III SA/Kr 853/25

WyrokWSA w Krakowie2025-12-04

Skład orzekający: Michał Niedźwiedź, Janusz Kasprzycki, Ewelina Dziuban

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku śmierci rodzica będącego wnioskodawcą o rodzinny kapitał opiekuńczy, drugi rodzic może uzyskać prawo do świadczenia za okres poprzedzający złożenie przez niego wniosku, jeśli termin 3 miesięcy od śmierci pierwszego wnioskodawcy nie został dotrzymany?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Brak bezpośredniej regulacji w ustawie dotyczącej sytuacji śmierci wnioskodawcy nie może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia drugiemu rodzicowi, zwłaszcza gdy taka interpretacja zaprzecza celom ustawy i zasadzie "dobrej administracji". Należy stosować wykładnię systemową i celowościową, a w przypadku wątpliwości – zasadę rozstrzygania na korzyść strony.
Stan faktyczny
Skarżący M. L. złożył wniosek o przyznanie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko E. L. po śmierci swojej żony, która wcześniej złożyła taki wniosek. Organy ZUS odmówiły przyznania świadczenia za okres od maja do lipca 2024 r., wskazując na upływ 3-miesięcznego terminu na złożenie wniosku od śmierci pierwszego wnioskodawcy i brak przepisów pozwalających na przywrócenie tego terminu lub automatyczne przeniesienie prawa. Skarżący zarzucił naruszenie zasad postępowania administracyjnego i błędną wykładnię przepisów ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2025 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2025 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2025 r., znak 010070/680/7834383/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z 5 marca 2025 r., znak 010070/680/7834383/2024. Zaskarżoną przez M. L., zwanego skarżącym, decyzją z dnia 24 kwietnia 2025 r., znak: 010070/680/7834383/2024, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 35 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz. 883, zwanej dalej ustawą o rodzinnym kapitale opiekuńczym), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2025 r., znak: 010070/680.7834383/2024 o odmowie przyznania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko E. L. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 5 marca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu wypłaty świadczenia na dziecko E. L. od dnia 1 maja 2024 r. do dnia 31 lipca 2024 r., ponieważ wniosek o rodzinny kapitał opiekuńczy został złożony w dniu 6 sierpnia 2024 r. Termin 3 miesięcy na złożenie wniosku po śmierci pierwszego wnioskodawcy nie został dotrzymany. Organ wyjaśnił, że termin na złożenie wniosku o rodzinny kapitał opiekuńczy jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. Terminy wskazane w ustawie do złożenia wniosku w celu ustalenia prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego nie mogą być zmieniane lub przedłużane przez organ. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Wymienioną na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym prawo do kapitału przysługuje osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać kapitał. Natomiast na podstawie art. 4 ww. ustawy prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego przysługuje rodzicowi na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, jeżeli dziecko to wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu rodzica. Organ ustalił, że w dniu 4 sierpnia 2023 r. matka dziecka S. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko E. L. W dniu 21 sierpnia 2023 r. ZUS sporządził informację o przyznaniu prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko E. L. na okres od 1 października 2023 r. do 30 września 2024 r. w kwotach po 1000 zł miesięcznie. Kwotę rodzinnego kapitału opiekuńczego wypłacano 16-go dnia każdego miesiąca. W okresie od października 2023 r. do kwietnia 2024 r. wypłacono kwotę 7.000 zł. Prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego ustało wraz ze śmiercią wnioskodawczyni w dniu 3 maja 2024 r., stąd wypłata świadczenia została wstrzymana od maja 2024 r. Na podstawie art. 2 i art. 4 ww. ustawy osoba zmarła nie może być świadczeniobiorcą, ponieważ nie zamieszkuje już na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dziecko nie może wspólnie zamieszkiwać i pozostawać na utrzymaniu osoby zmarłej. Prawo do świadczenia zostaje przyznane wnioskodawcy po spełnieniu warunków określonych w ustawie takich jak: warunek zamieszkania w Polsce, pełnoletności wnioskodawcy, że jest rodzicem dziecka, że posiada prawo do opieki nad dzieckiem, że starsze dziecko jest członkiem rodziny. Warunki te mogą być odmienne w przypadku każdego z rodziców co oznacza, że jeden z rodziców może spełniać warunki do przyznania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego, natomiast drugi z rodziców może tych warunków nie spełniać. Stąd ustawa nie przewiduje automatycznego przenoszenia prawa ze zmarłego rodzica na drugiego rodzica, ponieważ przyznanie prawa do świadczenia wiąże się z każdorazowym badaniem spełniania warunków do przyznania świadczenia. Ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym nie zawiera regulacji szczególnych, zawartych, np. w ustawie o świadczeniu wychowawczym, umożliwiających przyznanie drugiemu rodzicowi prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego za okres poprzedzający datę złożenia wniosku. Stąd zastosowanie ma wyłącznie art. 31 ust. 2 ww. ustawy zgodnie z którym kapitał przysługuje od miesiąca złożenia wniosku. W skardze na powyższa decyzje skarżący zarzucił organowi: - naruszeniu zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a., zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron wyrażonej w przepisie art 7 k.p.a., zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a., poprzez całkowite pominięcie przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji celu wprowadzenia ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym oraz funkcji jaką miało spełniać świadczenie przyznane na podstawie przedmiotowej ustawy; - naruszeniu art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy skutkujący nieprawidłowym przyjęciem, że skoro ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym nie zawiera regulacji na wypadek śmierci rodzica będącego wnioskodawcą, to wniosek skarżącego o wypłatę świadczenia z rodzinnego kapitału opiekuńczego za okres od dnia 1 maja 2024 r. do dnia 31 lipca 2024 r. nie powinien zostać uwzględniony, - naruszeniu przepisu art 31 ust 2 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przypadku śmierci rodzica będącego wnioskodawcą świadczenie z rodzinnego kapitału opiekuńczego należy wypłacić na wniosek złożony przez drugiego rodzica począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie stwierdził, by kontrolowane decyzje zawierały kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd stwierdził jednakże, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a więc w stopniu skutkującym uchyleniem wydanych w sprawie decyzji. W rozpatrywanej sprawie istota sporu koncentruje się wobec problemu, czy w owiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a obecnie już nieobowiązującej ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz. 883, zwanej dalej ustawą o rodzinnym kapitale opiekuńczym) zawarta jest regulacja umożliwiająca przyznanie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego drugiemu z małżonków po śmierci współmałżonka , który wystąpił z wnioskiem, z zachowaniem ciągłości terminu 3 miesięcy na złożenie wniosku przez drugiego z małżonków liczonym od dnia śmierci małżonka pierwotnie składającego wniosek. Zdaniem Prezesa ZUS w ustawie o rodzinnym kapitale opiekuńczym brak jest takiej regulacji. W związku z tym każdorazowo należy badać spełnienie warunków do jego przyznania, a w świetle art. 2 i 4 ustawy, świadczenie to nie może być przyznane bo zmarły małżonek nie może być świadczeniobiorcą, gdyż nie zamieszkuje już na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a dziecko nie może wspólnie zamieszkiwać i pozostawać na utrzymaniu osoby zmarłej. W ocenie Sądu tak przedstawiona argumentacja przez organy ZUS jest kuriozalna, gdyż oczywistym jest, że osoba zmarła nie spełnia wskazanych warunków. Wydanie zatem negatywnej decyzji dla skarżącego, gdyż ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym nie przewiduje takich sytuacji faktycznych, jaka zaistniała w tym przypadku, zaś postanowienia art. 31 ust. 2 ustawy są bezwzględne, że złożenie wniosku po upływie 3 miesięcznego terminu, o którym mowa w ust. 1 tego ostatniego z przepisów, skutkuje przyznaniem świadczenia od daty złożenia wniosku, gdyż z uwagi na materialnoprawny charakter tego terminu nie jest możliwe jego przywrócenie, nie mogło zostać zaakceptowane jako działanie "dobrej administracji" na podstawie prawa. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1486/24, Naczelny Sąd Administracyjnego wskazał, że prawidłowe rozumienie zasady legalizmu wymaga uwzględnienia kilku różnych elementów dotyczących: metod rozumowania prawniczego i metod działania podmiotu prawa, wartości które są realizowane oraz formalnych warunków działania podmiotu stosującego prawo, a także skutków realizacji zachowań regulowanych przez prawo. Zdaniem NSA niewłaściwym jest zastosowanie w sprawie art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w drodze analogii. Mając na względzie tożsamość przedmiotowo-podmiotową ww. sprawy z niniejszą a także wszechstronność dokonanej przez NSA wykładni stanowiącej postawy prawnej rozstrzygnięcia, także i w tej sprawie skład orzekający odwołuje się do niej i motywów w nim wskazanych jako w pełni oddających istotę rozpatrywanej sprawy. NSA wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w doktrynie problem dopuszczalności stosowania analogii w prawie administracyjnym jest dyskusyjny. Zdecydowana większość autorów opowiada się przeciwko takiej możliwości, w drugiej zaś wyeksponował, że zasady prawa administracyjnego to zasady ius cogens, a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Tym samym zdaniem NSA analogia, jako metoda wykładni mającej służyć tworzeniu nieprzewidzianych prawem unormowań wpływających na prawa jednostki (...), jest niedopuszczalna. Oparte na analogii domniemania i subiektywna ocena luk w ustawie jako będących wyrazem nieracjonalności ustawodawcy nie mogą stanowić podstawy do oceny stosowania prawa. Równocześnie NSA podkreślił, że jeżeli chodzi natomiast o analogię na korzyść strony w prawie materialnym (tj. w odniesieniu do regulacji przyznających uprawnienia), to w tej kwestii nie ma takiej zgodności poglądów zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie (por. np. A. Wiktorowska, Istota i znaczenie (funkcje) zasad postępowania sądowoadministracyjnego, Studia Prawa Publicznego 2016, nr 2, s. 43-44; M. Kosiarski, Zakres stosowania analogii legis w prawie administracyjnym, KPP 2003, Nr 2, s. 53; E. Smoktunowicz, Analogia w prawie administracyjnym, Warszawa 1970, s. 59 i n.; uchwała składu 7 sędziów NSA z 2 października 1995 r., sygn. akt VI SA 14/95, ONSA 1995 Nr 4, poz. 156; wyrok NSA z 19 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 427/07; wyrok NSA z 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 559/08; wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2088/15). NSA podkreślił nadto, że z istoty demokratycznego państwa prawnego wynika, że niedopuszczalne jest stosowanie analogii na niekorzyść strony. Innymi słowy, organ administracji publicznej posługując się analogią nie może nałożyć na stronę obowiązków lub odmówić przyznania jej uprawnienia. Stanowisko takie - na co wskazał NSA - prezentował już od początku swojej działalności. Przykładowo wskazał, że "w wyroku z 19 października 1983 r. (II SA 1198-1202) NSA uznał niedopuszczalność stosowania w prawie administracyjnym konstrukcji analogii przy ustalaniu zakresu jego ingerencji w prawa podmiotowe jednostki (ONSA 1983/2/90), zaś w wyroku z 3 maja 1985 r. (sygn. akt II SA 112/85) NSA stwierdził, że: jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (ONSA 1985/1/27]". Następnie, co ważne, NSA zaznaczył, że działanie powyższych zasad ma kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, bowiem jedynie w ustawie można normować prawa i obowiązki obywateli i upoważniać organy do przymusowego egzekwowania tych obowiązków. Zdaniem zatem Sądu rozwiązania tej kwestii należało poszukać w analogii legis na korzyść skarżącego w ścisłym związku z wykładnią systemową i celowościową ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Zwrócić należy bowiem uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy kapitał przysługuje matce albo ojcu, przez których rozumie się także osobę, która przyjęła dziecko na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia, na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie, jeżeli dziecko to wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca, z uwzględnieniem art. 5 ust. 6. W myśl art. 5 ust. 6 ustawy w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę kapitału ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego kapitału. Wobec powyższego w hipotezę ostatnio przytoczonego przepisu wpisana jest sytuacja, gdy dziecko zamieszkuje u jednego z rodziców, a każde z nich żyje w rozłączeniu i pomimo tego, jeżeli sprawują w porównywalnych i powtarzających się okresach, to kapitał ten ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego kapitału. Celem kapitału jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Posłużenie się wobec powyższego argumentacją, że przyznanie i wypłacanie przyznanego kapitału z zachowaniem ciągłości 3 miesięcznego terminu, nie jest możliwe, jest niezasadne. Stanowi bowiem zaprzeczenie celu ustawy, tym bardziej, że, jak stanowi ust. 3 art. 4 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym "matka lub ojciec nie tracą prawa do kapitału mimo śmierci pierwszego dziecka, chyba że śmierć nastąpiła przed urodzeniem się dziecka albo przyjęciem na wychowanie dziecka, w stosunku do którego osoba, która przyjęła je na wychowanie, wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia, na które ubiegają się o ustalenie prawa do kapitału." Stanowisko Prezesa ZUS, wyrażone w kontrolowanej zaskarżonej decyzji sprzeniewierza się celowi ustawy. Przedmiotowe świadczenie, jak i inne - jak świadczenie wychowawcze – znajduje swoje konstytucyjne oparcie w uwzględnianiu dobra rodziny (art. 71 Konstytucji RP). Identyczny cel obydwu świadczeń ustawodawca zdecydował się wyrazić w przepisach, wskazując, że jest nim częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Postanowienia ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym stanowią przecież, że wnioski są składane elektronicznie. Ustalając jednakże prawo do kapitału, organ uwzględnia informacje i dokumenty, o których mowa w art. 12 ust. 3-5, oraz informacje uzyskane z rejestrów publicznych lub zweryfikowane w rejestrach publicznych, o których mowa w art. 28 ustawy, jak stanowi to art. 13 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Prawidłowe zatem procedowanie organu i to w sytuacji, gdy skarżący twierdzi, a nie zaprzeczył temu żaden z organów, że kontaktował się z ZUS, powinno polegać na działaniu na podstawie prawa ale w taki sposób, który pozwoli budować zaufanie obywateli do organów państwa. Prawidłowe rozumienie zasady legalizmu wymaga zatem uwzględnienia kilku różnych elementów dotyczących: metod rozumowania prawniczego i metod działania podmiotu prawa, wartości które są realizowane oraz formalnych warunków działania podmiotu stosującego prawo, a także skutków realizacji zachowań regulowanych przez prawo. Nic nie stało choćby na przeszkodzie, by pouczyć skarżącego, jeżeli organ nie widzi sposobu rozwiązania przypadku, o bezwzględnej konieczności złożenia wniosku przez skarżącego, by zachował 3 miesięczny termin. Wreszcie prawidłowe działanie organu powinno pozowlić na ustalenie okoliczności śmierci współmałżonka skarżącego, który wystaopł z wnioskiem o to świadczenie na dziecko, a jeżeli organ miał wątpliwości, gdzie przebywa, zamieszkuje i kto sprawuje opiekę nad dzieckiem, to wobec treści art. 26 ust. 1 ustawy, w świetle którego " Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub otrzymującej kapitał wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadkach, o których mowa w art. 33, wydatkowania kapitału niezgodnie z celem lub marnotrawienia kapitału, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zwrócić się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się lub otrzymującej kapitał kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm. 6 ), w celu weryfikacji tych wątpliwości." Organ powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy. Skoro, jak stanowi art. 35 ust. 1 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, to podnieść należy, że ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego unormował dwie nowe zasady: rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) oraz współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b k.p.a.). Przy czym w niniejszej sprawie istotnym staje się powinność organów wyznaczona art. 7a k.p.a., stanowiąca w § 1, że we wszystkich tych przypadkach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W regulacji tej urzeczywistnienie swoje znalazła zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate). Zasada ta pozwala przy tym na realizację zasady pogłębiania zaufania do organu, ustanowionej w art. 8 k.p.a. Takie unormowanie wynika z tego, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wprowadzone rozwiązanie "przyjaznej interpretacji prawa" ogranicza ryzyko obciążenia strony skutkami niejasności przepisów, a tym samym chroni zaufanie obywateli do państwa i jego konstytucyjności. Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie przysługującego stronie uprawnienia. Przez "korzyść strony" należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów - najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu. Ocena organu może doprowadzić do kilku możliwych rezultatów interpretacyjnych, dając organowi możliwość uznania różnych rezultatów za prawidłowe według własnego uznania, jednak w świetle przepisu art. 7a § 1 k.p.a. organ powinien uznać za jedynie słuszny ten rezultat, który da najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie uznał, że doszło do naruszenia przepisów postepowania: art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, jak niewłaściwej wykładni wskazanych materialnoprawnych przepisów ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, mających zastosowanie w niniejszym przypadku, w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło