III SA/Kr 87/14
WyrokWSA w Krakowie2014-06-18
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakup samochodu osobowego, wyposażonego w sprzęt komputerowy i telekomunikacyjny, może zostać uznany za "przystosowanie stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej" w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, uzasadniające zwrot kosztów wyposażenia?Ratio decidendi
Zakup samochodu osobowego, nawet wyposażonego w sprzęt umożliwiający pracę reportera, nie stanowi "przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej" w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeśli nie wynika to z konkretnych wskazań medycznych zawartych w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, a zakupiony sprzęt może być używany zarówno przez osobę niepełnosprawną, jak i pełnosprawną. W związku z tym, negatywna opinia Państwowej Inspekcji Pracy w tym zakresie jest zgodna z prawem.Stan faktyczny
Powiatowy Urząd Pracy zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy o opinię dotyczącą przystosowania stanowiska pracy "reporter" dla osoby niepełnosprawnej (J.S.) lub spełnienia warunków BHP. Pracodawca (P.S.) zakupił samochód osobowy i wyposażył go w sprzęt komputerowy i telekomunikacyjny, twierdząc, że stanowi to przystosowane stanowisko pracy. Inspektor pracy wydał negatywną opinię, uznając, że samochód nie jest wyposażeniem stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej, a jedynie ułatwieniem obsługiwanym przez inną osobę. Po zażaleniu pracodawcy, organ odwoławczy utrzymał negatywną opinię, powołując się na brak wskazań medycznych co do potrzeby zakupu samochodu. Pracodawca zaskarżył postanowienia do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 31 października 2013 r. nr [ ] w przedmiocie negatywnej opinii o przystosowaniu do potrzeb osoby niepełnosprawnej lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku pracy skargę oddala.
Pismem z dnia 10 maja 2013 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy zwrócił się do Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy - w oparciu o ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) z wnioskiem o wydanie opinii o przystosowaniu stanowiska pracy "reporter" do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej na wyposażonym stanowisku lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku przez P. S. – Firma Reklamowa "A" P. S. w Z, ul. S dla pracownika J. S., wobec którego orzeczono lekki stopień niepełnosprawności. Jednocześnie we wniosku tym wskazano, że Powiatowy Urzędu Pracy podpisał umowę dotyczącą zwrotu kosztów wyposażenia tego stanowiska dla osoby niepełnosprawnej.
Inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy przeprowadził w dniu 7 czerwca 2013 r. kontrolę w Firmie "A" P. S. w Z, ul. S, w czasie której do protokołu kontroli stwierdził, w celu zorganizowania stanowiska pracy "producent – dziennikarz" zakupiono samochód osobowy TOYOTA RAV4 z roku produkcji 2012 i samochód ten został dopuszczony do ruchu posiadając dowód rejestracyjny. W protokole podano, że przedmiotowe stanowisko pracy zorganizowane jest na tylnym siedzeniu zakupionego samochodu i faktycznie wyposażone jest w komputer, w urządzenia łączności oraz urządzenia rejestrujące i umożliwiające obróbkę materiału z przesłaniem drogą internetową do studia. W protokole ujawniono, że zatrudniony na stanowisku reportera J. S. nie kieruje samochodem, gdyż nie posiada prawa jazdy, ma wskazaną w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności przyczynę niepełnosprawności 10-N, a zaświadczeniem lekarskim z dnia 13 maja 2013 r. został dopuszczony do pracy bez przeciwwskazań, przy czym przed dopuszczeniem do pracy został wstępnie przeszkolony w zakresie bhp, co zostało udokumentowane w karcie szkolenia. W protokole stwierdzono, że z uwagi na rodzaj niepełnosprawności J. S. nie wymaga dodatkowego oprzyrządowania, ani też likwidacji barier architektonicznych. Zaznaczono też, że zakupiony pojazd obsługiwany jest przez pracodawcę posiadającego prawo jazdy i m.in. zaświadczenie lekarskie dopuszczające do pracy na stanowisku reporter.
Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Nr rej.: [...] Inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy postanowił wyrazić negatywną opinię o przystosowaniu do potrzeb osób niepełnosprawnych lub spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku reporter, na którym jest zatrudniony J. S. Jako podstawę prawną postanowienia wskazano art. 26e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i art. 106 kpa w zw. z art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia organ podał, zakupiony samochód nie stanowi wyposażenia stanowiska zatrudnionej na tym stanowisku osoby niepełnosprawnej. Zatrudniony pracownik niepełnosprawny nie posiada prawa jazdy, nie może wykorzystywać samochodu jako środka transportu, a jedynie korzysta z tego pojazdu, w którym znajduje się sprzęt wykorzystywany przez reportera w czasie wykonywania swoich obowiązków. Zdaniem tego organu, skoro zakupiony samochód jest obsługiwany przez inną osobę, to stanowi on jedynie ułatwienie do wykonywania zadań reportera przez zatrudnioną osobę niepełnosprawną. Nie stanowi natomiast wyposażenia stanowiska tej osoby, gdyż nie jest urządzeniem obsługiwanym na tym stanowisku. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 26e wskazanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., umowa zawarta ze Starostą Powiatu dotyczy zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy a nie urządzeń ułatwiających.
Na powyższe postanowienie zażalenie do organu odwoławczego wniósł P. S. wnosząc o jego uchylenie lub zmianę, poprzez wyrażenie pozytywnej opinii o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na utworzonym dla niepełnosprawnego stanowisku pracy. Na uzasadnienie P. S. wskazując na definicję stanowiska pracy zawartą w § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz na treść § 45 ust. 1 tego rozporządzenia stwierdził, że samochód jest stanowiskiem pracy i to nie tylko kierowcy, gdyż w jego przestrzeni wykonywać pracę może zespół pracowników. P. S. nie zgodził się ze stwierdzeniem, że pracownik niepełnosprawny jedynie korzysta z zakupionego samochodu, gdyż – jak zaznaczył – wszyscy jego pracownicy jedynie korzystają z komputerów, krzeseł biurek, czy mikrofonu. Zdaniem P. S., samochód stanowi przestrzeń pracy nie tylko do przemieszczania się, ale z uwagi na miejsce wykonywania m.in. wywiadów, dokumentacji i łączenia ze studiem stanowi mobilną przestrzeń pracy, typową dla rozgłośni radiowych i stacji telewizyjnych. Podniósł też, że brak jest przepisu, który określałby, że zakupiony samochód może stanowić stanowisko pracy jedynie dla kierowcy i zaznaczył, że jego zdaniem, zakupiony "samochód został przystosowany do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej na wyposażanym stanowisku pracy poprzez: 1. umieszczenie w tylnej przestrzeni pasażerskiej komputera przenośnego, 2. zainstalowanie w przestrzeni bagażowej bezprzewodowego mikrofonu reporterskiego, 3. podłączenie dodatkowego zasilania obsługiwanych urządzeń, 4. wybrana wersja zakupionego pojazdu posiada klimatyzację, 5. samochód spełnia najwyższe standardy bezpieczeństwa i higieny pracy wśród aut terenowych, będących w zasięgu finansowym wnioskodawcy." Nadto P. S. podał, że w jego obecności wymienione wyżej okoliczności zostały stwierdzone przez Inspektora w trakcie przeprowadzonej przez niego kontroli i z tego względu wnioskuje on o wydanie opinii pozytywnej.
W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. Nr rej. [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia 10 czerwca 2013 r. Nr rej.: [...]. Na uzasadnienie postanowienia organ odwoławczy podał m.in., że podzielił stanowisko zajęte przez organ I instancji, nie mniej rozpoznając zażalenie dodatkowo zasięgnął opinii Ośrodka Medycyny Pracy. Opinię tę zawartą w piśmie z dnia 16 października 2013 r. organ uznał za kluczową do rozstrzygnięcia zażalenia, albowiem przedmiotem zwrotu kosztów ze środków PEFRON może być m.in. nabycie urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy, jeżeli służby medycyny pracy wyrażą taką potrzebę. Organ II instancji zaznaczył, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 maja 2012 r. dotyczącym J. S. brak jest stwierdzenia konieczności zaopatrzenia go w środki pomocnicze oraz pomoce techniczne (np. w postaci samochodu), jak również potrzeba taka nie wynika z opinii Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 16 października 2013 r. Zdaniem tego organu, zakupiony samochód może być stałym stanowiskiem pracy J. S., ale okoliczność ta nie uzasadnia wydania pozytywnej opinii w trybie art. 26e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, albowiem przepis ten wymaga pozytywnej opinii w zakresie przystosowania stanowiska pracy dla potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się P. S., który w skardze wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 26e ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, albowiem – jego zdaniem – organy uznały, że "do wydania pozytywnej opinii konieczne jest stwierdzenie, że stanowisko pracy zostało przystosowane do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej oraz jednocześnie spełnienie warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku". Według skarżącego, skoro w omawianym przepisie ustawodawca użył spójnika "lub" oraz słowa "odpowiedni", to Państwowa Inspekcja Pracy powinna sprawdzić istnienie jednego z dwóch warunków ujętych w tym przepisie, a to oznacza, że Państwowa Inspekcja Pracy powinna badać zarówno czy stanowisko pracy zostało przystosowane do potrzeb niepełnosprawnego oraz czy jednocześnie czy zostały spełnione warunki bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku. Zdaniem skarżącego, jeżeli zatrudnienie niepełnosprawnego nie wymagało dostosowania stanowiska pracy do jego potrzeb, to do wydania pozytywnej opinii, o której mowa w art. 26e ust. 5 ustawy, wystarczy sprawdzenie, czy stanowisko pracy spełnia warunki bezpieczeństwa i higieny pracy. Skarżący zaznaczył, że zgodnie z zawartą przez niego umową ze Starostą Powiatu, "zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy było sprawdzenie czy zakupiony przez niego samochód osobowy - Toyota RAV4 – został przystosowany do potrzeb zatrudnionej osoby niepełnosprawnej jeżeli stan zdrowia tej osoby tego wymagał lub czy stanowisko pracy w tym samochodzie spełnia warunki bezpieczeństwa i higieny pracy. Skarżący zarzucił, że "Inspektor Pracy ani jednym zdaniem nie ocenił przystosowania samochodu do potrzeb osoby niepełnosprawnej lub spełnienia warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Zdaniem tego organu słowo "odpowiednio" zawarte w art. 26e ust. 5 należy tłumaczyć w ten sposób, że organ opiniujący wydaje opinię odpowiednio do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Organ ten podał, że w razie ustalenia, że "mamy do czynienia z danym stanowiskiem pracy przeznaczonym dla osoby niepełnosprawnej, które nie było wyposażane pod kątem potrzeb niepełnosprawnego, wówczas organ wyrazi opinię o spełnieniu na tym stanowisku warunków bezpieczeństwa i higieny pracy". Zdaniem Okręgowego Inspektora Pracy, w przypadku, "kiedy pracodawca dostosowuje dane stanowisko do potrzeb pracownika niepełnosprawnego, wówczas obowiązkiem opiniującego nie jest badanie zgodności wyposażenia tego stanowiska z przepisami bhp, ale zbadanie, czy zostało ono właściwie pod względem bhp dostosowane do potrzeb" i jak to zaznaczono, z tą sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że z medycznego punktu widzenia "stanowisko pracy usytuowane w samochodzie dla reportera J. S. jest podyktowane wskazaniami medycznymi dla tej osoby niepełnosprawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zdaniem Sądu, skarga w niniejszej sprawie nie jest uzasadniona, a zaskarżone postanowienia organów obu instancji są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie tylko nie podziela w całości argumentów strony skarżącej, ale także nie podziela w znacznej mierze argumentów przedstawionych w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji, jednakże uznaje zasadność wydanych postanowień w przedmiocie negatywnej opinii o przystosowaniu do potrzeb osób niepełnosprawnych lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku reporter, na którym jest zatrudniony J. S., z niżej opisanych względów.
