III SA/Kr 874/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. F. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2008r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04.08.2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a : przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. W dniu 17 września 2008r. W. F. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca wskazała, iż mieszka razem z mężem, córką, zięciem i dwojgiem wnucząt. Nie posiadają żadnej nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Utrzymują się z renty skarżącej oraz wynagrodzenia za pracę jej męża i zięcia. Łączna suma miesięcznych dochodów rodziny skarżącej wynosi 2818 zł netto. Ponadto z renty skarżącej komornik potrąca 220 zł, a pozostałą część skarżąca przeznacz na zakup lekarstw. Córka skarżącej nie pracuje. Wezwana do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedłożyła kopie dokumentów źródłowych w postaci faktury za wodę opiewającą na 20,77 zł, za gaz na 95,84 zł (w dwumiesięcznym okresie rozliczeniowym), za wywóz ścieków na 96,30 zł, za energie elektryczną na 129,25 zł, za telefon na 25 zł, za abonament RTV 197 zł (w rozliczeniu rocznym), pisma ZUS z dnia 26 lipca 2006 r. zgodnie, z którym jej renta jest objęta zajęciem komorniczym do kwoty 220,20 zł oraz informacji z pracowni RTG. Skarżąca wyjaśniła również, że mimo, iż leczy się na kręgosłup to jednak rachunkami nie dysponuje, gdyż takowych nie brała, a paragony powyrzucała uznając, że nie są jej one do niczego potrzebne. Przedstawiła także kopię wezwań Sądu Rejonowego o uiszczenie koszów postępowań sądowych wraz z kopiami odcinków płaconych przezeń grzywien w łącznej wysokości ok. 80 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2008r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił ją od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Zdaniem referendarza analiza sytuacji majątkowej skarżącej prowadzi do wniosku, iż należy jej przyznać prawo pomocy, ale tylko w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Należy bowiem pamiętać, że w ramach swojej kognicji sądy administracyjne badają czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc w swej kontroli związane granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem referendarza sądowego wskazany determinant - choć dla merytorycznej oceny przesłanek zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawnie nierelewantny - to jednak siłą faktu ma znaczenie argumentu, którego nie powinno się tracić z pola widzenia, bo prowadzi do konkluzji, że wbrew pierwszemu odczuciu korzystniejszym dla strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym będzie zwolnienie z kosztów sądowych. W ten sposób zrealizuje się bowiem faktycznie, a nie tylko potencjalnie przynależne stronie prawo do sądu. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw, w którym stwierdziła, że nie stać jej na obrońcę z wyboru, a ona sama nie ma wystarczającej wiedzy prawniczej by mogła bronić się sama. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245 § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246 § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny skarżącej wynosi 2818 zł netto. Po odjęciu comiesięcznych wydatków (ok. 620 zł), "na życie" pozostaje im ok. 2200 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje w przybliżeniu kwotę 365 zł. Zdaniem Sądu okoliczności te wskazują, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Spełnia zatem ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 260 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.