III SA/Kr 861/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2010r. sygn. akt III SA/Kr 861/09 odrzucającego skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2008r. znak [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010r. sygn. akt III SA/Kr 861/09 odrzucił skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2008r. znak [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie do zaskarżenia doręczone zostało skarżącemu w dniu 07.07.2010r. W dniu 22.10.2010r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29.10.2010r. sygn. akt III SA/Kr 861/09 Referendarz Sądowy przyznał skarżącemu adwokata. Zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 10.12.2010r. na pełnomocnika z urzędu został dla skarżącego wyznaczony adwokat M. Z., które to zarządzenie doręczono adwokatowi w dniu 17.12.2010r. W dniu 23.12.2010r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Sądu skargę kasacyjną na opisane na wstępie postanowienie Sądu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek został uzasadniony brakiem zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zarówno ze strony skarżącego, ze względu na objęcie skargi kasacyjnej przymusem adwokackim, jak też ze strony pełnomocnika, który uzyskał wiedzę o wyznaczeniu go na pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wniósł również o przyznanie kosztów pomocy prawnej według norm przepisanych albowiem nie zostały pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 p.p.s.a skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarżący J. P. odebrał zaskarżone postanowienie z uzasadnieniem w dniu 07.07.2010r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zatem w dniu 06.08.2010r. Skarga kasacyjna została wniesiona dopiero w dniu 24.12.2010r., co uzasadnia stwierdzenie, że wniesienie skargi kasacyjnej zostało dokonane z uchybieniem ustawowego terminu. Co do wniosku o przywrócenie terminu – ustawa wskazuje warunki, jakie strona musi spełnić, by wniosek o przywrócenie terminu został przez sąd uwzględniony. Chodzi tu w szczególności o przewidziany w art. 87 § 1 cyt. ustawy wymóg złożenia wniosku o przywrócenie terminu w określonym ustawą terminie, tj. w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i przewidziany w art. 87 § 4 wymóg dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonano w terminie. Odnosi się ta regulacja również do działań pełnomocnika. Przesłanki te mają charakter formalny, których spełnienie warunkuje w ogóle rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu warunki formalne wniosku zostały w sprawie spełnione, przy czym należy wziąć pod uwagę specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika profesjonalnego z urzędu po wydaniu wyroku. Generalnie, wniosek taki, złożony po wydaniu wyroku nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ale może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.03.2008r. II FZ 105/07, że nie jest prawidłowa taka praktyka, kiedy osobie przyznaje się pomoc prawną w postaci profesjonalnego pełnomocnika, a następnie uniemożliwia się jej skorzystanie z tej pomocy. Wracając do warunków formalnych wniosku – termin 7 - dniowy na wniesienie wniosku od ustania przyczyny uchybienia należy odnieść do działań pełnomocnika. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r.) ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Od dnia wejścia w życie tej nowelizacji art. 244 § 2 p.p.s.a. należy przyjmować, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez pełnomocnika strony wyznaczonego przez sąd z urzędu rozpoczyna swój bieg najwcześniej od dnia, w którym pełnomocnik ten został zawiadomiony przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych lub rzeczników patentowych o wyznaczeniu go do reprezentowania określonej strony postępowania. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ustanowienie wyżej wskazanych profesjonalnych pełnomocników stanowiło dopiero uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa i od dnia udzielenia pełnomocnictwa biegł 7 – dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Aktualnym pozostaje poza tym orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.05.2009r. sygn. akt II FZ 125/09 , który uwzględnia okoliczność, która zaszła w niniejszej sprawie a mianowicie to, że ustanowiony w trybie art. 244 p.p.s.a pełnomocnik wnosi już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd uznał, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym doradca podatkowy (adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skarg kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pogląd ten gwarantuje równość w sytuacji wyznaczania pełnomocnika z wyboru jak i z urzędu oraz czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia. Rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej powstała zatem w niniejszej sprawie w dniu, w którym wyznaczony na pełnomocnika skarżącej adwokat M. Z. otrzymał zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika był to dzień 17.12.2010r. Wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 24.12.2010r. oznacza że ustawowy termin został zachowany. Załączenie z kolei do wniosku skargi kasacyjnej spełnia warunek art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do kwestii braku winy – jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, zauważyć należy, że polega ona na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. Fz 713/04). Wskazuje się przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W niedochowaniu terminu nie można upatrywać winy skarżącego, gdyż pozostawał w usprawiedliwionym oczekiwaniu co do skuteczności czynności podejmowanych przez przyznanego mu – w ramach pomocy prawnej – z urzędu pełnomocnika. Co do pełnomocnika – w ocenie Sądu podjął on czynności procesowe, skutecznie i bez zbędnej zwłoki, biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna została sporządzona w ciągu siedmiu dni od otrzymania zarządzenia o wyznaczeniu adwokata, wobec czego nie można w jego działaniu upatrywać winy w znaczeniu przyjętym przez art. 86 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 86 § 3 p.p.s.a przywrócił J. P. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Co do wniosku pełnomocnika o zasądzenie kosztów zauważyć należy, że orzekanie w tym przedmiocie na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest przedwczesne. Orzeczenie o kosztach zapadnie po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministarcyjnego.