III SA/Kr 851/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody z dnia 20 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wojewoda decyzją z dnia 20 maja 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j. t.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] marca 2005 r, nr [...] orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego E. i B. P., z budynku nr [...] w B. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu l instancji, gdyż zaistniał stan faktyczny skutkujący wymeldowanie z pobytu stałego, o jakim stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a mianowicie opuszczenie miejsca pobytu stałego. B. P. we wniesionym do Wojewody odwołaniu podniósł, iż do opuszczenia miejsca pobytu stałego został zmuszony wraz z żoną bezprawnym działaniem teścia J. O. Opuszczenie domu nr [...] w B. traktuje jako tymczasowe usunięcie się. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu sprawy organ II instancji podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony (tak jak w niniejszej sprawie) lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, że przez "opuszczenie" należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest zatem spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przeprowadzone w sprawie postępowanie, stwierdza dalej organ, bezspornie wykazało, iż E. i B. P. o d listopada 2003 r. nie mieszkają w miejscu zameldowania na pobyt stały, w budynku nr [...] w B. Wyjaśnienia stron co do tej okoliczności są spójne. Okolicznością wymagającą wyjaśnienia jest, podnosi organ, czy stan nieprzebywania w dotychczasowym miejscu pobytu stałego jest przejawem woli osób, o jakich wyżej mowa, czy też następstwem działań faktycznych sprzecznych z ich wolą. Z wyjaśnień E. P. składanych do protokołu w dniu [...] marca 2004 r. wynika, iż powodem opuszczenia miejsca pobytu stałego był konflikt z ojcem. Nie dysponuje kluczami do spornego budynku, ale ma zamiar wraz z mężem do niego powrócić. B. P. w pisemnym wyjaśnieniu z dnia [...] lipca 2004 r. podał, iż wraz z żoną nie opuścił miejsca pobytu stałego w sposób dobrowolny, lecz w wyniku bezprawnych działań teścia J. O. (wymiana zamków w drzwiach wejściowych). Z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r, znak: [...] istotnie wynika, iż E. i B. P. zgłaszali problemy rodzinne i w wyniku tych konfliktów interweniowała nawet Policja. Z akt sprawy wynika także, stwierdza organ, iż B. P. w dniu [...] sierpnia 2004 r. złożył w Sądzie Rejonowym pozew o zaprzestanie czynienia przeszkód w zamieszkiwaniu w budynku mieszkalnym nr [...] w B., ale wedle ustaleń organu II instancji strony w dniu [...] kwietnia 2001 r. zawarły ugodę i pozew został cofnięty. Z powyższego wynika, podnosi organ, iż E. i B. P. mimo, że miejsce pobytu stałego opuścili w sytuacji przymusowej, tj. w wyniku konfliktu rodzinnego, to jednak zaakceptowali zaistniałą sytuację świadomie rezygnując z dochodzenia swoich praw na drodze prawnej, by do przedmiotowego budynku powrócić i ponownie w nim zamieszkać z zamiarem stałego w nim przebywania. W orzecznictwie administracyjnym utrwalił się pogląd, podkreśla organ, iż za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się również takie opuszczenie lokalu, które jest następstwem działań faktycznych, nawet sprzecznych z wolą osoby opuszczającej (np. w wyniku wymiany zamków w drzwiach wejściowych), jeżeli osoba ta nie podjęła prawem przewidzianych działań w celu ochrony swoich uprawnień lub z uprawnień takich świadomie zrezygnowała (tak jak w niniejszej sprawie). Organ odwoławczy z całą stanowczością podkreśla, że przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym również majątkowych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. P.. Skarżący podkreślił, że samowolnie nie opuścił miejsca stałego pobytu, był szykanowany przez teścia, który zamykał drzwi, tak że Policja 3-krotnie nakazywała wpuścić go do domu. Teść znęcał się nad nim psychicznie wyłączając prąd i wodę co zgłaszał na Policji i w Opiece Społecznej. Straszył go więzieniem i dlatego musiał chwilowo uciekać. Wymeldowanie spowoduje, że będzie wraz z dziećmi bezdomny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) jako przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym domu a wyprowadził się z niego wraz z żoną i dziećmi, na skutek działań teścia, który utrudniał im zamieszkanie. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżący, jak wynika z postępowania administracyjnego, co prawda wystąpił do Sądu Rejonowego z pozwem o zaprzestanie czynienia przeszkód w zamieszkaniu w przedmiotowym domu, lecz sprawa ta została zakończona cofnięciem pozwu. Zatem skarżący świadomie zrezygnował z dochodzenia swoich praw na drodze prawnej. Takie zachowanie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Skoro zatem skarżący wyprowadził się z lokalu utrzymanie jego zameldowania byłoby fikcją meldunkową. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona musiała ulec oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.