Niespornym w sprawie jest to, że podstawę prawną wydanych postanowień stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.).
Sąd zwraca uwagę na to, powyższa ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dotyczy – zgodnie z art. 1 tej ustawy – osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność została potwierdzona wymienionym w tym przepisie orzeczeniem, albowiem przepis ten stanowi:
"Art. 1. Ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia
- zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi"."
Sąd zwraca uwagę na to, że omawiana ustawa w art. 2 pkt 10 samodzielnie reguluje pojęcie niepełnosprawności jako pojęcie prawne odnosząc się w tym pojęciu do "naruszenia sprawności organizmu", które może być stwierdzone wyłącznie przez odpowiednie służby medyczne (lekarzy). Oznacza to, że orzeczenie o niepełnosprawności może być wydane przez osoby, czy zespoły osób, posiadających stosowne kwalifikacje medyczne. Przepis ten stanowi:
"Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
(...)
10) niepełnosprawności - oznacza to trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy;"
Z kolei art. 6b ust. 3 omawianej ustawy ustala wskazówki, które powinny być zawarte w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności celem umożliwienia osobom niepełnosprawnym rehabilitację zawodową i społeczną oraz ich zatrudnienie:
"Art. 6b. (...)
3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności:
1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby;
2) szkolenia, w tym specjalistycznego;
3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;
4) uczestnictwa w terapii zajęciowej;
5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby;
6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;
7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności spełnienie tych przesłanek może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub 10-N (choroba neurologiczna)."
Istotnym w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie jest – jak chce tego skarżący - pojęcie "stanowiska pracy" przyjęte § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.), ale pojęcie "przystosowanego stanowiska pracy osobie niepełnosprawnej", które zdefiniowane jest w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
"Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
(...)
8) przystosowanym stanowisku pracy osoby niepełnosprawnej - oznacza to stanowisko pracy, które jest oprzyrządowane i dostosowane odpowiednio do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności;"
Z treści powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że omawiając kwestię przystosowania stanowiska pracy dla potrzeb osoby niepełnosprawnej należy skoncentrować się na wskazaniu konkretnego oprzyrządowania i konkretnego dostosowania jakiegoś (istniejącego) stanowiska pracy do konkretnych potrzeb osoby niepełnosprawnej, które to potrzeby wynikają z rodzaju i stopnia niepełnosprawności wskazanych w orzeczeniu, o którym mowa w art. 1 omawianej ustawy.
Zdaniem Sądu, mając powyższe pojęcia na względzie, należy przejść do wyjaśnienia treści art. art. 26e ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, na podstawie którego wydana została w formie postanowienia opinia Państwowej Inspekcji Pracy oraz postanowienie organu II instancji, będące przedmiotem niniejszej sprawy. Jednakże, na co Sąd zwraca ponownie uwagę, ust. 5 tego artykułu nie może być interpretowany ani w oderwaniu od całego art. 26e, w szczególności ust. 1 tego przepisu, ani w oderwaniu od całości przepisów omawianej ustawy. Art. 26e ust. 1 i ust. 5 stanowią więc:
"Art. 26e. 1. Pracodawca, który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osobę niepełnosprawną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostającą w zatrudnieniu, może otrzymać, na wniosek, ze środków Funduszu zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia.
(...)
5. Warunkiem zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 1, jest uzyskanie, wydanej na wniosek starosty, pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy odpowiednio o przystosowaniu do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej na wyposażanym stanowisku pracy lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku."
Przytaczając treść powyższych przepisów Sąd zwraca uwagę na to, że zgodnie z art. 26e ust. 1, w przypadku zatrudnienia osoby niepełnosprawnej na warunkach tego przepisu możliwy jest "zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy". Z kolei w art. 26e ust. 5 należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca mówi o "tym stanowisku" odnosząc się do spełnienia warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Powyższe oznacza, że warunkiem zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej jest wydanie pozytywnej opinii przez Państwową Inspekcję Pracy "odpowiednio", a więc – jak słusznie zauważył to organ odwoławczy – w zależności od stanu faktycznego sprawy:
1) o poniesionych kosztach przez pracodawcę związanych z potrzebami osoby niepełnosprawnej wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (charakteru tej niepełnosprawności) określonej w orzeczeniu, o którym mowa w art. 1 ustawy - celem przystosowania konkretnego stanowiska pracy (na którym można bez poniesienia tych dodatkowych kosztów zatrudnić osobę pełnosprawną) do możliwości wykonywania pracy przez zatrudnioną na tym stanowisku osobę niepełnosprawną,
lub
2) o poniesionych kosztach przez pracodawcę związanych z zapewnieniem osobie niepełnosprawnej spełnienie warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku, na którym zatrudniona osoba pełnosprawna nie wymagałaby poniesienia tych kosztów, np. na zwiększenie środków ostrożności, dodatkowe zabezpieczenia itp., przy czym także i w tym wypadku, zwiększenie kosztów na spełnienie warunków bezpieczeństwa i higieny pracy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej musi wynikać z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (charakteru tej niepełnosprawności) określonej w orzeczeniu, o którym mowa w art. 1 ustawy.
Na prawidłowość powyższego stanowiska Sądu wskazuje umieszczenie ust. 1 i ust. 5 w jednym art. 26e omawianej ustawy i konieczność łącznej interpretacji obu tych jednostek redakcyjnych. Tak więc w obu przypadkach wskazanych w ust. 5 chodzi o poniesione "koszty wyposażenia" stanowiska pracy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej, przy czym w przypadku pierwszym chodzi o koszty wyposażenia stanowiska mające na celu wykonywanie pracy przez osobę niepełnosprawną, którą bez takich dodatkowych kosztów wykonywałaby osoba pełnosprawna (np. w przypadku osób niepełnosprawnych ruchowo z powodu niedowładu nóg i poruszania się na wózkach inwalidzkich chodzi o koszty platform z podnośnikami, koszty zmiany urządzeń z poruszanych nogami na ręczne itp.).
Z kolei w przypadku drugim chodzi o koszty poniesione na zwiększenie bezpieczeństwa pracy i higieny pracy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej na stanowisku, na którym zatrudniono osobę niepełnosprawną, a które nie musiałyby być poniesione w przypadku wykonywania pracy na tym stanowisku przez osobę pełnosprawną (np. w przypadku osób niepełnosprawnych ruchowo z powodu niedowładu nóg likwidacja progów, zamiana schodków na podjazdy, zamontowanie uchwytów na ścianach, dodatkowych barierek itp.). Innymi słowy chodzi o koszty poniesione na spełnienie warunków bezpieczeństwa pracy i higieny pracy na stanowisku, na którym zatrudniono osobę niepełnosprawną, a które to dodatkowe spełnienie warunków bhp musi być związane także z potrzebami wynikającymi z rodzaju i stopnia niepełnosprawności tej osoby.
Przechodząc do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy należy podnieść, że niespornym miedzy stronami jest to, że P. S. – pracodawca Firmy "A" P. S. w Z ul. S zatrudnił w tej firmie na stanowisku reporter J. S. zamieszkałego w Z ul. S, wobec którego Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu 10 maja 2012 r. "Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności" zaliczając J. S. do lekkiego stopnia niepełnosprawności, na stałe, z symbolem przyczyny niepełnosprawności 10-N. W orzeczeniu tym zaznaczono we wskazówkach dotyczących: odpowiedniego zatrudnienia - "praca z ograniczeniem wysiłku fizycznego"; korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki – "wymaga"; konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – "nie dotyczy"; spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm., który stanowi: "Osoba niepełnosprawna o obniżonej sprawności ruchowej, kierująca pojazdem samochodowym oznaczonym kartą parkingową może nie stosować się do niektórych znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, w zakresie określonym przepisami, o których mowa w art. 7 ust. 2.") – "spełnia". Natomiast w omawianym orzeczeniu stwierdzono "nie wymaga" odnośnie pozostałych wskazówek: szkolenia, w tym specjalistycznego; zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej; uczestnictwa w terapii zajęciowej; konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; prawa do zamieszkiwania w osobnym pokoju.
Niespornym między stronami jest, że pracodawca P. S. kupił samochód osobowy Toyotę RAV4, rok produkcji 2012. Niespornym jest także to, że w samochodzie tym możliwe jest wykonywanie pracy reportera, albowiem pojazd ten został doposażony przez pracodawcę w komputer oraz w urządzenia łączności oraz urządzenia rejestrujące i umożliwiające obróbkę materiału z przesłaniem drogą internetową do studia.
Zdaniem Sądu, istotnym więc dla uznania za prawidłowe wydanych postanowień był brak w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazówki uzasadniającej uznanie zakupu samochodu jako jedynej możliwości – z uwagi na konkretny rodzaj niepełnosprawności – wykonywania pracy przez J. S. na stanowisku reportera. Z kolei jest także niewątpliwym, że brak samochodu utrudnia wykonywanie pracy na stanowisku pracy "reporter" każdej osobie, a nie tylko osobie niepełnosprawnej.
Także, zdaniem Sądu, urządzenie stanowiska pracy "reportera" na jakimkolwiek siedzeniu zakupionego samochodu przez wyposażenie pojazdu w urządzenia tego rodzaju jak komputer, urządzenia łączności, urządzenia rejestrujące i umożliwiające obróbkę materiału z przesłaniem drogą internetową do studia - nie powoduje uznania zakupu tych urządzeń za koszt możliwy do zwrotu na podstawie art. 26e ust. 5 omawianej ustawy, albowiem zakupione urządzenia mogą służyć w takim samym stopniu niepełnosprawnemu J. S. jak i osobie pełnosprawnej, która wykonywałaby zawód reportera.
Skoro zakup tych urządzeń i umieszczenie ich w samochodzie osobowym nie stanowi działania związanego z przystosowaniem stanowiska pracy "reportera" stosownie do potrzeb wynikających z jakiejkolwiek niepełnosprawności i nie można uznać, że zakup tych urządzeń i umieszczenie ich w samochodzie przyczynia się do zmniejszenia ograniczeń wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, to tym bardziej zakup samochodu osobowego nie wyczerpuje przesłanek z art. 26e ust. 5 omawianej ustawy, choćby nawet pojazd ten posiadał dodatkowe wyposażenie fabryczne typu klimatyzacja, które poprawia komfort przebywania w nim każdej osobie, nie tylko niepełnosprawnej.
Należy zauważyć, że wydana przez organy obu instancji opinia negatywna "o przystosowaniu do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej na wyposażanym stanowisku pracy lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku" odnośnie zatrudnionego przez skarżącego – P. S. niepełnosprawnego pracownika – J. S. uniemożliwia otrzymanie przez skarżącego jako "zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy" zwrot kosztów zakupu samochodu osobowego Toyota RAV4, rok produkcji 2012, nie mniej – zdaniem Sądu - jest zgodna z obowiązującym prawem, a konkretnie z przytoczonymi wyżej i omówionymi przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którymi to przepisami, będącymi przepisami szczególnymi, organy administracyjne w niniejszej sprawie powinny się kierować.
Na marginesie Sąd zauważa, że z przepisów powyższej ustawy nie wynika, aby w celu wydania w formie zaskarżonych postanowień opinii określonych w art. 26e ust. 5 omawianej ustawy wymagane było i celowe korzystanie z jakichkolwiek innych opinii i z tego względu Sąd kwestie z nimi związane całkowicie pominął.
Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło