III SA/Kr 85/18
WyrokWSA w Krakowie2018-03-20
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Kazimierz Bandarzewski, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów na wniosek właściciela, nawet jeśli dotychczasowa klasyfikacja została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów nie wykluczają możliwości aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów na wniosek właściciela, nawet jeśli dotychczasowa klasyfikacja została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ewidencja gruntów i budynków ma charakter aktualny, a dane dotyczące klas bonitacyjnych nie są niezmienne. Organ prowadzący ewidencję jest zobowiązany do oceny wniosku i przedłożonej dokumentacji, a sam fakt przyjęcia operatu do zasobu geodezyjnego nie zwalnia go z tej oceny.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości złożyli wniosek o kontrolę i ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, twierdząc, że dotychczasowa wartość gruntu nie odpowiada stanowi w ewidencji. Starosta odmówił ustalenia nowej klasyfikacji, uznając, że nie wykazano wystarczających podstaw faktycznych i prawnych do dezaktualizacji dotychczasowego stanu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty, argumentując m.in. trwałość zmian glebowych i błędne zakwalifikowanie terenu do terenów górskich przez klasyfikatorów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. K., A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów skargę oddala
Decyzją z dnia 22 listopada 2007 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2017.2101) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U.2012.1246) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. znak: [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Dnia 20 grudnia 2016 r. M. i A. K. wystąpili z wnioskiem do Starosty o wszczęcie postępowania w sprawie kontroli gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działkach ewid. nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym T, gmina C. Wskazali, że jako nowi właściciele uważają, że cyt. "dotychczasowa wartość gruntu w rzeczywistości nie odpowiada stanowi w ewidencji", oraz że zlecono wykonanie kontroli gleboznawczej klasyfikacji gruntów do Biura Geodezji i Terenów Rolnych sp. z o. o.
Decyzją z [...] 2017 r. znak: [...] Starosta orzekł o:
1.odmowie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działkach nr: [...] o pow. 0,4335 ha, [...] o pow. 0,2849 ha, [...] o pow. 0,2828 ha, [...] o pow. 0,2880 ha, [...] o pow. 0,2839 ha, [...] o pow. 0,1945 ha, [...] o pow. 0,1595 ha, [...] o pow. 0,1067 ha, [...] o pow. 0,0990 ha, [...] o pow. 0,1328 ha położonych w obrębie ewidencyjnym T, gmina C - na podstawie danych z operatu technicznego z dnia 5.07.2017 r. nr [...] sporządzonego przez klasyfikatorów: E. G. i J. J.
2.pozostawieniu bez zmian dotychczasowej gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki nr [...] o pow. 0,2795 ha.
Organ podał, że ani wnioskodawca ani klasyfikatorzy nie udowodnili, że tak istotna zmiana gleboznawczych klas gruntu w dziatkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...] ma wystarczające podstawy faktyczne i prawne. Z treści przedłożonych dokumentów nie wynikają żadne okoliczności wyjątkowe, które stanowiłyby przyczynę dezaktualizacji dotychczasowego stanu i obniżenia klas gleboznawczych gruntu. Ponadto organ powołując się na §12 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów potwierdził, że "klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność. Dodał, że z treści mapy klasyfikacyjnej gruntów sporządzonej przez wykonawców klasyfikacji z datą 21.04.2017 r. jednoznacznie wynika, że podziały działek opisanych w decyzji Starosty zostały dokonane na potrzeby realizacji inwestycji budowlanych.
Od powyższej decyzji M. i A. K. złożyli odwołanie, wskazując, że postępowanie w/s gleboznawczej klasyfikacji gruntów było prowadzone wadliwie z uwagi na to, że przedłożony operat z gleboznawczej klasyfikacji gruntów - nie był rozpatrywany merytorycznie. Nie odniesiono się bowiem do odkrywek glebowych i odpowiadających im klas.
Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy podał, co następuje:
Przepis § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów wskazuje, że klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność. Zmiany w jakości i strukturze gleb są procesem bardzo powolnym i praktycznie niezauważalnym na przestrzeni nawet kilkudziesięciu lat. Obniżenie klasy gruntów jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntów rolnych z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, nie będących wynikiem działań właściciela.
W postępowaniu w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów kluczowe jest ustalenie wystąpienia zmiany w profilu glebowym. Skoro klasyfikacji gleby dokonuje się z uwagi na jakość produkcyjną z uwzględnieniem cech genetycznych gleby (art. 2 pkt 12 p.g.k.), a więc de facto z uwagi na zmiany w jej profilu, to zmiana ta powinna być wykazana niezależnie od trybu wszczęcia postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gruntu. W przeciwnym razie (niewykazania zmiany profilu) brak jest podstaw do uwidocznienia zmiany w ewidencji. Dodał również organ, że powinna być to zmiana stosunkowo trwała i mająca charakter zmiany wpływającej na naturalne właściwości gruntu, a zatem - jak wynika z definicji art. 2 pkt 12 p.g.k. - powinna wpływać na jego jakość produkcyjną. Trwałość tej zmiany nie jest obecnie przesłanką normatywną, ale zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przemawiają za taką interpretacją przepisów o klasyfikacji gleboznawczej, która dopuszcza ewidencjonowanie zmian istotnych, dotyczących jakości gleby, trudno odwracalnych, wpływających na naturalny charakter gleby, gdy powrót do poprzedniego stanu (klasy bonitacyjnej) wymaga lat lub nastąpił już w sposób istotny na przestrzeni lat. Na konieczność wystąpienia zmiany o charakterze trwałym wskazywał § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1956 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (klasyfikator mógł podnieść lub obniżyć klasę badanego gruntu jeżeli poszczególne przyczyny powodowały "trwałe podniesienie wydajności danego gruntu [...] bądź obniżenie wydajności gruntu").
Przedmiotowy wniosek dotyczył przeprowadzenia klasyfikacji gruntów dla nieruchomości stanowiącej działki nr. [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w miejscowości T. Przepisy rozporządzenia nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie aktualizacji klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Postępowanie administracyjne prowadzone w ww. trybie zmierza do ustalenia klasyfikacji gruntów. W przypadku uznania konieczności przeprowadzenia klasyfikacji postępowanie administracyjne kończy decyzja o ustaleniu bądź odmowie ustalenia klasyfikacji.
Przedmiotowe działki są głównie częścią dużych konturów klasyfikacyjnych "R llla" i "R IIIb". Użytek "R IVa" występuje tylko w niewielkiej części działki nr [...] i [...] oraz na części działki nr [...], [...] i [...].
Obowiązująca dotychczas klasyfikacja gruntów na terenie wsi T została przeprowadzona w 1978 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów. Dokonano jej dla całego kraju według jednolitych zasad. Klasy bonitacyjne zostały wyodrębnione ze względu na jakość produkcyjną gleb, ustaloną na podstawie ich cech genetycznych, a czynniki te są względnie stałe. Z treści mapy klasyfikacyjnej sporządzonej w 1978 r., wpisanej do ewidencji w dniu 6 lutego 1979 r. pod nr [...] wynika, że działka pierwotna nr [...] (w części obecnych działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]) zaklasyfikowana została głównie do konturu klasyfikacyjnego "R lll b" i w niewielkiej części do konturu klasyfikacyjnego "R IVa", w typie A- gleby bielicowej, wytworzonej z lessów (6). Działka pierwotna nr [...] (w części obecnych działek nr: [...], [...], [...], [...], [...]) zaklasyfikowana została do konturu klasyfikacyjnego "R llla" i "R lllb" w typie A- gleby bielicowej, wytworzonej z lessów (6).
Gleboznawcza klasyfikacja gruntów dla przedmiotowego obszaru została wykonana według "Tabeli klas gruntów równinnych, wyżynnych i nizinnych". Natomiast z załączonego do akt sprawy operatu technicznego, sporządzonego przez klasyfikatorów : E. G. i J. J., przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 lipca 2017 r. nr [...] wynika, że kontury klasyfikacyjne "R llla" i "R lllb" - w obszarze działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - zostały zakwalifikowane do konturu "R IVa" - co oznacza obniżenie o jedną lub dwie klasy bonitacyjne. Jedynie na części działki nr [...] i [...] pozostawiono kontur "R lll b". Z opisów odkrywek glebowych załączonych do ww. operatu wynika, że przedmiotowe działki zostały sklasyfikowane w typie gleb terenów górskich ozn. l - gleby brunatne, płowe i bielicowe. Zatem klasyfikatorzy sklasyfikowali obszar przedmiotowych działek według "Tabeli klas gruntów gleb terenów górskich".
Organ uznał, że przeprowadzona obecnie klasyfikacja została dokonana błędnie, gdyż obszar klasyfikowanych działek niewłaściwie został zaliczony do "terenów górskich", a zatem nie można było klasyfikować tego obszaru na podstawie "Tabeli klas gruntów gleb terenów górskich - Dział II", lecz według "Tabeli klas gruntów nizinnych i wyżynnych - Dział I".
Obręb T leży na terenie Karpat Zachodnich z Podkarpaciem Zachodnim, na terenie [...]. Jak ustalił organ odwoławczy jest to obszar [...]. Z protokołu z czynności klasyfikacyjnych w terenie wykonanych przez klasyfikatorów w dniu 4 kwietnia 2017 r. wynika, że klasyfikowany obszar znajduje się na wysokości 290 m n.p.m. (w sprawozdaniu technicznym operatu wysokość analizowanego terenu określono na 270-290 m n.p.m.). Wysokość tę potwierdzają mapy topograficzne. Równocześnie z protokołu tego wynika, że cyt. "analizowany obszar zajmuje część słabo spadzistego stoku o wystawie południowo - zachodniej oraz łagodną wierzchowinę i podnóże stoku - teren pagórkowaty" .
Zatem o ile lokalizacja analizowanego obszaru na terenie zewnętrznej części Karpat Zachodnich z Podkarpaciem Zachodnim mogłaby wskazywać, że teren może przynależeć do "terenów górskich", to jego wysokość diametralnie odbiegająca od wysokości określonych dla poszczególnych stref określonych w Urzędowej Tabeli Klas Gruntów (różnica poziomów to ponad 160 m od najniższej I strefy górskiej) wyklucza zdaniem organu możliwość uznania tego obszaru za "tereny górskie". Potwierdzeniem powyższego jest ukształtowanie powierzchni tj. terenów wyżynno - nizinnych (potwierdzona dokumentacją fotograficzną podczas oględzin organu I instancji).
Zgodnie z instrukcją zawartą w "Komentarzu do tabeli klas gruntów" opracowanego przez Ministerstwo Rolnictwa dla użytku klasyfikatorów i pracowników kartografii gleb – IUNG, do terenów górskich i podgórskich zaliczano południową część obszaru województw sięgającą północnym krańcem mniej więcej po miejscowości: D, B, M, W, B, C. Należały do tego obszaru w całości powiaty: nowosądecki, limanowski, nowotarski, suski, żywiecki oraz południowa część powiatów: tarnowskiego, brzeskiego, bocheńskiego, myślenickiego, wadowickiego, bielsko-białego i cieszyńskiego. Obszar ten pokrywał się w ogólnym zarysie z północnym zasięgiem skał masywnych fliszu karpackiego, niekiedy nakrytych od północy lessowatymi utworami pyłowymi. Z pewnym przybliżeniem granica tego obszaru pokrywa się też z poziomicą 300 m n.p.m.
Gleboznawcza klasyfikacja gruntów obrębu T wykonana w 1979 r. przeprowadzona została zgodnie z Urzędową Tabelą Klas Gruntów oraz powyższą instrukcją. Przedmiotowy obszar klasyfikowany był jako "tereny nizinne i wyżynne". Zatem zasadne jest przyjęcie wyżej wymienionych kryteriów, w celu zachowania ciągłości i spójności w gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Z analizy powyższego operatu wynika, że przeprowadzona obecnie klasyfikacja została wykonana błędnie, gdyż obszar klasyfikowanych działek niewłaściwie został zaliczony do "terenów górskich", a zatem nie można było klasyfikować tego obszaru na podstawie "Tabeli klas gruntów gleb terenów górskich", lecz według "Tabeli klas gruntów nizinnych i wyżynnych".
Wskazał tez organ, że przyjęcie dokumentacji geodezyjnej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego -materiału źródłowego - mającego stanowić podstawę decyzji o ustaleniu gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W szczególności organ obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjny lub kartograficzny, przyjęty do zasobu, jest wystarczający jako podstawa rozstrzygnięcia z uwagi na przedmiot postępowania (por. III SA/Kr 892/07 czy IIISA/Kr 1672/16). W związku z powyższym operat pomiarowy, włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5.07.2017 r. nr [...] nie może stanowić podstawy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów w działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obrębu T.
Na powyższą decyzję A. K. i M. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając :
- błędne przyjęcie, iż tereny gminy T położone są na terenach nizinnych, podczas gdy są to tereny górskie,
- naruszenie przepisu art. 8 kpa w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej i braku wykonania przez uprawnionego klasyfikatora gruntów kontroperatu technicznego odnoszącego się do ustaleń operatu technicznego przedłożonego przez skarżących;
- naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 12 b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez przyjęcie dokumentacji geodezyjnej bez zastrzeżeń, w związku z czym skarżący mieli podstawy uważać, że złożone dokumenty są zgodne z obowiązującymi przepisami geodezyjnymi i kartograficznymi.
W uzasadnieniu skargi wskazano obszernie na okoliczności uzasadniające zaliczenie obrębu T do terenów górskich a także brak sporządzenia przez organ kontroperatu do opracowania, na podstawie którego skarżący wnosili o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017.1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiot kontrolowanego postępowania wymaga na wstępie wskazania, że zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2017.2101), dalej Pgik, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1). Zgodnie z art. 2 pkt 12 Pgik przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Takie określenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów ma moc obowiązującą w stosunku do spraw regulowanych ustawą Pgik, oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. Zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 20 ust. 1 Pgik ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oraz oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ust. 3 tego przepisu stanowi, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Podstawą ustalania typów i klas gleby są dane zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012.1246) dalej jako rozporządzenie g.k.g.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania było rozpatrzenie wniosku skarżących o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów w zakresie klas gruntów na działkach położonych w obrębie T, gm. C, wskazanych szczegółowo we wniosku z dnia 20 grudnia 2016 r.(k. 1 akt adm.). W tym miejscu wskazać należy na nieprawidłowe twierdzenie organu odwoławczego, iż "przepisy rozporządzenia nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie aktualizacji klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Stwierdzenie takie nie ma żadnego uzasadnia w przepisach P.g.i k. ani rozporządzenia g.k.g. Stwierdzenie to stoi także w sprzeczności z podstawowym celem ewidencji gruntów i budynków, jakim jest gromadzenie aktualnych informacji o gruntach i budynkach. Zasada aktualności dotyczy wszelkich informacji i danych o których mowa w przepisach P.g.i k. oraz rozporządzeń: Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2016.1034), dalej rozporządzenie egib, oraz Rady Ministrów z dnia 12 września 2012r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U.2012.1246). Z istoty ewidencji jako rejestru aktualnych danych dotyczących nieruchomości wynika, że w przypadku zmiany tych danych, rejestracji podlegają dane aktualne, zastępujące dotychczasowe, nieaktualne dane. Zawarte w ewidencji dane, o których mowa w art. 2 ust. 12 P.g.i k. nie są danymi niezmiennymi. Okoliczność, że zgodnie z § 12 rozporządzenia g.k.g. klasyfikacja gruntów przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów nadal obowiązuje nie oznacza, że nie można jej aktualizować (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn.akt I OSK 1973/17, Lex nr 2448583). Różnica między aktualizacją danych dotyczących klas bonitacyjnych gleb a aktualizacją danych, o których mowa w rozporządzeniu egib polega jedynie na ściśle sprecyzowanym trybie i sposobie gromadzenia danych dotyczących klas bonitacyjnych gleb. Przepisy rozporządzenia g.k.g. ograniczają rodzaj tych danych oraz tryb ich pozyskiwania do sporządzenia przez podmioty uprawnione projektu ustalenia klasyfikacji, będącego wynikiem ściśle określonych czynności klasyfikatorów (§ 7 rozporządzenia g.k.g.) i sporządzonego w formie określonej § 8 rozporządzenia g.k.g.
Mając na uwadze, że Starosta upoważnił klasyfikatorów gruntu J. J. i E. G. z Biura Geodezji i Terenów Rolnych do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów ma działkach ew. nr [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obr. ewid. T gm. C, uznać należy, że czynności określone rozporządzeniem g.k.g. wykonał podmiot uprawniony i należycie umocowany do działania - zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia g.k.g. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się na wniosek skarżących – właścicieli gruntów podlegających klasyfikacji - § 3 rozporządzenia g.k.g - która to regulacja jest konsekwencją rozwiązania przyjętego art. 24 pgik, zgodnie z którym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji, zarówno z urzędu (w sytuacjach określonych w art. 24 ust. 2a pkt 1), jak i na wniosek właścicieli nieruchomości (art. 24 ust. 2a pkt 2). O ile wszczęcie postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gleboznawczej gruntu i dokonanie tej zmiany z urzędu może nastąpić tylko z przyczyn wymienionych w § 4 pkt 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, to już w przypadku postępowania prowadzonego na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji zmiana może nastąpić także z innych przyczyn. Podstawą zmiany – aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów w postępowaniu prowadzonym na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji mogą być okoliczności wymienione w § 4 pkt 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, ale również inne okoliczności uzasadniające taką zmianę.
Zasadniczą kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zaliczenie przez klasyfikatorów działek objętych sporządzonym w sprawie projektem ustalenia klasyfikacji gruntów do terenów górzystych. W sporządzonym opracowaniu w części "Analiza materiałów" klasyfikatorzy wskazali jednoznacznie, że w obowiązującej klasyfikacji z 1979 r. obręb T został błędnie zaliczony do terenów nizinnych a powinien być zaliczony do terenów górzystych. Odmowa uwzględnienia wniosku skarżących o dokonanie aktualizacji w drodze ustalenia klasyfikacji w oparciu o sporządzony operat sprowadza się bowiem do przyjętego przez organ stanowiska, że teren ten należy zaliczyć do terenów nizinno-wyżynnych a nie do terenów górzystych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał przyczyny uzasadniające powyższe stanowisko. Zdaniem Sądu stanowisko to zasługuje na aprobatę z niżej wskazanych względów.
Jak wynika z "Urzędowej tabeli klas gruntów" stanowiącej załącznik do rozporządzenia g.k.g., zasadniczy podział gruntów ornych (Część I załącznika), a takich dotyczy sporządzony projekt, to podział na "Gleby terenów nizinnych i wyżynnych – Część I, Dział I załącznika, oraz na "Gleby terenów górskich - Część I Dział II załącznika. Grunty poddane klasyfikacji nie należą do żadnej z pozostałych grup opisanych w częściach od II do VII Urzędowej tabeli klas gruntów, zatem zakwalifikowanie badanego i opisanego terenu do "terenów nizinnych i wyżynnych", bądź "terenów górskich" miało decydujące znaczenie dla zakwalifikowania gleb do poszczególnych rodzajów i klas bonitacyjnych. Z dalszych zapisów Działu II urzędowej tabeli klas gruntów aktualnie obowiązującego rozporządzenia g.k.g. wynika, że ustawodawca zaliczył do terenów górskich m. in. obszar Karpat Zachodnich z Podkarpaciem Zachodnim. Kryterium zaliczania gleb do gleb terenów górskich uczyniono strefy wysokościowe, których granice określa położenie terenu względem poziomu morza (Dział II Roz. 4 zał.). Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z w/w tabelą, Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem Zachodnim to tereny położone powyżej 450 m.n.p. (strefy od II do IV), ale także – jako strefa I - położone poniżej 450 m.n.p. Wskazując, że w obowiązującej klasyfikacji z 1979 r. obręb T został błędnie zaliczony do terenów nizinnych a powinien być zaliczony do terenów górzystych, klasyfikatorzy nie uzasadnili w żaden sposób, dlaczego zaliczenie obrębu T do terenów nizinno-wyżynnych obarczone było błędem i na czym ów błąd polegał. Celem wyjaśnienia powyższej kwestii należy posłużyć się regulacją wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. 1956.19.97), obowiązującego w dacie ustalenia klasyfikacji gruntów z 1978 r. Błąd musiałby bowiem polegać na sprzeczności z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia z 1956 r., oraz wynikającymi z niego zasadami zaliczania gleb do "terenów górzystych", względnie do "terenów wyżynnych i nizinnych". Rozporządzenie powyższe także zawierało załącznik pn: "Tabela klas gruntów", która w odniesieniu do klas bonitacyjnych gruntów ornych zawierała rozróżnienie na "gleby terenów wyżynnych i nizinnych", oraz na "gleby terenów górzystych". Przy czym brak było w tamt. rozporządzeniu przepisu określającego granice stref wysokościowych w powiązaniu z konkretnymi pasmami górskimi (jak w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu g.k.g.- roz. 4). W związku z powyższym organ wskazał na treść Komentarza do tabeli klas gruntów i zawartą w nim "Regionalną instrukcję dotyczącą bonitacji gleb terenów górzystych woj. krakowskiego i katowickiego", która wskazywała, że tereny górzyste to obszary położone powyżej 450 m.n.p.m. oraz precyzowała przesłanki zaliczania do terenów górzystych obszarów położonych poniżej 450 m.n.p.m. Obszary takie były zaliczone do terenów górzystych w przypadku stwierdzenia silnego związania z masywem Karpat silnie urozmaiconą rzeżbą terenu i budową geologiczną, a nadto w przypadku kotlin śródgórskich położonych nisko lecz znajdujących się pod wpływem klimatu górskiego. Zgodnie z powyższymi przepisami i powołanym Komentarzem, sporny obszar zaliczony został do "terenów nizinnych i wyżynnych". Zdaniem Sądu, taka kwalifikacja nie naruszała obowiązujących w dacie sporządzania projektu przepisów rozporządzenia z 1956 r. i została dokonana w sposób poprawny i zasadny. W związku z treścią zarzutów skargi podkreślenia wymaga, że obowiązująca wówczas Tabela klas gruntów stanowiąca załącznik do rozporządzenia z 1956 r. w ogóle nie zawierała regulacji dotyczącej wyłącznie gruntów nizinnych, co wbrew tej regulacji podkreślane jest w skardze. Natomiast w przedłożonym przez skarżących operacie nie wykazano na czym miał konkretnie polegać błąd przy ustalaniu klasyfikacji gruntów obrębu T w 1978r. i jaki był jego rodzaj, tym bardziej, że istnienie błędu w zakwalifikowaniu spornego terenu powodowałoby konsekwencje nie tylko odnośnie do działek stanowiących własność skarżących, ale co do całego obrębu T. Z treści wniosku wszczynającego postępowanie wynika wyraźnie, że skarżący jako nowi właściciele nie akceptują "dotychczasowej wartości gruntu" na działkach stanowiących ich własność. Zasadnie więc zdaniem Sądu wskazał organ odwoławczy, że kwalifikacja dokonana na podstawie kryterium wysokości położenia gruntu winna uwzględniać dotychczasowe ustalenia a to w celu zachowania ciągłości i spójności w gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Skoro – jak wynika z protokołu czynności klasyfikacyjnych z dnia 4 kwietnia 2017 r. klasyfikowany obszar położony jest na wysokości 270-290 m.n.p.m. a nadto stanowi część słabo spadzistego stoku o wystawie południowo-zachodniej oraz łagodną wierzchowinę i podnóże stoku - teren pagórkowaty" co potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona przez organ, to brak zdaniem Sądu uzasadnienia dla twierdzenia o błędnym zaliczeniu obrębu T do terenów "nizinnych i wyżynnych" – zgodnie z obowiązującą wówczas systematyką wynikającą z rozporządzenia z 1956 r. Nie mogły więc odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące błędnego zakwalifikowania spornego obszaru w 1978 r. , tym bardziej, że skarżący konsekwentnie wskazywali w skardze, że klasyfikowany teren został zaliczony wówczas do terenów "nizinnych". Jak wskazano już wyżej, twierdzenie to stoi w sprzeczności zarówno z systematyką rozporządzenia z 1956 r., jak i treścią zalegającej w aktach mapy klasyfikacji gruntów sporządzonej na podstawie klasyfikacji z przeprowadzonej w 1978 r. zaliczającej sporny teren do gruntów wyżynnych i nizinnych. Skoro więc zaliczenie spornego terenu do terenów "górzystego" bądź jako "nizinnego i wyżynnego" miało decydujące znaczenie dla ustalenia dalszych elementów kwalifikacji gruntów, w szczególności klas bonitacyjnych, to słusznie wskazał organ, że nie można było ustalać klas bonitacyjnych na podstawie tabeli klas gruntów gleb terenów górskich, jak lecz zasadnym było klasyfikowanie ich według tabeli klas gruntów nizinnych i wyżynnych. Przytaczane w skardze argumenty, w szczególności powoływanie się na opracowania dotyczące "różnych zagadnień" – infrastruktury, gospodarki odpadami, ochrony środowiska, różnych programów rozwojowych, a także twierdzenia dotyczące genezy powstawania gleb oraz ukształtowania terenu, według których gleby obrębu T należą do typu gleb górskich nie mogły dorowadzić do jej uwzględnienia, wobec dokonanej przez organ oceny przedłożonego przez skarżących operatu.
Podkreślenia wymaga, że dokonanie zmian w operacie ewidencji możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji, a danymi wynikającymi z przedłożonych przez stronę wnioskującą o dokonanie aktualizacji dokumentów, sporządzonych już pod wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych. Przed wprowadzeniem do ewidencji żądanych zmian organ zobowiązany jest zatem dokonać weryfikacji takiego wniosku i ocenić, czy faktycznie udokumentowano rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Zadaniem organów ewidencyjnych dokonywanie wpisów na podstawie nie budzącej wątpliwości, co do swej treści dokumentacji. Sam fakt sporządzenia stosownego projektu ustalenia klasyfikacji przez upoważnionego klasyfikatora oraz przyjęcie sporządzonej dokumentacji do państwowego zasobu nie upoważnia jeszcze do wydania decyzji uwzględniającej wniosek. Organ wydający decyzję w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obowiązany jest ocenić, czy dokumentacja taka może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w zapisach ewidencji. Zasada powyższa odnosi się także do dokumentacji jaką stanowi projekt ustalenia klasyfikacji, o którym mowa w § 8 rozporządzenia g.k.g., bowiem to organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ostatecznie decyduje o wprowadzeniu zmian w zapisach ewidencji. Za nieuzasadniony należało więc także uznać zarzut skargi dotyczący niewykonania przez uprawnionego klasyfikatora gruntów kontroperatu technicznego odnoszącego się do ustaleń operatu przedłożonego przez skarżących. Organ w sposób prawidłowy dokonał oceny przedłożonego operatu, w szczególności wskazał, że klasyfikacja gruntów wykonana w 1978 r., nie zawierała błędów, tym bardziej, że jak już podkreślono wyżej w przedłożonym operacie - poza ogólnym stwierdzeniem błędnego zakwalifikowania gruntów do terenów nizinnych i wyżynnych (nie zaś nizinnych) nie wskazano na żadne nieprawidłowości obowiązującej kwalifikacji. Organ dokonał szczegółowej analizy przedłożonej dokumentacji i ocenił ją z uwzględnieniem materiału zgromadzonego w toku postępowania, a wyniki tej oceny przedstawił w sposób jasny, czytelny i zrozumiały. Zatem organ prowadząc postępowanie na wniosek skarżących nie miał obowiązku sporządzać kontroperatu ale ocenić, czy przedłożony operat może stanowić podstawę zmian w zapisach ewidencji. Powyższe prowadzi do wniosku, że niezasadny jest zarzuty naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 12 b P.g.i k. oraz w związku z § 3 rozporządzenia g.k.g. W ocenie sądu organy w sposób dokładny i rzetelny zbadały sprawę, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wyczerpująco uzasadniły decyzje.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie określonym przepisem art. 145 § 1 p.p.s.a, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło