III SA/Kr 87/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 listopada 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/711/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wnioskiem z 24 kwietnia 2023 r. skarżący G. S. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką A. S. Córka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności sygn. akt [...], tj. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie z 10 stycznia 2022 r. o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie zostało wydane na okres do 17 września 2024 r. Decyzją z 23 maja 2023 r., nr MOPS.ŚR-11.275.2023 Burmistrz Wadowic przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką w kwocie 2458 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2023 r. do 30 września 2024 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznano od 1 kwietnia 2023 r., zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ponadto organ I instancji wskazał, że przepis art. 24 ust. 2a cyt. ustawy nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie gdyż córka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, tj. wyrokiem sądu z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt Nr [...]. Jak wskazano, wniosek o ustalenie niepełnosprawności córki został złożony 26 listopada 2020 r., orzeczenie o niepełnosprawności córki zapadło 10 stycznia 2022 r. natomiast wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką skarżący złożył 24 kwietnia 2023 r., a zatem upłynął 3 miesięczny termin na złożenie wniosku wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy, na podstawie którego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Ponadto ustalono, że ostatnio skarżący był zatrudniony w okresie od 26 września 2020 r. do 27 lipca 2022 r. oraz od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji w części dotyczącej okresu, za jaki wnioskowane świadczenie zostało przyznane. Jego zdaniem, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych albowiem świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane od listopada 2020 r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności małoletniej córki. Skarżący podniósł, że córka została uznana za osobę niepełnosprawną w postępowaniu odwoławczym wyrokiem z 10 stycznia 2022 r. Wyrok ten został sprostowany postanowieniem z 14 marca 2023 r. w zakresie odpowiadającym wymogom art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołujący wskazuje, że orzeczenie z 14 marca 2023 r. dostarczył do organu I instancji 24 kwietnia 2023 r., a więc termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych został zachowany. Ponadto przyznał, że pozostawał w zatrudnieniu na podstawie stosunku pracy w okresach od 26.09.2020 r. do 27.07.2022 r. oraz od 01.09.2022 r. do 31.01.2023 r. Decyzją z 23 listopada 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1711/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia przyznano, że wniosek wraz z wymaganą dokumentacją wpłynął do organu I instancji 24 kwietnia 2023 r. Dalej wskazano, że co prawda wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt [...], otrzymał klauzulę prawomocności z dniem 3 luty 2022 r., jednakże wyrok ten został sprostowany postanowieniem z 14 marca 2023 r. Sądu Rejonowego dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...]. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że pomimo, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust 2a u.ś.r., to jednak nie spełniał do 31 stycznia 2023 r. przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ostatnim zatrudnieniem P. G. S. była praca w firmie "G." w okresie do 31 stycznia 2023 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia. Podniósł, że w istocie pracował do 31 stycznia 2023 r., bo musiał z czegoś żyć. Wyraził rozgoryczenie ze sposobu potraktowania sprawy przez organy. Wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od listopada 2020 r., ewentualnie z ostrożności: za sierpień 2020 r. i od lutego 2023 r. do nadal. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji. Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 24 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (ust. 4). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia od kiedy należało ustalić skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a dokładnie czy w sprawie znajdzie zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r. Organy obu instancji doszły do przekonania, że świadczenie należy się od dnia złożenia wniosku wraz z dokumentami, tj. od 1 kwietnia 2023 r. W ocenie Sądu stanowisko organów w zakresie daty początkowej przyznanego świadczenia jest przedwczesne i wynika z błędnego przyjęcia okresu podlegającemu badaniu w zakresie spełniania przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, wyrok sądu z 10 stycznia 2022 r. (k. 5 akt adm.), zmieniający orzeczenie w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności córki skarżącego, uprawomocnił się z dniem 3 lutego 2022 r. Jednakże na ten dzień, zgodnie z literalnym brzmieniem wyroku, skarżący nie spełniał warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego albowiem brak było wyrzeczenia odnośnie "konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Dopiero, dokonane postanowieniem z 14 marca 2023 r. (k. 17 akt adm.), w trybie sprostowania, "uzupełnienie" ww. wyroku o wyrzeczenie w zakresie "konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" sprawiało, że skarżący legitymował się orzeczeniem spełniającym warunek określony w cyt. wyż art. 17 ust. 1 u.ś.r. Dlatego też w ocenie Sądu dopiero od momentu sprostowania wyroku należy liczyć określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z oczywistej omyłki sądu, która została skorygowana dopiero postanowieniem z 14 marca 2023 r., w trybie sprostowania. Zatem należało przyjąć, że skarżący składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 24 kwietnia 2023 r., zachował termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Lektura uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (str. 4) wskazuje, że organ ten doszedł do tych samych wniosków i uznał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Natomiast wywód organu, że skoro skarżący, z powodu podjęcia zatrudnienia, nie spełniał do 31 stycznia 2023 r. przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to słusznie przyznano mu wnioskowane świadczeniem od 1 kwietnia 2023 r., jest - w kontekście przesłanek z art. 24 ust. 2a u.ś.r. - nielogiczny. Cytowany przepis, przy pełnieniu zawartych w nim przesłanek, przewiduje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający datę złożenia wniosku. W przypadku skarżącego, w okresie od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności (26 listopada 2020 r.) do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (24 kwietnia 2023 r.) podejmował on zatrudnienie do 27.07.2022 r. oraz od 1.09.2022 r. do 31.01.2023 r. W ocenie Sądu nie ma zatem wątpliwości, że w tych okresach skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma też wątpliwości, co do tego, że skarżący spełniał warunki do przyznania świadczenia za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 30 września 2024 r. Zbadania wymaga natomiast, czy skarżący spełniał przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia za sierpień 2022 r. oraz za miesiące luty 2023 r. i marzec 2023 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobligowany do dokonania analizy również w tym zakresie i wydania stosowanego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.