłacenia czynszu, mediów, leczenia, napraw, rehabilitacji, pomocy ojcu Wezwana o złożenie dodatkowych wyjaśnień podała, że wykazane świadczenie alimentacyjne otrzymuje na podstawie wyroku Sadu Rejonowego z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb rodzinnych. Jej mąż nie partycypuje w utrzymaniu wykazanego mieszkania w żadnej części. W 2017 r. jej przychody wyniosły 4401,80 zł tytułem zasiłku dla bezrobotnych. Nie ma innego źródła utrzymania prócz wykazanych alimentów od męża. Wyjaśniła, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania to 600 zł, prąd 59 zł, gaz 40 zł, telefon i internet 70 zł, podatek od nieruchomości 180 zł, wieczyste użytkowanie 50 zł, telefon 40 zł. Do takich pisemnych wyjaśnień dołączyła kopię postanowienia z dnia 14.08.2018 r. sygn. akt [...] wydanego w przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym z którego wynika, że w sprawie o podział majątku wspólnego została zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości oraz, że ustanowiono na jej rzecz adwokata z urzędu. Dołączyła również kopię pozwu o alimenty gdzie wskazywała, że na leki przeznacza kwotę 350 zł, na wyżywienie 400 zł, na środki czystości i higieniczne 200 zł. Z dołączonej zaś kopii postanowienia SR z 23 lipca 2018 r. wydanego w sprawie o sygn. akt [...] wynika, iż wykazany przez wnioskodawczynię lokal mieszkalny wchodzi w skład majątku wspólnego jej i męża, wnioskodawczyni jest jednak samodzielnie w jego posiadaniu albowiem małżonkowie są skonfliktowani ze sobą. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 §1 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku było niewystarczające i stąd została wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie dokumentów źródłowych. Skarżąca z jednej strony udzieliła obszernych wyjaśnień. Z drugiej jednak strony nie przedstawiła dokumentów źródłowych o które była proszona tj. faktur, rachunków, historii rachunku bankowego, zeznania podatkowego za 2017 r. Takie zachowanie wnioskodawczyni komplikuje jej starania. Przypomnieć bowiem wypada iż niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). W okolicznościach tej konkretnej sprawy wyciąganie jednak z tego najdalej idących konsekwencji polegających na oddalaniu w całości wniosku strony niejako ex machina mogłoby być dla wnioskodawczyni krzywdzące. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że przedstawiona przez wnioskodawczynię wysokość wydatków bytowych odpowiada średnim cenom. W konsekwencji przyjąć należy, że po opłaceniu mieszkania (600 zł), prądu (59 zł), gazu (40 zł), internetu (70 zł) i telefonu (50 zł) wnioskodawczyni pozostaje kwota ok. 1600 zł. Wnioskodawczyni wskazuje co prawda we wniosku, że pomaga finansowo choremu ojcu lecz okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobniła. Nadto pamiętać trzeba, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, które zachowuje aktualność także na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego długi prywatne strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami tej strony wobec Skarbu Państwa do pokrycia kosztów sądowych. Wskazując na powyższe i przyjmując, że po opłaceniu wykazanych stałych wydatków do dyspozycji wnioskodawczyni realnie rzecz biorąc pozostaje kwota ok. 1600 zł z czego musi jeszcze przeznaczyć pewną kwotę na wyżywienie, leki oraz środki czystości uznać należy, że nie ma ona specjalnej możliwości czynienia oszczędności. Sytuacja taka powoduje, że choć wnioskodawczyni jest w stanie pokryć samodzielnie koszty sądowe, które przed sądem administracyjnym na obecnym etapie postępowania ograniczając się tylko do konieczności opłacenia wpisu od skargi – co zresztą skarżąca uczyniła (vide: polecenie przelewu 100 zł tytułem uiszczenia wpisu), to już opłacenie przez wnioskodawczynię własnym sumptem pełnomocnika z wyboru mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla jej koniecznego utrzymania. Okoliczność, że wykazane przez wnioskodawczynię mieszkanie potencjalnie rzecz biorąc posiada pewną wartość sprzedażną lub podkładową nie sprzeciwia się takiemu rozstrzygnięciu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wchodzi ono w skład majątku wspólnego małżonków, którzy są ze sobą skonfliktowani i że obecnie toczy się miedzy nimi sprawa o podział majątku wspólnego. To powoduje, że możliwość dowolnego rozporządzania wykazanym składnikiem majątkowym jest mocno ograniczona. Mając to wszystko na uwadze udzielono zatem wnioskodawczyni pomocy, o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa. Równocześnie wnioskodawczyni powinna mieć świadomość, że w przypadku gdyby okazało się, że okoliczności na podstawie których przyznano jej prawo pomocy w zakresie częściowym nie istniały lub przestały istnieć przyznane prawo pomocy może być cofnięte przez Sąd.