III SA/Kr 867/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi W. K., Z. K. – J., A. K. – J., J. K. – J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 28 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. D. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata W. G. Kancelaria Adwokacka [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Starosta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) związku z § 44 pkt 2, § 45, § 46 ust. 1 i ust. 3 pkt 1, § 47 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) oraz art. 104, art. 107 § 1 i § 2 i § 3 kpa, orzekł o odmowie wycofania dokonanej zmiany geodezyjnej nr [...] z dnia 8 września 2009r. obręb nr A oraz zmiany geodezyjnej nr [...] z dnia 8 września 2009r. obręb nr B, wprowadzonych na podstawie prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku sygn. akt [...] z dnia 16 czerwca 2009r. W uzasadnieniu Starosta przedstawił przebieg postępowania, który był następujący: – w dniu 24 sierpnia 2009r. W. K. złożyła wniosek do Starosty o uaktualnienie numerów ksiąg wieczystych zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] i nr [...] oraz prawomocnego i wykonalnego postanowienia sygn. akt [...] z 16 czerwiec 2009r. o stwierdzenie nabycia spadku po S. K. "J"; – operat ewidencji gruntów i budynków został zaktualizowany i wprowadzony porządek dziedziczenia, który nabyło rodzeństwo, W. K., Z. K. "J", A. K. "J", J. K. "J" po 1/4 udziału - aktualizacji operatu dokonano na podstawie zmiany geodezyjnej nr [...] obręb A oraz zmiany geodezyjnej nr [...] obręb B z dnia 8 września 2009r.; – w piśmie z dnia 12 października 2009r.W. K. zakwestionowała wypisy z rejestru gruntów dotyczące S. K. "J" i przedstawiła odpisy z ksiąg wieczystych KW [...] i KW [...] z dnia 6 sierpnia 2009r.; – w odpisie księgi wieczystej [...], w której widnieje jako właściciel w udziale 1/1 S. K. "J", nie był ujawniony podział działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 0,2429 ha, która została podzielona zgodnie z operatem nr [...] na działki ewidencyjne [...] i [...] obręb A i podział zatwierdzony decyzją [...] z dnia 26 maja 2006r. wydaną przez Wójta Gminy A; – W. K. pismem z dnia 4 listopada 2009r. ponownie zwróciła się o wydanie wypisów z rejestrów gruntów uwzględniający stan przed zmianami geodezyjnymi, a następnie 15 września 2009r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, twierdząc, iż otrzymała, "kilkakrotnie fikcyjne wykazy z rejestrów gruntów"; – WINGiK poinformował W. K. o ponownym przedłożeniu odpisu z ksiąg wieczystych w celu skorygowania błędnych oznaczeń numerów ksiąg wieczystych ujawnionych w operacie ewidencji gruntów dla obrębu A; – zmianą geodezyjną nr [...] z dnia 26 października 2009r. zostały poprawione błędnie wpisane oznaczenia ksiąg wieczystych przy działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obręb A, zostało również sporządzone zaświadczenie odnośnie nieruchomości, jakie posiadał S. K. "J", stan prawny przed wprowadzeniem zmianą geodezyjną nr [...] obręb A i nr [...] z 8 września 2009r., o którym W. K. została poinformowana pismem z dnia 10 listopada 2009r. (zaświadczenie nie zostało odebrane przez stronę); – WINGiK pismem z dnia 2 grudnia 2009r. poinformował W. K. o zobowiązaniu Starosty do aktualizacji danych odnośnie błędnego oznaczenia ksiąg wieczystych w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu A; – w dniu 5 stycznia 2010r. WINGiK przeprowadził kontrolę doraźną w Starostwie Powiatowym, Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami obejmującej sprawdzenie prawidłowości załatwienia sprawy W. K., a kontrola ta wykazała nieprawidłowości polegające na dokonaniu zmiany w zakresie podmiotowym na podstawie nieuwierzytelnionej kserokopii postanowienia o stwierdzenie nabycia praw do spadku sygn. akt [...] z 16 czerwca 2009r.; – Starostwo przeprowadziło też pozaplanowy audyt wewnętrzny i audytor zalecił wydać decyzję dotyczącą odmowy wpisania do ewidencji danych zgodnie z wnioskami W. K. z dnia 24 sierpnia 2009r., 12 października 2009r. oraz 4 listopada 2009r. lub wpisać do ewidencji dane zgodnie z wnioskiem W. K., zalecił też poinformować stronę o przygotowanym zaświadczeniu potwierdzającym, jakie nieruchomości posiadał S. K. "J" przed wprowadzeniem zmiany wynikającej z postanowienia sądowego o stwierdzenie nabycia spadku; – W. K. została poinformowana pismem z dnia 9 marca 2010r. o ponownej możliwości odbioru zaświadczenia, zaś Starosta zawiadomił strony postępowania pismem z dnia 3 marca o wszczęciu postępowania z urzędu, dotyczącym wycofania zmiany geodezyjnej nr [...] obręb A i zmiany geodezyjnej nr [...] obręb B z dnia 8 wrzesień 2009r.; – W. K. i Z. K. "J" skorzystały z możliwości przeglądania akt sprawy; – w dniu 3 marca 2010r. Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego o odpis postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po S. K. "J" i otrzymał je 26 marca 2009r. W świetle powyższych okoliczności Starosta uznał, że uwzględnienie wniosku W. K. z dnia 24 sierpnia 2009r. sprzeciwiałoby się zasadzie aktualności ewidencji gruntów i budynków, ponieważ strona domagała się wprowadzenia do ewidencji stanu, który uległ zmianie w wyniku wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Od powyższej decyzji złożyły odwołanie W. K. i Z. K. – J. działające przez pełnomocnika radcę prawnego M. P. W odwołaniu tym zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie: – art. 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, 107 § 3 oraz art. 81 kpa; – § 44, § 46, § 47 rozporządzenia z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Odwołanie złożyli również W. K. oraz A. K. – J., wnosząc "o przywrócenie w operacie ewidencji gruntów i budynków stanu sprzed wprowadzeniem bezprawnie postanowienia spadkowego" oraz o wydanie prawidłowych zgodnych z przedłożonymi odpisami z ksiąg wieczystych - wypisów z rejestru gruntów". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 28 maja 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że zmian w ewidencji w zakresie podmiotowym dokonano na podstawie nieuwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Rejonowego z 16 czerwca 2009r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. "J", a WINGiK w wystąpieniu pokontrolnym zalecił wyeliminowanie nieprawidłowości zaistniałych przy załatwianiu sprawy wszczętej przez Starostę na wniosek W. K. poprzez: – przywrócenie w operacie ewidencyjnym dla jednostki ewidencyjnej i obrębu A w jednostkach rejestrowych nr [...], [...], [...], [...] zapisów sprzed wprowadzenia zmiany nr [...] z 8 września 2009r. dokonanej na podstawie kopii postanowienia spadkowego nieposiadającej stosownej klauzuli o zgodności z oryginałem, tj. z uchybieniem przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków; – poinformowanie o tych czynnościach i stanie zapisów w operacie ewidencyjnym wszystkich zainteresowanych. Następnie zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi zmiany nr [...] obr. A i nr [...] obr. B dokonane 8 września 2009r. w operacie ewidencji gruntów i budynków, w jednostce ewidencyjnej A zostały wycofane, o czym Starosta poinformował w piśmie z 19 kwietnia 2010r. znak: [...]. Potwierdzają to przekazane przez Starostę zawiadomienia z 16 kwietnia 2010r. o zmianach dokonanych w danych ewidencji gruntów i budynków, skierowane również do wszystkich zainteresowanych. Ponadto w załączeniu pisma z 14 maja 2010r. Starosta przesłał W. K. wypisy z rejestrów gruntów dla jednostek rejestrowych [...], [...], [...], [...] obręb A oraz dla jednostki rejestrowej [...] obręb B. Dlatego WINGiK uznał, że Starosta, działając najpierw w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków decyzją z [...] 2010r. orzekł o odmowie wycofania z operatu ewidencji gruntów i budynków kwestionowanych zmian: nr [...] w obrębie A i nr [...] w obrębie B. Następnie zaś, stosując się do zaleceń pokontrolnych WINGiK w dniu 16 kwietnia 2010r. wycofał z operatu ewidencyjnego ww. zmiany w trybie czynności materialno - technicznej, o czym zawiadomił strony. W wyniku powyższych działań żądana zmiana, polegająca na wycofaniu wprowadzonych danych podmiotowych została przez organ dokonana, a w obiegu pozostała sprzeczna z zaistniałym stanem nieostateczna decyzja Starosty z [...] 2010r. Zatem postępowanie administracyjne prowadzone w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dotyczące również wycofania ww. zmian, a zakończone zaskarżoną (o odmowie wycofania) decyzją Starosty stało się bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję WINGiK wnieśli W. K., Z. K. – J., A. K. – J. oraz J. K. – J. Skarżący zarzucili, iż pomimo stwierdzenia, że zmiany w ewidencji zostały wprowadzone w sposób nieprawidłowy i sprzeczny z prawem, nie została wydana decyzja administracyjna o wycofaniu tych zmian. Co więcej bezprawnie wpisany do ewidencji A. K. – J. został wezwany przez Wójta Gminy do złożenia informacji podatkowej odnośnie działek nr [...], [...], [...] i [...], co zdaniem skarżących potwierdza, że wadliwe wpisy do ewidencji nie zostały usunięte i umorzenie postępowania przez organ odwoławczy było nieuzasadnione. Skarżący wnieśli o wykreślenie wpisów w ewidencji dokonanych przez Starostę 8 września 2009r., wykreślenie z operatu A. K. – J. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniami z dnia 15 kwietnia 2011r. oraz 12 maja 2011r. referendarz sądowy WSA w Krakowie zwolnił skarżących od kosztów sądowych i ustanowił dla nich pełnomocników z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie wyjaśnić trzeba podstawowe zasady, na których opiera się ewidencja gruntów i budynków. Z art. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ponadto art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi, że ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, których zadaniem jest, stosownie do § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. To rozporządzenie reguluje także procedurę wprowadzania zmian w ewidencji i w § 12 ust. 1 przewiduje, że prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Wymienione wyżej dokumenty mogą stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji, jeśli zostanie przedstawiony ich oryginał lub kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem. Podkreślić trzeba, że wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialno - technicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 i 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w związku z § 48 ust. 1 i 2 rozporządzenia), o czym organ tylko zawiadamia (§ 49 ust. 1), albo w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Tę drugą formę organ stosuje wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, Sąd stwierdził, że do wniosku W. K. z 24 sierpnia 2009r. (k. 29 akt adm.) została dołączona kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego z 16 czerwca 2009r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. "J" (k. 28 akt adm.). Nie był to zatem ani oryginał postanowienia ani jego uwierzytelniona kopia. Tymczasem na tej podstawie operat ewidencji gruntów i budynków został zaktualizowany poprzez wprowadzenie spadkobierców S. K. "J" (zmiany geodezyjne nr [...] oraz [...] dnia 8 września 2009r. – k. 1-7 akt adm.). Takie działanie organu ewidencyjnego stanowiło naruszenie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Jednakże interwencja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (kontrola z dnia 5 stycznia 2010r.) doprowadziła do tego, że zmiany nr [...] i nr [...] dokonane 8 września 2009r. w operacie ewidencji gruntów i budynków, w jednostce ewidencyjnej A zostały wycofane, o czym Starosta poinformował w piśmie z 19 kwietnia 2010r. Dlatego za trafne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że w wyniku przytoczonych działań żądana zmiana, polegająca na wycofaniu wprowadzonych danych podmiotowych, została przez organ dokonana. Zatem prawidłowe było usunięcie z obiegu prawnego sprzecznej z zaistniałym stanem nieostatecznej decyzja Starosty z [...] 2010r. Natomiast wycofanie wprowadzonych zmian stanowiło w istocie realizację żądania skarżących, którzy domagali się właśnie wycofania wprowadzonych zmian, a więc postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i zasadne było jego umorzenie przez WINGiK. W związku z tym należy podkreślić, że zaskarżona decyzja jest korzystna dla skarżących i prowadzi do uwzględnienia ich wniosku. W aktach administracyjnych – karty 123-127 zalegają wypisy z rejestru gruntów dla jednostek rejestrowych [...], [...], [...], [...] i [...], których treść wskazuje na usunięcie przez organ właściwy dokonanych na podstawie nieuwierzytelnionego postanowienia sądu zmian. Wpisy te zostały dokonane na podstawie czynności materialno-technicznej, jako jednej z dopuszczalnych i przewidzianych przez ustawę form aktualizacji zapisów ewidencji gruntów i budynków I wydawanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej było zbędne. Zatem zarzuty skargi, iż do ewidencji wprowadzono zmiany niezgodnie z prawem, nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ponieważ, jak już wskazano, to właśnie wycofanie kwestionowanych przez skarżących zmian było powodem wydania przez WINGiK decyzji o uchyleniu decyzji Starosty i umorzeniu postępowania. Odnośnie zaś zarzutu, że nie została wydana decyzja administracyjna o wycofaniu tych zmian, wyjaśnić trzeba, że wycofanie wprowadzonych zmian zgodnie z wnioskiem jest czynnością materialno – techniczną, o której organ jedynie zawiadamia strony, a czynność ta nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wydania takiej decyzji wymagałoby rozstrzygnięcie o odmowie wycofania wprowadzonych zmian. Skoro jednak w kontrolowanym postępowaniu organ ewidencyjny wycofał wprowadzone zmian, nie było potrzeby wydawania decyzji, czego bezzasadnie domagali się skarżący. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa. Odnośnie rozstrzygnięć zawartych w punkcie II oraz III sentencji wskazać trzeba, że stosownie zaś do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnicy złożyli stosowne wnioski. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć p kwotę podatku od towarów i usług.