III SA/Kr 853/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że ma 36 metrowe mieszkanie w bloku oraz samochód [...] z 1999 roku . Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 3.972 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że znaczną cześć swoich dochodów przeznacza na leczenie. Przeszedł dwie operacje na lewą nerkę, cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa, przewlekłe schorzenia gastryczne oraz nadciśnienie. Prócz tego znaczna część wydatków przypada na dojazdy do pracy i 2-3 razy w miesiącu do K. z T. związane z "chorobami i prywatnie". Wezwany, przedłożył kopie dokumentów źródłowych w postaci pokwitowania opłat za mieszkanie na 207 zł, faktur za energię elektryczną na 59,30 zł, za telefon na 79,41 zł. Nadto zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia dokumentującego iż skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie liczone średnio na przestrzeni trzech miesięcy w wysokości 4.117,48 zł brutto wolne od zajęć sądowych, a dla wykazania licznych przewlekłych schorzeń i dolegliwości kopie obszernej dokumentacji medycznej. Przy tej okazji wyjaśnił, że wydatki na lekarstwa i wizyty lekarskie w jego przypadku kształtują się w granicach 400-500 zł. Rachunków jednak nie posiada bo nie sadził by mogłyby one być mu potrzebne. Podobnie gdy chodzi o prywatne wizyty lekarskie. Oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Dodatkowo podniósł, że miesięczne utrzymanie samochodu to koszt ok. 550 zł plus ewentualne naprawy argumentując także, że średnie koszty prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego są relatywnie wyższe. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa, przedkładając na wezwanie wskazywane kopie lub dokumenty źródłowe i udzielił dodatkowych wyjaśnień (art. 255). Z tego wszystkiego wynika, że przy miesięcznych dochodach 4.117,48 zł brutto (a więc netto około 2.903 zł - przyp. RWSA) - stałe miesięczne wydatki skarżącego - i to przyjmując dlań wersję najkorzystniejszą - zamykają się w kwocie około 1400 zł. Kwota taka wynika bowiem z sumowania wykazanych przez skarżącego stosownymi fakturami i odcinkami kosztów utrzymania mieszkania obejmujących opłatę za mieszkanie oraz wydatków na energie elektryczną i telefon a także oświadczonych przezeń kosztów zakupu lekarstw, wizyt lekarskich i kosztów utrzymania samochodu i to w maksymalnych stawkach. Skoro więc po uregulowaniu wszelkich takich płatności skarżącemu pozostaje do rozporządzenia jeszcze kwota mniej więcej 1500 zł (2900-1400=1500) to zestawiając tę kwotę z wysokością kosztów sądowych, które na obecnym etapie wpisu od skargi, przewidywanego w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm./) trudno jest bronić poglądu, że są to wydatki których skarżący nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Nie tylko bowiem nie przewyższają miesięcznej kwoty dochodów skarżącego ale nawet sum jakie po opłaceniu stałych kosztów pozostają do jej rozporządzenia uwzględniając też konieczność przeznaczenia nawet połowy z nich na potrzeby dnia codziennego gdy chodzi o wyżywienie, środki czystości etc. Ubocznie przy tym zwrócenia uwagi wymaga, że nic nie stało na przeszkodzie aby skarżący poczynił pewne oszczędności bo obiektywnie rzecz biorąc np. wydatkom na paliwo związanymi z wyjazdy do K. w celach prywatnych (vide: oświadczenie w formularzu PPF rubryka 5) trudno przypisać cechę, niezbędności. Podobnie rzecz się ma i z rachunkami za telefon, które można ograniczyć. Udzielenie więc w takiej sytuacji skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu bowiem zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa, jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. W przypadku zaś ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak - Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).