III SA/Kr 854/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Ewa Michna Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczący zasiłku celowego skargę oddala I. Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Wójt Gminy przyznał J. K. (zam. S, S) zasiłek celowy na częściowe pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego spowodowanego intensywnymi opadami deszczu w lipcu 2018 r. w kwocie 6000 zł jednorazowo. II. Postanowieniem z dnia [...] 2018 r. nr [...] Wójt Gminy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...]. Powodem wznowienia postępowania były uzyskane przez organ informacje, że miejscem zamieszkania J. K. jest K, a w związku z tym organem właściwym do wydania decyzji był Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Wójt Gminy w pkt 1 uchylił swoją decyzję z dnia 23 sierpnia 2018 r. nr [...], a w pkt 2 odmówił przyznania J. K. zasiłku celowego na częściowe pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego spowodowanego intensywnymi opadami deszczu w lipcu 2018 r. w kwocie 6000 zł jednorazowo. Po rozpatrzeniu odwołania J. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] 2018 r. Zdaniem Kolegium, uznanie się przez organ I instancji za niewłaściwy w sprawie przyznania J. K. zasiłku celowego nie stanowi przesłanki wznowienia przedmiotowego postępowania, lecz stanowi podstawę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. III. Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...]. W ocenie Kolegium, decyzja Wójta Gminy została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a to art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika bowiem, że miejscem zamieszkania J. K. jest K, a w budynku w S jest zameldowany tylko tymczasowo. Kolegium uznało zatem, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie przyznania J. K. zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym w lipcu 2018 r. był Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. podniósł, że w piśmie z dnia 26 lutego 2019 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego opisał zaistniałą sytuację podtopienia nieruchomości w S w lipcu 2018 r. oraz przedstawił liczne dokumenty, pisma, zdjęcia. W związku ze wskazaniem w decyzji SKO przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. J. K. oświadczył, że GOPS wiedział wszystko co związane jest z jego osobą oraz nieruchomością w S, mieszkaniem w K, MOPS, podatkach, ich umorzeniach, zaświadczeniach oraz zamieszkania i meldunku w S od 30 lat. Ponadto J. K. dodał, że był naocznym świadkiem zdarzenia, gdyż w dniu zdarzenia w lipcu 2018 r. był obecny w S. J. K. wskazał również, iż w piśmie z dnia 20 grudnia 2018 r. oraz uzupełniającym z dnia 26 lutego 2019 r. przedstawił własną definicję pojęcia mieszkania. Dodał także, że "mój dom to nie miejsce gdzie śpię, lecz gdzie jest moje serce". J. K. podniósł, że jest właścicielem nieruchomości w S (30 lat) i jego życie koncentruje się w tym miejscu. Podał, że jest zameldowany tymczasowo pod tym adresem i tam mieszka, planuje i podejmuje życiowe decyzje oraz interesy, podkreślając, że S jest głównym ośrodkiem działalności życiowej jego rodziny. Uznał, że "wytykanie" mu w każdym piśmie, że ma mieszkanie w K "to duża niestosowność". Decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) w związku z art. 7 pkt 14, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 40 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że określenie właściwości miejscowej gminy reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Z ust. 1 tego przepisu wynika, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 kodeksu cywilnego). Kolegium wyjaśniło, że o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe. Zdaniem Kolegium, analiza akt przedmiotowej sprawy dowodzi, że J. K. jest właścicielem budynku w S i zameldowany jest tymczasowo pod tym adresem, natomiast posiada on również mieszkanie własnościowe w K, pod adresem K, ul. C. W ocenie Kolegium, ustalone w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okoliczności faktyczne sprawy wskazują na to, że centrum życiowe interesów J. K. skoncentrowane jest w K pod adresem: K ul. C. Na poparcie tego stwierdzenia Kolegium podało, że emerytura J. K. wypłacana jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w piśmie z dnia 24 września 2018 r. zaświadczył, że M. i J. K. objęci są pomocą społeczną przez ten Ośrodek od listopada 2015 r. do chwili obecnej. Z kolei, z pisma Zakładu Gospodarki Komunalnej z dnia 27 września 2018 r. wynika, że J. K. w czerwcu 2017 r. złożył oświadczenie, że w budynku położonym w miejscowości S nr [...] zamieszkuje jedna osoba łącznie przez jeden kwartał w ciągu roku. Również z pisma z dnia 25 września 2018 r. wynika, że w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi J. K. oświadczył, że na terenie nieruchomości S nr [...] zamieszkuje jedna osoba przez okres 1 miesiąca w ciągu roku. Ponadto dołączona do akt sprawy dokumentacja medyczna świadczy o tym, że J. K. i jego małżonka korzystają z podstawowej opieki zdrowotnej i leczenia specjalistycznego w K. Zdaniem Kolegium, z powyższego niezbicie wynika, iż centrum życiowych interesów J. K. koncentruje się pod adresem: K ul. C, pod którym to adresem jest zameldowany. Kolegium uznało zatem, że skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy miejscem zamieszkania J. K. jest K, a decyzja z dnia [...] 2018 r. nr [...] została wydana przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Wójta Gminy, to decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. z naruszeniem art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W wyżej przedstawionym stanie faktycznym sprawy organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie J. K. zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym w lipcu 2018 r. był bowiem Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem Kolegium, wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest jedną z samoistnych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. do stwierdza jej nieważności. W związku z powyższym Kolegium uznało, że decyzję z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr SKO-NP-4115-5/19 należy utrzymać w mocy. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się J. K. i pismem z dnia 8 lipca 2019 r. wniósł na nią skargę. Zdaniem skarżącego, Kolegium nie dokonało starannej oceny załączonych przez niego pism oraz dowodów, a uzasadnienie decyzji jest tendencyjne i stronnicze. Ponadto organ nie wziął pod uwagę wielu ważnych dowodów, wyjaśnień i argumentów, opierając się jedynie na nieprawdziwych argumentach i poszlakach Urzędu Gminy, że wraz z żoną leczą się w K, że emeryturę wypłaca mu Oddział ZUS, że ma mieszkanie w K i że pomagał mu MOPS. Skarżący stwierdził, że przedstawione przez niego dowody, pisma, zdjęcia i argumenty zostały pominięte, a Kolegium nie odniosło się do wielu jego twierdzeń zawartych w złożonych pismach. Skarżący podkreślił, że Urząd Gminy znał jego sytuację od wielu lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. J. K. wyjaśnił, że korzysta z pomocy MOPS-u na refundację recept i tego typu spraw. Podał, że prowadził z żoną działalność i opłacał najniższe składki. Dlatego mają teraz z żoną najniższe emerytury. Jego żona mieszka w K, gdyż powietrze jest lepsze niż w S. Podał także, że dotychczas dostawał co roku pieniądze z Urzędu Gminy w związku z zalewaniem domu w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga J. K. jest nieuzasadniona. Jest bezspornym, że zasiłek celowy na częściowe pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego spowodowanego intensywnymi opadami deszczu w lipcu 2018 r. został przyznany J. K. przez Wójta Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...]. Spornym między stronami jest to, czy powyższa decyzja Wójta Gminy jest wydana przez właściwy organ, jak chce tego skarżący, czy też dotknięta jest wadą nieważności, jak twierdzi to Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jest niewątpliwym, że o ile decyzja jest wydana przez organ niewłaściwy to powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego wobec treści art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.),który stanowi: "Art. 156. § 1. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;" Z powyższego wynika, że organ administracyjny w sytuacji, gdy dostrzeże decyzję wydaną przez organ niewłaściwy obowiązany jest do stwierdzenia nieważności tej decyzji. W takiej sytuacji organ administracyjny nie ma możliwości wyboru, albowiem stwierdzenie nieważności nie jest wydawane w warunkach swobodnego uznania organu, ale należy do tzw. decyzji związanych. W związku z powyższym istotne jest ustalenie, czy Wójta Gminy był uprawniony do wydania decyzji z dnia [...] 2018 r. nr [...], przyznającej J. K. zasiłek celowy na częściowe pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego spowodowanego intensywnymi opadami deszczu w lipcu 2018 r. Zdaniem Sądu, rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując, że Wójt Gminy nie był uprawniony do wydania decyzji z dnia [...] 2018 r. nr [...], przyznającej J. K. zasiłek celowy, albowiem zasiłek ten został przyznany na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z późn. zm.), która w art. 101 ust. 1 stanowi: "Art. 101. 1. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie." Z powyższego wynika, że dla zgodnego z prawem – legalnego - przyznania pomocy społecznej istotnym jest przyznanie tych świadczeń przez gminę, w której osoba ubiegająca się o świadczenie zamieszkuje. Z tego względu niezwykle ważne jest ustalenie miejsce zamieszkania, a nie tylko miejsca pobytu, osoby ubiegającej się świadczenie – w tym wypadku ustalenie miejsca zamieszkania J. K. ubiegającego się o przyznanie mu zasiłku celowego (na częściowe pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego spowodowanego intensywnymi opadami deszczu w lipcu 2018 r.) Przy ustalaniu miejsca zamieszkania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 kodeksu cywilnego). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 54/12 (opubl. LEX nr 1332352): "Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Powyższa ustawa nie definiuje pojęcia miejsce zamieszkania. Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, pojęcie to rozumiane jest zgodnie z regulacją zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny". Na wskazanej wyżej podstawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze – zdaniem Sądu - prawidłowo ustaliło, że miejscem zamieszkania skarżącego J. K. jest K, ul. C, gdzie ma mieszkanie własnościowe, w którym jest zameldowany wraz z żoną na pobyt stały, gdzie leczy się, otrzymuje emeryturę i gdzie, co jest w sprawie także istotne, od 2015 r. do chwili obecnej korzysta razem z żoną ze świadczeń z pomocy społecznej przyznawanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. To wszystko, jak również to, że w S nr [...] J. K. zameldowany jest na pobyt czasowy, jak również to, że w okręgu gminy K składa oświadczenia, iż pod adresem S nr [...] zamieszkuje jedna osoba jedynie w pewnej części roku – okresie kwartału, czy nawet tylko w okresie 1 miesiąca w ciągu roku - powoduje, że nie sposób podważyć ustalenia dokonane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze , które wskazują na to, że miejscem zamieszkania J. K. jest K, ul. C, a nie S nr [...], gdzie niewątpliwie z racji posiadania domu czasami skarżący przebywa. W takiej sytuacji, słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja z dnia [...] 2018 r. nr [...] przyznająca J. K. zasiłek celowy wydana przez Wójta Gminy została wydana przez organ niewłaściwy, a zatem obarczona jest wadą nieważności. Sąd w pełni podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1572/17 (opubl. LEX nr 2466908): "Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. (...) Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jest (...) wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony." Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wskazało jako podstawę prawną wydanej decyzji art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i dokładnie wyjaśniło obowiązek zastosowania tego przepisu. Sąd stwierdza jednocześnie, że skarga J. K. nie zawiera zarzutów mogących być uwzględnionymi. Sąd nadto podkreśla, iż nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu naruszeń prawa – ani prawa materialnego, ani procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem – mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w wyroku.