III SA/Kr 858/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi D. L. – S., W. L. na decyzję Wojewody z dnia 21 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wymeldowaniu z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących D. L. – S., W. L. kwotę 136,- ( sto trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 maja 2010 r., znak: [...], Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) – uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], Wójt Gminy odmówił uchylenia czynności materialno - technicznej polegającej na wymeldowaniu w dniu 25 września 2006 r. A. T. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego przy ul. A w B. W jej uzasadnieniu organ I instancji zacytował przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując, że A. T. złożył w dniu 25 września 2006 r. wniosek o wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu, zatem czynność materialno - techniczna przebiegła prawidłowo. Ponadto organ wskazał, że z budynku przy ulicy A zostały usunięte wszystkie rzeczy osobiste A. T., a cała nieruchomość została sprzedana. W przedmiotowym budynku zamieszkał nowy właściciel. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. T. podnosząc, że okoliczności przytoczone przez organ i instancji nie dowodzą, iż czynność materialno - techniczna jego wymeldowania przebiegała prawidłowo. A. T. wskazał, że zgodził się na wymeldowanie z budynku przy ul. A, jednakże pod warunkiem, iż zostanie zameldowany w budynku położonym przy ul. C w B. Podniósł, że nigdy nie zgodziłby się na wymeldowanie z pobytu stałego, bowiem nie mógł narazić się na sytuację, że nie miałby gdzie powrócić po wyjściu z zakładu karnego. Wyjaśnił, że Urzędowi Gminy w chwili jego "przemeldowania" wiadomym był fakt, się przebywa w zakładzie karnym, bowiem poinformował o tym urząd w stosownym oświadczeniu. Podkreślił, że nie wiedział, że może być zameldowany tylko wtedy, gdy przebywa w przedmiotowym budynku. Wskazał, że decyzją z dnia 26 czerwca 2009 r. Wójt Gminy wydał decyzję, w której orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej polegającej na zameldowaniu go na pobyt stały w budynku mieszkalnym przy ul. C w B. W takiej sytuacji, w ocenie A. T., analogicznie należało anulować czynność wadliwego jego wymeldowania z budynku przy ul. A w B. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9, 10, 40 § 2, 107 § 3 k.p.a. oraz naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie organu odwoławczego sprawa, dotycząca anulowania czynności materialno – technicznej, polegającej na wymeldowaniu w dniu 25 września 2006 r. A. T. z pobytu stałego z budynku przy ul. A w B, jest nierozerwalnie związana, a nawet jest konsekwencją uprzednio prowadzonego postępowania przed tym organem, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] 2009 r., orzekającej o anulowaniu czynności materialno - technicznej, polegającej na zarejestrowaniu w dniu 25 września 2006 r. pobytu stałego A. T. w budynku przy ul. C w B. Organ odwoławczy wskazał, że skoro w wyżej wymienionym postępowaniu wykazano, że A. T. w dacie zameldowania nie mieszkał w budynku przy ul. C w B, ponieważ przebywał w zakładzie karnym, to oczywistym też było, że nie nastąpiło także opuszczenie lokalu przy ul. A w B - to jest dotychczasowego miejsca pobytu stałego skarżącego. Co prawda w dniu 8 października 2009 r. organ meldunkowy zwrócił się do A. T. stosownym pismem o zajęcie stanowiska i złożenie ewentualnych wniosków i wyjaśnień, jednakże przesłał mu w załączeniu wybiórczy materiał dowodowy. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przyjętym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ I instancji powinien przesłać A. T. kserokopię całości akt sprawy (potwierdzoną za zgodność z oryginałem), tak, aby on mógł zapoznać się z aktami i złożyć swoje żądania i wnioski. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że jak wynika z akt sprawy, jedna ze stron tego postępowania tj. D. L. – S. umocowała jako swego pełnomocnika W. L., który został pominięty i nie otrzymał decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2010 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu faktycznym swej decyzji organ I instancji popełnił błąd natury logicznej, ponieważ stwierdzając: "ustalono, że A. T. złożył wniosek o wymeldowanie w dniu 25 września 2006 r. czynność materialno - techniczna przebiegła prawidłowo" nie wskazał na podstawie, jakich dowodów wysnuł takie wnioski. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, by A. T. złożył, czy też w jego imieniu został złożony w dniu 25 września 2006 r. w organie meldunkowym formularz "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego" - a tylko taki dowód umożliwiałby powyższe stwierdzenie. Ponadto organ I instancji nie podał, na czym polegała owa prawidłowość czynności materialno - technicznej. Z kolei w uzasadnieniu prawnym decyzji organu I instancji błędnie powołano przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który to przepis odnosi się do innego przedmiotu postępowania tj. wymeldowania, pomimo iż niniejsza sprawa meldunkowa prowadzona była przez organ I instancji w oparciu o przepis art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła D. L. – S. i W. L. podnosząc, że odmowa anulowania czynności materialno-technicznej polegająca na wymeldowaniu w dniu 25 września 2006 r. A. T. jest zgodna z jego wnioskiem. Z wniosku tego wynika, że A. T. chce mieszkać przy ul. C w B, a jego oświadczenie zostało zaakceptowane przez aktualnych właścicieli nieruchomości, rodzinę A. T. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kwestionowana przez skarżących decyzja organu odwoławczego wydana została w niniejszej sprawie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Art. 138 § 2 k.p.a. daje organowi odwoławczemu kompetencje do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 k.p.a. tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego. Mając powyższe na uwadze, dokonując weryfikacji prawidłowości stanowiska Wojewody, wyrażonego w zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że jest ono nietrafne i narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości po oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ustawy). W sytuacji natomiast wątpliwości, co do zgłoszonych danych o wymeldowaniu bezsprzecznie rozstrzyga organ gminy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Istotą sporu w tej sprawie jest kwestia, czy uznać można było za prawidłowe oświadczenie woli A. T. opuszczenia lokalu przy ul. A w B, i co za tym idzie, czy w sytuacji, gdy w tym czasie przebywał on w jednostce penitencjarnej, można było mówić o dobrowolnym i trwałym przez niego opuszczeniu tego lokalu. Zgodzić się należy z poglądem organu odwoławczego, że przebywanie w jednostce penitencjarnej nie posiada charakteru dobrowolności, nie mniej jednak zauważyć należy, że sam A. T. wyraził wolę opuszczenia lokalu przy ul. A w B. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie jest zdania, że to oświadczenie woli uczestnika postępowania - A. T. – którego kopia zalega w aktach administracyjnych sprawy na k. 41 - o wyrażeniu zgody na "przemeldowanie" wolne jest od wad i jest zrozumiałe. Nie ma wątpliwości, że wyraża ono wolę między innymi wymeldowania z lokalu przy ul. A w B, co jest przedmiotem niniejszej sprawy. Nie ma też w materiale dowodowym żadnych okoliczności świadczących o wywieraniu na niego jakiegokolwiek przymusu fizycznego, czy też okoliczności wyłączających świadome albo swobodne powzięcie przez niego decyzji i wyrażenie woli. Tłumaczenie, że gdyby wiedział on, że przesłanką skutecznego zameldowania przy ul. C w B jest przebywanie w tym miejscu w chwili rejestracji, to by nigdy nie wyraził zgody na wymeldowanie z adresu przy ul. A, należy uznać za próbę obrony swoich interesów przez uchylenie się od skutków tego oświadczenia. W ocenie Sądu sytuacji tej nie można uznać jako pozostawanie przez A. T. w błędzie, co do prawa. Analiza znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy kopii formularza z 25 września 2006 r. nie pozostawia wątpliwości, że fakt jego przebywania w chwili rejestracji pod wskazanym adresem – ul. C w B – nie dość, że potwierdziło podpisami dwoje osób, to wiarygodność tych danych potwierdził własnoręcznym podpisem sam A. T. Wobec tego można stwierdzić, że co najmniej nie zachował się on jak racjonalnie działający człowiek i nie dopytał się bądź to samych osób potwierdzających jego pobyt przy ul. C w B na wskazanym formularzu, czy to kierując odpowiednie pismo do organu meldunkowego o wyjaśnienie przesłanek skutecznego jego zameldowania pod "nowym" adresem. W takim razie nie może on uchylić się od skutków prawnych złożonego przez siebie oświadczenia woli powołując się na niewiedzę w tym zakresie, czy przerzucając odpowiedzialność na organ administracji publicznej, która gdyby nie wskazane okoliczności, mogłaby być kwalifikowana jako błąd, co do prawa. Sam stwierdza w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r., że obawiał się, że organ administracji nie powiąże ze sobą sprawy jego wymeldowania z adresu przy ul. A i zameldowania pod adresem przy ul. C, co wskazuje raczej na jego świadomość w tym zakresie (k. 31 akt administracyjnych). Argumentacja organu odwoławczego, polegająca na tym, że ocena stanu faktycznego sprawy anulowania zameldowania skarżącego w budynku przy ul. C w B przekłada się na ocenę rozpatrywanej sprawy wymeldowania skarżącego z budynku przy ul. A w B gdyż, skoro skarżący nie mógł przebywać z tych samych powodów pod dotychczasowym jak i "nowym adresem", to nie mogło dojść do jego wymeldowania, jest nietrafna. O ile do zameldowania pod określonym adresem konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: faktu przebywania w chwili rejestracji pod tym adresem (corpus) i wyrażenie zamiaru przebywania pod tym adresem na stałe (animus), to przy wymeldowaniu wystarczającym jest wyraźne, dobrowolne, wyrażenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a więc rezygnacji z niego jako swojego centrum życiowego. Nie jest, więc potrzebne przebywanie w tym miejscu w chwili wyrażania tego zamiaru i następnie w tym samym czasie jego opuszczenie. Zaprezentowana przez Wojewodę wykładnia przepisów prawa materialnego, dotyczących wymeldowania i zameldowania, jest błędna i narusza te przepisy w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Skoro w tej sprawie A. T. wyraźnie zrezygnował z tego, by lokal przy ul. A w B zarówno w trakcie jego pobytu w jednostce penitencjarnej, jak i po jej opuszczeniu, stanowił jego ośrodek osobistych i majątkowych spraw, uznać należało, zatem za wystarczającą przesłankę do jego wymeldowania z adresu przy ul. A w B bez względu na niemożność równoczesnego jego skutecznego zameldowania na pobyt stały przy ul. C w B, które to aspekty są i były przedmiotem odrębnego od niniejszego postępowania. W obliczu okoliczności wskazanych na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. nie znajduje potwierdzenia zarzut organu odwoławczego, że W. L. został pominięty jako pełnomocnik D. L. – S. i nie otrzymał decyzji organu I instancji, co było w ocenie Wojewody naruszeniem art. 10 i 40 § 2 k.p.a. Skarżący W. L. wyjaśnił, bowiem, że w kopercie skierowanej do niego (a został ujęty w tzw. rozdzielniku decyzji organu I instancji jako otrzymujący decyzję) były dwie decyzje, przez co rozumiał, że jedna z nich była skierowana do niego jako pełnomocnika siostry. Nie można również uznać, że nastąpiło naruszenie przez organ I instancji art. 10 k.p.a. poprzez nie przesłanie A. T. całego materiału dowodowego i nie umożliwienie mu w ten sposób zapoznania się z jego całością, ustosunkowania się do poszczególnych dowodów. W skład materiału dowodowego wchodzą między innymi oprócz pisma z 13 sierpnia 2009 r. kopia oświadczenia A. T. o wyrażeniu zgody na "przemeldowanie", kopia formularza zgłoszenia stałego pobytu z 25 września 2009 r., które to składał sam A. T., a nadto w aktach znajdują się zawiadomienia o wszczęciu i przedłużeniu terminu załatwienia niniejszej sprawy, pismo kierowane do jednostki penitencjarnej z 7 września 2009 r. i odpowiedź na nie z 10 września 2009 r. pisma przewodnie organu I instancji do organu odwoławczego, wyciągi z rejestru gruntów i odpisy zwykłe z ksiąg wieczystych, kopia pełnomocnictwa dla W. L. w formie aktu notarialnego. Żadnych innych dowodów, co do okoliczności istotnych dla treści rozstrzygnięcia, organ I instancji nie przeprowadzał. Zarzut Wojewody byłby wobec tego uzasadniony wtedy, gdyby wykazał on, że organ I instancji przeprowadził taki dowód, z którym nie zaznajomił się uczestnik postępowania i które to uchybienie miałoby znaczenie dla treści rozstrzygnięcia. Skoro takiego dowodu organ I instancji nie przeprowadzał, nie można automatycznie powoływać się na naruszenie zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu. Nie ma też racji organ odwoławczy stwierdzając, że z materiału dowodowego nie wynika, by A. T. składał, czy też w jego imieniu był składany, formularz z 25 września 2009 r. Kopia takiego formularza znajduje się w aktach administracyjnych na k. 42. Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że jednym z błędów uzasadniających uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej, było przywołanie w uzasadnieniu tej decyzji treści art. 15 ust. 2 ustawy. Jakkolwiek można mieć zastrzeżenia, co do spełniania przez uzasadnienie decyzji organu I instancji modelowego wzorca "dobrego uzasadnienia", to tego uchybienia wobec wyraźnego działania organu I instancji, co przyznaje sam organ odwoławczy, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy, uznać za wystarczający powód naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. i uchylenia decyzji tego organu. Nawet w sytuacji, gdy istnieje sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem a treścią rozstrzygnięcia, za miarodajne bierze się pod uwagę rozstrzygnięcie i gdy nie narusza ono prawa decyzje z taką wadą uzasadnienia uznaje się za prawidłową. Skoro organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo postępowanie to przeprowadzone zostało w sposób niewystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia lub z rażącym naruszeniem przepisów procesowych a organ odwoławczy nie mógł dokonać uzupełniającego postępowania dowodowego w ramach art. 136 k.p.a., należało stwierdzić, że decyzja Wojewody z 21 maja 2010 r., znak: [...], zapadła z naruszeniem postanowień art. 138 § 2 k.p.a., który ustanawia wyjątek od merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy. Żadne, bowiem inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być wystarczającą podstawą do jej uchylenia, prócz tych kwestii wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. " a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.