III SA/Kr 871/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła, że pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podała, że jest współwłaścicielką w udziale wynoszącym ¼ części domu gdzie zamieszkuje. Nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 325,50 zł otrzymywanych zasiłków okresowego i celowego. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że nie posiada środków finansowych, które umożliwiałyby jej skuteczne dochodzenie swoich praw. Na podstawie dołączonych do skargi akt administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że wymieniony przez skarżącą zasiłek okresowy ostatnio został jej przyznany na okres od dnia 1 maja 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. (decyzja k. 1178 akt admini). Skarżąca mieszka sama. Jest osobę bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy (k. 1139). Z energię ostatnimi czasy płaciła rachunki po 49-79 zł (k. 1137-1135). Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa nie jest jedyną jaką skarżąca inicjuje przed tutejszym sądem więc okolicznościami znanymi pozostaje i to, że w domu którego skarżąca jest współwłaścicielką użytkuje jeden pokój, łazienkę oraz kuchnię. Korzysta z różnych form wsparcia oferowanych przez ośrodek pomocy społecznej (k. 953; 952; 951; 950; 949 akt admin. dołączonych III SA/Kr 676/08 do). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro niniejsza sprawa jest z zakresu pomocy społecznej (symbol 6320) to tym samym skarżąca pozostaje z mocy prawa zwolniona z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli zatem skarżąca korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżąca ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te są generalnie wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Potwierdzenie przedstawionej przez nią sytuacji można bowiem odnaleźć w pomocniczych aktach administracyjnych. Ewentualne niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając raczej z nieporadności skarżącej. Sytuacja skarżącej jest trudna. Tak bowiem należy postrzegać osobę bezrobotną ze znikomym majątkiem, która zmuszona jest korzystać z pomocy i wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Okoliczność, że do skarżącej należy majątek w postaci cząstkowego udziału w domu gdzie zamieszkuje nie może być w realiach tego przypadku rozstrzygająca. Raz dlatego, że jego sprzedaż w celu zdobycia środków na opłacenie kwalifikowanego zastępcy procesowego stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącej koniecznego utrzymania (por. orzeczen. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Dwa z uwagi na to, że dokonanie ewentualnych obciążeń jest li tylko iluzoryczne. Okolicznością prawdopodobną w stopniu graniczącym z pewnością pozostaje bowiem to, że skarżąca nie posiada istotnej dla banków czy SKOK-ów zdolności bieżącego regulowania zaciągniętych zobowiązań czyli tzw. zdolności kredytowej. Przy dochodach o wiele niższych od przeciętnych zarobków pracowników zatrudnionych w gospodarce nie miała też najmniejszych możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 14 października 1983 r. I CZ 151/83 OSNCP 1984/5 poz. 82 Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/8 str. 526 Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie opłacić kosztów kwalifikowanego pełnomocnika w związku z czym należało przyznać jej w takim zakresie pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa.