III SA/Kr 86/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skarg E. K. – S. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2014 r. nr [...], z dnia 14 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 514 (pięćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Marszałek Województwa w dniu [...] 2014 r. wydał następujące decyzje: 1) znak: [...], którą ustalił wysokość nienależnie pobranych przez E. K. – S. świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2005 r. znak: [...], w kwocie 2.430 zł, za okres od 1 kwietnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r.; 2) znak: [...], którą ustalił wysokość nienależnie pobranych przez E. K. – S. świadczeń rodzinnych przyznanych decyzjami Wójta Gminy B z dnia [...] 2006 r. znak: [...] oraz z dnia [...] 2006 r. znak: [...], w kwocie 6.244 zł, za okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Jako podstawę prawna tych rozstrzygnięć wskazano art. 21 ust. 1 i 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) oraz art. 104 kpa. Od powyższych decyzji E. K. – S. złożyła odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dwoma postanowieniami z dnia 14 listopada 2014 r. znak: [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło na podstawie art. 129 § 2 kpa, że odwołania E. K. – S. zostały wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniach SKO wskazało, że obie opisane wyżej decyzje Marszałka Województwa zostały doręczone odwołującej się dnia [...] 2014 r., zaś odwołania od nich wysłano za pośrednictwem Poczty Polskiej 22 października 2014 r. Kolegium stwierdziło, że ostatnim dniem do wniesienia tych odwołań 21 października 2014 r., a więc oba odwołania zostały wniesione przez E. K. – S. z uchybieniem terminu. E. K. – S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powyższe postanowienia SKO i zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 kpa wskutek braku należytego zbadania okoliczności faktycznych oraz art. 134 w związku z art. 144 kpa wobec stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołań, pomimo jego zachowania. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonych postanowień oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu podała, że 7 października 2014 r. przesyłka zawierająca decyzje organu I instancji była ekspediowana do odbiorczej placówki pocztowej w B, do której dotarła dopiero 8 października 2014 r. Skarżąca zarzuciła również organowi brak należytego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących daty doręczeń decyzji. Ponadto skarżąca przedłożyła pismo Poczty Polskiej z dnia 23 grudnia 2014 r., z którego wynika, że przesyłki polecone zawierające decyzje Marszałka Województwa zostały doręczone skarżącej 8 października 2014 r. W piśmie tym Poczta Polska zaznaczyła, że potwierdzenia odbioru są odsyłane do nadawców i dlatego nie ma możliwości sprawdzenia poprawności wpisanej na tych potwierdzeniach daty doręczenia. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł o oddalenie skarg, wskazując, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru przez skarżącą decyzji organu I instancji wynika, że doręczenie tych decyzji nastąpiło 7 października 2014 r. Prokurator podniósł też, że pismo Poczty Polskiej nie wyjaśnia ostatecznie daty doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skargi skutkują uchyleniem zaskarżonych postanowień SKO. Podstawę prawną postanowień SKO stanowił art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast 129 § 2 kpa stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Powołane przepisy wskazują, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ma charakter proceduralny i jest wydawane na wstępnym etapie postępowania odwoławczego, na którym bada się spełnienie wymogów formalnych odwołania, w tym dochowanie terminu do jego wniesienia określonego w art. 129 § 2 kpa. Proceduralny charakter postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w żaden sposób nie zdejmuje jednak z organu administracji publicznej obowiązku nałożonego na niego przez art. 7 kpa (podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego) oraz art. 77 § 1 kpa (wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego). Nie ulega wątpliwości, że jeśli w toku badania terminu wniesienia odwołania wyłonią się niejasności co do stanu faktycznego, organ II instancji ma obowiązek przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające (tak: G. Łaszczyca "Komentarz do art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego" – Lex Omega). W konsekwencji należy przyjąć, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 kpa. W przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 kpa i art. 77 kpa, a naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 11 maja 1994 r. sygn. akt SA/Gd 2813/93 – Lex Omega nr 26006). Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że SKO naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Niewątpliwie kluczową okolicznością dla stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu jest data doręczenia stronie decyzji zaskarżonej odwołaniem, ponieważ ta data stanowi podstawę do obliczenia terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Sąd uznał, że w świetle przedstawionego przez skarżącą pisma Poczty Polskiej z dnia 23 grudnia 2014 r. istnieją wątpliwości co do daty doręczenia skarżącej obu opisanych wyżej decyzji Marszałka Województwa i niejasność ta powinna zostać wyjaśniona przed wydaniem postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołań. Zauważyć trzeba też, że przywołane pismo Poczty Polskiej wskazuje jako datę doręczenia decyzji organu I instancji dzień 8 października 2014 r., lecz wyraźnie stwierdza, że data ta nie została skonfrontowana z datą odbioru wpisaną na potwierdzeniach odbioru obu decyzji organu I instancji. W aktach administracyjnych z kolei znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji Marszałka Województwa, na których widnieje data 7 października 2014 r. w miejscu podpisu doręczającego oraz data 8 października 2014 r. w miejscu datownika placówki oddawczej. Ponadto odbiór został potwierdzony własnoręcznym podpisem E. K. – S., lecz data znajdująca się obok tego podpisu (7 października 2014 r.) została umieszczona za pomocą pieczęci. W ocenie Sądu okoliczności te wskazują na to, że konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez SKO za pomocą wszystkich dostępnych środków dowodowych daty doręczenia skarżącej obu spornych decyzji Marszałka Województwa, zaś brak takich ustaleń stanowił naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Kolegium orzekło, że odwołania E. K. – S. zostały wniesione z uchybieniem terminu bez jednoznacznego ustalenia daty doręczenia decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 514 zł, na którą złożyły się koszty zastępstwa procesowego związanego z wniesieniem dwóch skarg (480 zł) oraz opłaty za dwa udzielone pełnomocnictwa procesowe (34 zł).