III SA/Kr 850/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi L. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zażalenie L. J. na postanowienie Prezydenta Miasta dnia [...] 2015 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ I instancji – Prezydent Miasta - postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w części dotyczącej zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej L. L. reprezentowanej przez J. L. (...), w sprawie z prośby wniesionej przez L. J. do protokołu przesłuchania strony z dnia 26 stycznia 2015 r. o umorzenie ww. zadłużenia. Organ I instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia pouczył stronę o możliwości wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Jak wynika z potwierdzenia odbioru postanowienia, postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 4 marca 2015 r. (k. 45 akt administracyjnych). Zażalenie L. J. od wyżej wymienionego postanowienia zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 17 marca 2015 r. W uzasadnieniu opisanego na wstępie, zaskarżonego do Sądu postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienie stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W przedmiotowej sprawie koniec terminu do wniesienia zażalenia nastąpił zatem - w myśl art. 57 § 1 k.p.a. - wraz z upływem dnia 11 marca 2015 r. Złożenie zażalenia w dniu 17 marca 2015 r. nastąpiło tym samym już po upływie 7 dniowego terminu do jego wniesienia. Podkreślono, że termin ustawowy jest terminem wiążącym zarówno organy administracji, jak i też uczestników postępowania. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Ustalono przy tym, że strona nie złożyła również wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zgodnie z art. 58 k.p.a. W tym stanie rzeczy złożone przez L. J. zażalenie uznano za wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, domagając się przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, w świetle treści art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, zawartym w Kodeksie postępowania administracyjnego, mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Skoro na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 k.p.a. służy zażalenie (§ 2 tego przepisu), to zgodnie z powyższym art. 134 k.p.a. mógł mieć zastosowanie. Zgodnie ze wskazanym art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Istotnie, z postanowień ww. przepisu wyraźnie wynika, że nie daje on możliwości organowi wyboru treści rozstrzygnięcia. Norma wysłowiona w tym przepisie ma charakter imperatywny (nakazujący). W sytuacji, gdy organ ustali, że środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji został wniesiony przez stronę po upływie ustawowego terminu, zobowiązany jest bowiem stwierdzić, na podstawie art. 134 k.p.a., wniesienie środka zaskarżenia z uchybieniem terminu. Nie zawsze jednak każde uchybienie terminu przewidzianego do wniesienia środka zaskarżenia będzie pociągać za sobą konsekwencje w postaci stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego wniesienia, a strona zostanie pozbawiona gwarancji procesowych. Przeszkodą prawną do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. będzie każdorazowo wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności przewidziane w art. 58 k.p.a., przy czym, w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, mocą art. 59 § 2 k.p.a., zastrzeżono do wyłącznej kompetencji organu odwoławczego (por. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 74/13; LEX nr 1317353. Tak więc obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnym stadium postępowania odwoławczego, jest dokonanie niezbitych ustaleń co do wniesienia przez podmiot, po pierwsze środka zaskarżenia, po drugie, z uchybieniem ustawowego terminu. Ponadto ustalenie, czy składał on wniosek o przywrócenie terminu, po którego negatywnym rozpoznaniu otwiera się dopiero możliwość wydania przez właściwy organ postanowienia z art. 134 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie, działające jako organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze - w kontrolowanym postanowieniu wskazało, że skarżąca złożyła zażalenie nie wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu. Ustalenia w tym względzie budzą istotne wątpliwości Sądu wobec znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy pism skarżącej z daty: "17.03.2015" (k. 54 i 57 akt administracyjnych). Zwrócić należy uwagę, zwłaszcza Kolegium ale i organowi I instancji, mając na względzie treść art. 132 k.p.a., że o charakterze pisma decyduje jego rzeczywista treść, a nie nazwa lub intencje organu, do którego zostało skierowane. O tym więc, czy dane pismo jest zażaleniem decyduje wnoszący poprzez wyrażenie w jego treści niezadowolenia z wydanego, w tym wypadku postanowienia, kwestionując je w ten sposób. Organ jest przecież związany żądaniem strony i nie może zmieniać jego treści przez uruchomienie według jego oceny właściwego trybu postępowania. W piśmie z dnia "17.03.2015", znajdującym się na k. 57 akt administracyjnych skarżąca domaga się umorzenia zadłużenia nie wyrażając w sposób wyraźny swojej oceny odnośnie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a ponadto co istotne, domaga się przedłużenia jej terminu odwoławczego, podnosząc przy tym, że zły stan jej zdrowia uniemożliwił jej wysłanie zażalenia w ustawowym terminie. Pismo to nie jest więc odwołaniem skarżącej z dnia 24 kwietnia 2015 r., w wyniku którego rozpatrzenia wydana została decyzja SKO z dnia 3 czerwca 2015 r. nr [...], a która nie podlega kontroli w tym postępowaniu, bo to znajduje się na k. 66 akt administracyjnych, co wynika także z treści pism organu I instancji przekazujących zażalenie (pismo z dnia 25 marca 2015 r.; k. 59 akt administracyjnych) oraz odwołanie z dnia 24 kwietnia 2015 r. (pismo z dnia 28 kwietnia 2015 r.; k. 68 akt administracyjnych). Drugie z pism z daty "17.03.2015", znajduje się na k. 54 akt administracyjnych, także zawiera żądanie umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zdaje się być jedynie podaniem skarżącej do organu "...o przesłanie ... kserokopii akt..." wobec zaistnienia okoliczności złego stanu zdrowia i niemożliwością w związku z tym zapoznania się z aktami sprawy. Wobec powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ odwoławczy, nie dokonało niezbędnych ustaleń poprzedzających wydanie stosownego aktu administracyjnego na tym etapie postępowania. Organ odwoławczy, któremu przedstawiono środek zaskarżenia, w razie wątpliwości, a te, co obrazuje powyższe istniały, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje skarżącej. Skarżąca powinna jednoznacznie potwierdzić, które z pism z daty "17.03.2015" jest jej zażaleniem na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kategoryczne więc stwierdzenie przez SKO, ze odwołująca się nie wnosiła składając zażalenie wniosku o przywrócenie terminu, zwłaszcza wobec treści jednego z pism z daty "17.03.2015", w którym odwołująca się domaga się "przedłużenia jej terminu odwoławczego, argumentując to złym stanem zdrowia uniemożliwiającym jej wysłanie zażalenia w ustawowym terminie, jest przedwczesne i nie znajduje swojego potwierdzenia bez cienia wątpliwości w aktach administracyjnych. Doszło zatem do naruszenia artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a., których postanowienia nakazują organom wyjaśnić wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności. Skutkiem tego musi być uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż tego rodzaju uchybienia natury procesowej mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium winno zatem zwrócić się do strony o wyjaśnienie, które to z jej pism z daty "17.03.2015" stanowi zażalenie, pouczając ją jednocześnie o treści art. 58 k.p.a., skutkach prawnych uchybienia terminu oraz podstawach jego przywrócenia. Dopiero wobec jednoznacznych ustaleń w tym zakresie otworzy się ewentualnie możliwość wydania postanowienia z art. 134 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł - jak w sentencji wyroku.